Memleket basshysy Qazaqstan politsiiasynyń 30 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jiynǵa qatysty, - dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Qasym-Jomart Toqaev aldymen Shuǵyl basqarý ortalyǵynyń ǵimaratyna baryp, Ishki ister ministrliginiń ahýaldyq saraptamalyq ortalyǵynyń jumysymen tanysty. Budan keiin Prezidentke ministrliktiń tsifrlyq tehnologiialary kórsetildi. Memleket basshysy atqarylǵan jumystardy maquldady.
– Bul jumystar tek basy ǵana dep oilaimyn. Sebebi bul salany tolyqtai tsifrlandyrý asa qajet. Jumys ashyq ári, jariialy túrde bolýy kerek, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev salatanatty jiynda Qazaqstan politsiiasyn 30 jyldyq mereitoiymen quttyqtap, bul data táýelsizdik tarihyndaǵy aitýly beles ekenin atap ótti. Prezidenttiń pikirinshe, quqyq qorǵaý júiesi – memlekettigimizdiń berik negizi, eldegi turaqtylyqtyń basty kepili.
– Zańnyń oryndalýyn qamtamasyz etý, qoǵamdyq tártipti saqtaý – jaýapkershiligi mol jumys. Ótken jyldarda ishki ister salasyna aýqymdy ári júieli reforma jasaldy. Sonyń nátijesinde, politsiiamyz óz mindetin joǵary deńgeide atqarýda. Táýelsizdiktiń alǵashqy kezeńinde quqyq qorǵaý júiesi túrli syn-qatermen betpe-bet keldi. Ótpeli kezeńdegi ahýal qandai kúrdeli bolǵanyn jaqsy bilesizder. Politsiia qylmyspen tabandy túrde kúresti. Sol arqyly biznestiń qalyptasýyna jaǵdai jasaldy, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev sol kezderi azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý airyqsha mańyzdy bolǵanyn jáne munyń bári kózsiz erlik pen tynymsyz eńbekti talap etkenine toqtaldy. Sonymen qatar qiyn kezde antqa adal bolyp, halyqqa qyzmet etken barsha politsiia ardagerine alǵys aitty.
Qazaqstan Prezidenti quqyq qorǵaý qyzmetkerlerine airyqsha mindet júktelgenin, olardyń árqashan shiraq qimyldap, batyl áreket jasaýy kásibiliktiń belgisi ekenin atap ótti.
– Bul, ásirese, qańtar oqiǵalary kezinde anyq baiqaldy. Tártip saqshylary otanshyldyqtyń shynaiy úlgisin kórsetti. Degenmen, beiqam otyrýǵa bolmaidy. Zaman kún saiyn ózgerip jatyr. Jańa syn-qaterler paida bolýda. Onyń bári ishki ister organdarynyń túbegeili ózgerýin talap etedi. Biz bolashaqqa nyq senimmen qadam basýymyz qajet. Qýatty memleket bolý úshin myzǵymas turaqtylyq, temirdei tártip ornaýy kerek. Bul – elimiz úshin strategiialyq mindet. Otandyq politsiia osy mindetti abyroimen atqaratynyna men kámil senemin, – dedi Prezident.
Memleket basshysy referendým arqyly qabyldaǵan Konstitýtsiiaǵa engizilgen túzetýler shyn máninde Ekinshi Respýblikanyń qurylýyn jáne elimizdiń damý paradigmasynyń túbegeili ózgerýin bildiretinin aitty. Prezidenttiń pikirinshe, barlyq negizgi bilik institýttaryn tereń jańartý negizinde memlekettik qurylystyń sapaly jańa kezeńine kóshemiz.
– Biz azamattardyń sheshim qabyldaýǵa qatysýyn aitarlyqtai keńeite otyryp, memleket pen qoǵam arasyndaǵy qarym-qatynastyń tiimdi jáne teńgerimdi úlgisin qalyptastyrýymyz kerek. Josparlanǵan reformalardyń negizgi baǵyty – quqyq qorǵaý júiesin dáiekti túrde qaita qurý. Aýqymdy reformalar júrgize otyryp, memleketimizdiń álsireýine eshqashan jol bermeýimiz kerek. Biz barlyq is-áreketterimizdi basty qundylyǵymyz – Táýelsizdikpen bailanystyrýymyz qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy eldi progressivti demokratiialandyrý úderisi, azamattardyń tabiǵi túrde artyp kele jatqan saiasi belsendiligi tek zań sheńberinde júrýi kerek ekenin aitty. Qasym-Jomart Toqaev Jańa Qazaqstandy qurý bul mańyzdy institýtsionaldyq ózgerister ǵana emes, sonymen birge áleýmettik kózqarastar men minez-qulyqtardy jańǵyrtý dep atady. Iaǵni jańartylǵan qundylyqtar men dúnietanym júiemizdiń basty qaǵidalarynyń biri – adamnyń ar-namysy men qadir-qasietin qurmetteý bolýǵa tiis.
