Foto: Timesca.com
Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Amerika Qurama Shtattaryna sapary iri halyqaralyq korporatsiialarmen jáne qarjy institýttarymen uzaq merzimdi investitsiialar, óndiristi damytý jáne Qazaqstandy jahandyq alpaýyttar aldynda básekege qabiletti etýge baǵyttalǵan mazmundy kelissózder júrgizýge múmkindik berdi.
Negizgi nátijelerdiń biri – Qazaqstannyń Aýyl sharýashylyǵy ministrligi men Mars, Incorporated kompaniiasy arasynda shamamen 180 million AQSh dollary kólemindegi investitsiialyq kelisimge qol qoiylýy boldy. Kompaniia Alataý qalasynda úi janýarlaryna arnalǵan jem óndiretin zaýyt salýdy josparlap otyr. Joba aýyl sharýashylyǵy shikizatyn tereń óńdeýge jáne joǵary qosylǵan quny bar ónim shyǵarýǵa baǵyttalady.
Mars kompaniiasynyń bas direktory Pol Vaihraýh Qazaqstandaǵy kásiporyn kompaniianyń Ortalyq Aziia men kórshiles óńirlerdegi qatysýyn keńeitýge negiz bolatynyn atap ótti.
Kelissózderdiń jeke kezeńi densaýlyq saqtaý salasyna arnaldy. Ashmore Group-pen ótken kezdesýde Ashmore Healthcare International jáne Samruk-Kazyna Invest seriktestigi negizinde, Mount Sinai Health System operator retinde qatysatyn halyqaralyq klinika salý usynysy talqylandy.
Bul bastama Qazaqstannyń meditsinalyq infraqurylymyn jáne meditsinalyq týrizmdi damytý strategiiasyna, sondai-aq ekonomikanyń joǵary tehnologiialyq sektorlaryna baǵyttalǵan «Ashyq investitsiialyq áriptestik» baǵdarlamasyna sáikes keledi.
Sapar aiasynda aviatsiia salasy da mańyzdy oryn aldy. Boeing kompaniiasynyń basshylarymen kezdesýde Toqaev qazaqstandyq áýe tasymaldaýshylary – Air Astana, SCAT Airlines jáne VietJet Kazakhstan kompaniialarynyń yntymaqtastyqty keńeitýge múddeli ekenin jetkizdi.
Air Astana áýe kompaniiasy 2026 jyldyń ekinshi jartysynda Boeing 787 Dreamliner ushaqtaryn alýdy josparlap otyr, bul Qazaqstan men AQSh arasynda tikelei reister ashýǵa múmkindik berýi múmkin. Sonymen qatar, kompaniia qosymsha áýe kemelerin satyp alý jáne amerikalyqtarmen áriptestikte Shymkent áýejaiynda alǵashqy tehnikalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý ortalyǵyn qurý múmkindigin qarastyrýda.
Sapar AQSh-tyń Halyqaralyq damý qarjy korporatsiiasy (DFC) ókilderimen kelissózdermen aiaqtaldy. Onyń bas direktory Ben Blek Vashington Qazaqstandy Eýraziiadaǵy negizgi seriktes retinde qarastyratynyn málimdedi. Kelissózder taý-ken sektoryndaǵy jobalarǵa jáne óńirlik ári óńiraralyq saýda úshin sheshýshi mańyzy bar kólik jáne tranzittik infraqurylymdy damytýǵa baǵyttaldy.
IýNKTAD-tyń 2025 jylǵy álemdik investitsiialar týraly baiandamasyna sáikes, Qazaqstan Ortalyq Aziiada tikelei sheteldik investitsiialar kólemi boiynsha jetekshi oryn alady. 2024 jyly Qazaqstanǵa tartylǵan sheteldik investitsiialar kólemi shamamen 151 milliard AQSh dollaryn qurady, bul Túrikmenstannyń (shamamen 45 milliard dollar), Ózbekstannyń (shamamen 17 milliard dollar), sondai-aq Qyrǵyzstan men Tájikstannyń (árqaisysy shamamen 4 milliard dollar) kórsetkishterinen aitarlyqtai joǵary.
Vashingtondaǵy kelissózder Qazaqstannyń jekelegen investitsiialyq mámileler jasaýdan góri uzaq merzimdi institýtsionaldyq áriptestikter qurýǵa basymdyq berip otyrǵanyn kórsetedi. Bul halyqaralyq investorlardy naryqtyń turaqtylyǵy men ashyqtyǵyna sendirýge baǵyttalǵan.
Buǵan deiin The Times of Central Asia basylymy habarlaǵandai, Toqaev Vashingtonda ótken Beibitshilik keńesiniń alǵashqy otyrysyna da qatysty. Onda Qazaqstan Gazany qalpyna keltirýge jáne turaqtandyrýǵa baǵyttalǵan keń aýqymdy kúsh-jigerge, sonyń ishinde yqtimal qarjylyq qoldaý men bitimgershilik bastamalarǵa qatysý arqyly óz úlesin qosýǵa daiyn ekenin bildirdi.