Foto: Akorda.kz
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Úndistan Premer-ministri Narendra Modidiń shaqyrýymen «Jahandyq Ońtústik daýysy» virtýaldy sammitine qatysty. Bul jiyn «Bir daýys, bir maqsat» uranymen ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Prezident sóziniń basynda osy mańyzdy forýmǵa shaqyrǵany úshin Premer-ministr Narendra Modige alǵys aitty. Sondai-aq Úndistandy biyl «Úlken jiyrmalyqqa» (G20) tóraǵalyǵynyń bastalýymen quttyqtady. Sondai-aq Qazaqstanda Úndistan tóraǵalyǵyn Niý-Delidiń jahandyq bedeli men yqpalynyń álemdik qoǵamdastyq tarapynan laiyqty moiyndalǵany dep qarastyratynyn atap ótti.
Prezident álemde bolyp jatqan daǵdarystar ornyqty damýdy qamtamasyz etý jáne klimattyń ózgerýine qarsy kúres jónindegi 2015 jyly kelisilgen sharalarǵa kedergi keltirip otyrǵanyn málimdedi. Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń ózara dialog pen jahandyq deńgeidegi ortaq múddeni izdeý arqyly týyndaǵan problemalardy sheshýge nietti ekenin rastady.
Memleket basshysy forýmda sóilegen sózinde birqatar mańyzdy mindetke nazar aýdardy. Atap aitqanda, Prezident barlyq eldi Ornyqty damý maqsattaryna (ODM) qol jetkizý úshin kúsh biriktirýge shaqyrdy. Onyń pikirinshe, ODM-dy júzege asyrý isi jekelegen memleketter deńgeiinde ǵana emes, óńirlik jáne jahandyq deńgeide de birlesken kúsh-jigerdi talap etedi.
– Sondyqtan Qazaqstanda Ortalyq Aziia men Aýǵanstan úshin ODM jónindegi BUU-nyń Óńirlik ortalyǵyn ashý qajet dep sanaimyz. Mundai ortalyq BUU-nyń óńirdegi jobalyq qyzmetin barynsha tiimdi úilestirýge múmkindik beredi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident klimattyń ózgerýine qatysty máselege de toqtaldy. Memleket basshysy álemdegi ortasha deńgeimen salystyrǵanda temperatýra Ortalyq Aziiada tez kóteriletinin atap ótti. Sońǵy birneshe jylda Ortalyq Aziia aimaǵynyń bes elinde qatty qýańshylyq boldy. Onyń pikirinshe, klimattyń ózgerýi halyqaralyq yntymaqtastyqty odan ári nyǵaita túsýdi qajet etedi.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev sý salasyndaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselesine de toqtaldy. BUU esebine sáikes, klimattyń ózgerýi saldarynan jer betinde 5 milliardtan astam adam aýyzsýǵa zárý bolýy múmkin. Prezident sý tapshylyǵy men turaqsyzdyqtyń beleń alýy memleketterdiń azyq-túlik, energetikalyq jáne ekologiialyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge keri áserin tigizedi dep sanaidy. Budan bólek, ekonomikalyq, geosaiasi shielenis jáne turaqsyzdyq kúsheiip keledi. Túptep kelgende, onyń saldary búkil álemdegi, ásirese qýańshylyqqa jii ushyrai bastaǵan Jahandyq Ońtústiktegi qaýipsizdikke qatty áser etýi múmkin.
– Osyǵan bailanysty men sý resýrstaryn tiimdi ári ádil paidalanýǵa septigin tigizetin sý tehnologiialaryn ózara bólisý úshin airyqsha quqyqtar men preferentsiialar júiesin engizýdi usynamyn, – dedi Prezident.
Memleket basshysy dúniejúzilik azyq-túlik tapshylyǵymen kúreste Qazaqstan óziniń aýyl sharýashylyǵy áleýetin odan ári paidalanýǵa nietti ekenin málimdedi. Onyń pikirinshe, azyq-túlik pen tyńaitqyshtardyń halyqaralyq saýdasyna sanktsiia salynbaýy jáne basqa da shekteýler qoiylmaýy kerek.
Bul rette Qasym-Jomart Toqaev azyq-túlik, tyńaitqyshtar men meditsinalyq buiymdardyń jahandyq jetkizý tizbegine saiasatty aralastyrmaý jónindegi Úndistan Premer-ministri Narendra Modidiń úndeýin qoldady.
Prezident qazirgi geosaiasi ahýal jaǵdaiynda senimdi ári ártaraptandyrylǵan jahandyq tranzit pen kólik infraqurylymynyń mańyzy arta túskenin atap ótti. Onyń aitýynsha, Qazaqstan kólik baǵyttaryn ártaraptandyrý jumystaryn júrgizip, Transkaspii halyqaralyq kólik dálizin (Orta dáliz) belsendi damytyp keledi.
Sonymen qatar Memleket basshysy pandemiia qaýpi men biologiialyq qaterdi azaitýǵa baǵyttalǵan jańa birlesken sharalar qabyldaý ózekti ekenin jetkizdi. Osyǵan bailanysty Prezident buǵan deiin usynǵan Biologiialyq qaýipsizdik jóninde halyqaralyq agenttik qurýǵa qatysty bastamasyn taǵy da eske saldy.
Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda Qazaqstan seriktestermen inkliýzivti, kópjaqty negizde jáne izgi niet rýhynda yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa daiyn ekenin atap ótti.
Sammitke Qazaqstan Prezidentimen qatar Aziia, Afrika jáne Latyn Amerikasyndaǵy birqatar eldiń basshylary qatysty.