– Turaqsyz, biraq qarqyndy damyp kele jatqan álemde zańdar men moraldyq normalardy qurmetteitin halyq qana kúshti jáne egemendi el mártebesin saqtai alady. Búgingi tańda qoǵamda ótkenimizge túrli, keide birjaqty baǵa berilip, ushqary pkirler aitylyp júr. Degenmen, Táýelsizdik kezeńindegi aitýly jetistikterdi joqqa shyǵarýǵa bolmaidy. Tarihyn, kóshbasshylaryn joqqa shyǵarǵan halyqtyń bolashaǵy joq ekenin este ustaǵan jón. Sondyqtan azamattardy obektivti ári durys kózqarasta bolýǵa shaqyramyn, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev halyqtyń ádildik pen memlekettiń tiimdiligine degen senimi kóp jaǵdaida quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń kásibi sheberligi men adami qasietterine bailanysty ekenin aitty. Qazaqstan Prezidentiniń pikirinshe, túrli jaǵdaida adamdarmen tikelei aralasatyn politseilerdiń árqaisysy memleket týraly túsinik qalyptastyrady. Bul qoǵam aldynda politsiia qyzmetkerin biliktiń ýákiletti ókili dep biletin, ásirese ýchaskelik politsiia qyzmetkerin ár azamaty tanityn aýyldyq jerde mańyzdy.
– Azamattardyń memlekettik saiasatqa, elimizde júrgizilip jatqan reformalarǵa kózqarasy onyń sózi men is-áreketine tikelei bailanysty. Politseiler muny eshqashan umytpaýy kerek. Sizderge erekshe jaýapkershilik júkteledi. Ókinishke qarai, azamattardyń quqyq qorǵaý júiesine degen senimi áli de joǵary deńgeide emes. Ádiletsiz jaǵdailar, politseilerdiń nemqurailylyǵy, keide olardyń zańsyz áreketteri Ishki ister ministrliginiń barlyq qurylymynyń qyzmetine syzat túsiredi. Jaǵdaidy ózgertý úshin biz Qazaqstan politsiiasynda aýqymdy reformalardy bastadyq, birtindep qyzmet kórsetý úlgisine kóshemiz. Búgingi tańda tek qylmyspen kúresý azdyq etedi, azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, eń bastysy politsiianyń adamdarǵa beiimdelýi mańyzdy. Meniń tapsyrmammen Ishki ister ministrligi bul baǵytta birqatar mańyzdy sharalardy qolǵa aldy. Biraq alda áli jumys kóp, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev politsiianyń bilik pen qoǵam arasyndaǵy dáneker bolýy óte mańyzdy mindet ekenine toqtalyp, azamattarmen qarym-qatynastyń jańa mádenietin qalyptastyrý qajettigin alǵa tartty.
– Politsiia óz jumysyn barynsha ashyq júrgizip, halyqqa jaqyn bolýǵa tiis. Biýrokratiiadan arylatyn ýaqyt áldeqashan jetti. Bul saiasi kesel halyqpen tikelei jumys isteýge kedergi keltiredi. Turǵyndardyń oryndy syn-eskertýlerin durys qabyldaǵan jón, – dep tapsyrdy Prezident.
Memleket basshysy óz sózinde qoǵamǵa qarsy is-áreket týǵyzatyn jaǵdailardy túbirimen joiý qajet ekenine toqtalyp, jaǵymsyz áleýmettik faktorlardyń yqpalyn azaitý kerek dedi.
– Ásirese, zańdy belden basýǵa beiim adamdardyń tártip buzýyna jol berýge bolmaidy. Munyń bári Ishki ister ministrligi ǵana atqaratyn jumys emes. Bul – ózge memlekettik organdarǵa da ortaq mindet. Bizde quqyq buzýshylyqtyń aldyn-alý jónindegi komissiialar bar. Respýblikalyq jáne óńirlik deńgeidegi osyndai komissiialardyń múmkindigin tolyq paidalanǵan jón. Ákimder de aimaqtyń turaqtylyǵy men tynyshtyǵyna jaýapty. Úkimet olardyń osy baǵyttaǵy jumysyna qoiylatyn talapty qaita qaraýy qajet. Aimaqtyń qaýipsizdigi – óte mańyzdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident el ishine iritki salatyn jat ideologiialardy taǵy bir mańyzdy másele retinde atady. Ásirese, áleýmettik jelide jurtty zań buzýǵa itermeleitin aǵymdardyń óte kóptigine nazar aýdaryp, olardyń jolyn kesý úshin basqa da quzyrly organdarmen birlesip jumys atqarý kerek ekenin atap ótti. Sonymen qatar qoǵamdyq uiymdarmen tyǵyz qarym-qatynas ornatqan abzal ekenin eske saldy.
Memleket basshysy azamattardyń bárine teń múmkindik beretin qoǵam qurý, sonyń ishinde áielder men balalardyń quqyǵyn qorǵaý basty mindet ekenin atap ótti.
– Taǵy bir mańyzdy mindet – áielder men balalardy zorlyq-zombylyqtan qorǵaý. Ministrlikte osyndai isterdi tergeýmen ainalysatyn arnaýly bólim qaita ashyldy. Meniń tapsyrmam boiynsha biyl áielder men balalarǵa keshendi qoldaý kórsetetin ortalyqtar quryldy. Bul ortalyqtar qazir pilottyq rejimde jumys jasap tur. Onda psihologiialyq, quqyqtyq jáne meditsinalyq kómek kórsetiledi. Sondai-aq, tiisti saraptamalar jasalady. Arnaiy daiarlyqtan ótken tergeýshi áielder zardap shekken jandarǵa járdem beredi. Jalpy, bul ortalyqtar tiimdi jumys istep jatyr. Mundai ortalyqtardy búkil el aýmaǵynda ashyp, aýqymyn keńeitý kerek. Úkimetke jáne ákimderge osy jumysty qolǵa alýdy tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qasym-Jomart Toqaev politsiia qyzmetiniń kóbinese adam ómiri men densaýlyǵyna qater tóndiretin qaýipti mamandyq ekenin atap ótip, Táýelsizdik jyldarynda qyzmet babynda 815 qyzmetkerdiń qaza tapqany, 4,5 myńnan astamy jaraqat alǵany týraly derek keltirdi. Sondyqtan qoǵamnyń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyn qamtamasyz etý isindegi ishki ister organdarynyń úlesin baǵalamaýǵa bolmaidy.
– Biz tártip saqshylaryn qoldaýǵa árdaiym erekshe kóńil bólemiz. Keiingi jyldary politsiia qyzmetkerleriniń jalaqysy birneshe ret ósip, turǵyn úidi jalǵa alý qunyna ótemaqy tóleý engizildi. Sonymen qatar ákimderge jergilikti biýdjet esebinen qarjylandyrylatyn qyzmetterge 30 paiyzdyq ústemaqy belgileý quqyǵy berildi. Meniń tapsyrmama sáikes biylǵy 1 qazannan bastap jedel-izdestirý qyzmeti qyzmetkerleriniń eńbekaqysy kóteriledi. Biz politsiia qyzmetkerlerin quqyqtyq jáne áleýmettik turǵydan qorǵaýdy jaqsartý úshin keshendi sharalardy jalǵastyramyz, – dedi Memleket basshysy.
Prezident quqyq qorǵaý organdarynda qyzmet atqarýdyń jastar úshin tartymdy ári mártebeli bolýy mańyzdy dep esepteidi. Úzdik politseilerdi kótermelep, erekshelep, marapattaý isin qoldaitynyn bildirdi. Sondai-aq quqyq qorǵaý organdaryndaǵy qyzmet tek artyqshylyq pen abyroi ǵana emes, halyq aldyndaǵy úlken jaýapkershilik ekenin túsiný kerek dep atap ótti. Qasym-Jomart Toqaev Ishki ister ministrligi kadrlyq áleýetti udaiy jetildirýdi, qyzmetkerlerdiń kásibi biliktiligin jáne moraldyq rýhyn nyǵaitýdy qamtamasyz etýi qajet ekenin aitty. Qazaqstan politsiiasynda otansúigishtiktiń, ashyqtyqtyń, árqashan adamdarǵa kómekke kelýge daiyn turatyn adaldyqtyń obrazy qalyptasýy kerek. Bul barlyq tártip saqshylarynyń oilaý júiesi men minez-qulqyna túbegeili ózgerister engizýdi talap etedi.
Memleket basshysy sońǵy kezderi quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmet babyn asyra paidalanýyna qatysty shaǵymdardyń jiilep ketkenin atap ótti. Sondai-aq mamyr aiynda otandyq biznes ókilderimen kezdesýinde kásipkerlerdiń kópshiligi tikelei qysym kórip jatqany týraly shaǵymdanǵanyn aitty.
Prezident Ekonomikalyq tergeý qyzmetiniń óńirlerdegi jumysyna jaǵymsyz pikirler kóptep túsip jatqanyn erekshe atap ótti. Memleket basshynyń aitýynsha, zańsyz áreketterden Ishki ister ministrligi qyzmetkerleri de tysqary emes. Keibiri jemqorlyqqa qatysty aitylyp otyr.
– Bul búkil quqyq qorǵaý júiesiniń bedeline aitarlyqtai nuqsan keltiredi. Qarjy monitoringi agenttiginiń kúshin alaiaqtyqqa, qarjy piramidalaryna, kapital men resýrstardy shetelge zańsyz shyǵarý faktilerine baǵyttaý kerek. Agenttik kóleńkeli ekonomikamen kúresetin negizgi memlekettik organǵa ainalýǵa tiis. Biz qoǵamda joǵary quqyqtyq mádeniet jáne sybailas jemqorlyq pen zańsyzdyqtyń kez kelgen kórinisterine berik immýnitet qalyptastyrýymyz kerek, – Qasym-Jomart Toqaev.
Belsendiler saiasi partiialar men qozǵalystar qurýǵa yntaly ekenin málimdep, ishki jáne syrtqy saiasattyń ózekti máseleleri boiynsha ártúrli pikirleri men kózqarastaryn bildiredi. Bul – azamattyq qoǵamnyń jetilgenin kórsetetin tabiǵi protsess. Degenmen, Prezidenttiń pikirinshe, azamattyq belsendilerdiń barlyq áreketi, sonyń ishinde narazylyq aktsiialary qoldanystaǵy zańnamaǵa jáne parasattylyqqa qatań sáikes kelýi óte mańyzdy.
– Zańdy buzýǵa, zańsyz áreketterge barýǵa, sonyń ishinde politsiia qyzmetkerleriniń adamdyq qadir-qasietine, kásibi ar-namysyna qarsy baǵyttalǵan áreketterge baratyndar zańnamamyzǵa sáikes jaýapkershilikke tartylady. Qazaqstannyń ulttyq múddesine qarsy áreket etetin kásibi arandatýshylar áshkerelenýi kerek, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezidenti taǵy bir mańyzdy másele retinde qazirgi ýaqytta qoǵamda bolyp jatqan qyzý pikirtalastar kezinde saiasi ádildik máselesi týraly umytpaý kerek ekenin atap ótti.
– Eliniń damýyna laiyqty úles qosqan qoǵamdyq-saiasi kóshbasshylaryn, ǵylym jáne mádeniet qairatkerlerin qadir tutpaityn halyqtyń keleshegi de bulyńǵyr bolmaq. Biz, qazaq halqy, saiasi tulǵalarymyzdyń eńbegine qurmetpen, parasattylyqpen qaraýymyz qajet. Bul – Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezidenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tulǵasyna da qatysty aqiqat. Onyń Táýelsiz elimizdi qurý isine sińirgen eńbegin búkil álem qaýymdastyǵy moiyndady. Sondyqtan Tuńǵysh Prezidenttiń tarihi róline qurmetpen qaraý – bárimizge ortaq mindet. Onyń saiasi murasyna keleshek urpaq ádiletti baǵasyn bermek. Al, qazirgi urpaq ókilderi elimiz úshin tabandy jumys isteýi kerek. Biz bárimiz halyq retinde, eń aldymen, eńbekqor bolýymyz qajet. Saiasi oiyndarǵa tosqaýyl qoiǵan jón. Biz ótkenge jaltaqtamai, jarqyn bolashaǵymyzǵa zor senimmen qadam basýymyz kerek, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev sózin qorytyndylai kele, politsiianyń ustanymyn ózgertip, jumystyń jańa úlgisine kóshýdi basty mindet retinde atady. Onyń pikirinshe, halqymyzdyń beibit ómir súrip, óz eliniń bolashaǵyna senimmen qaraýy – politseilerdiń adal qyzmetine bailanysty.
Jiyn sońynda Memleket basshysy salanyń birqatar qyzmetkerine memlekettik nagradalar tapsyrdy.
