Foto: Aqorda
Memleket basshysy Ǵylym jáne tehnologiialar jónindegi ulttyq keńestiń otyrysynda sóz sóiledi, dep habarlaidy Ult.kz.
Qasym-Jomart Toqaev ǵylym men tehnologiia barlyq memleketter úshin strategiialyq mańyzy bar másele ekenine nazar aýdardy.
"Damyǵan elder ǵylymǵa da, tehnologiiaǵa da basa mán berip jatyr. Zamannyń betalysyn barshańyz kórip otyrsyzdar. Jahandyq geosaiasi ahýal turaqsyz, qubylmaly, syn-qaterler az emes. Biraq qytai halqynyń belgili paiymdaýyna sensek, daǵdarys kezinde jańa múmkindikter týady. Qazir – investitsiianyń, ǵylym men joǵary tehnologiianyń ýaqyty. Búginde kez kelgen eldiń álemdegi orny ǵylymnyń damý deńgeiine qarai anyqtalady. Ekonomikalyq ósim ǵylymǵa tikelei bailanysty, bul – aksioma. Túrli memleketter arasynda tehnologiiasy damyǵan ozyq el bolý úshin kúres júrip jatyr. Ortalyq Aziiadaǵy básekelestik te kúsheiýde, bul – túsinikti, zańdy úrdis. Sondyqtan biz de osy salaǵa basa mán berýimiz kerek, naqty nátijelerge qol jetkizýimiz qajet", – dedi Prezident.
Memleket basshysy halyqqa Joldaýynda aldymyzǵa aiqyn maqsat qoiylǵanyn aitty. Soǵan sáikes, Qazaqstan aldaǵy úsh jyldyń ishinde tsifrlyq el bolýy kerek, jasandy intellektiniń múmkindikterin jan-jaqty paidalanyp, ony barlyq salaǵa engizý qajet.
"Birneshe kún buryn Birikken Ulttar Uiymynyń Bas Assambleiasyndaǵy sózimde elimizdiń damý baǵdaryna arnaiy toqtaldym. Sondai-aq dúnie júzinde bolyp jatqan úderisterge Qazaqstannyń kózqarasyn bildirdim. Jahan jurty bereke-birlikte ómir súrý úshin ózara syilastyqty, teńdik pen yntymaqtastyqty tańdaýy qajet. Sonda ǵana memleketter arasynda tabysty qarym-qatynas ornaidy. Osy aidyń basynda Qytaiǵa resmi saparmen barǵanymdy bilesizder. Onda quny 15 milliard dollar bolatyn 70 investitsiialyq kelisimge qol qoiyldy. AQSh-qa saparym kezinde álemdik kompaniialardyń basshylyǵymen kelissózder ótkizdim. Onyń ishinde Amazon, Meta siiaqty jasandy intellekt jáne joǵary tehnologiia salasyndaǵy iri korporatsiialar bar. Sondai-aq qarjy-investitsiia salasyndaǵy Goldman Sachs, Blackstone, Cerberus Capital Management, Citigroup korporatsiialarynyń jetekshilerimen kezdestim. Wabtec, PepsiCo jáne basqa da iri kompaniialarmen kommertsiialyq kelisimder jasaldy. Sapar aiasynda ekonomikamyzdyń basty salalaryn qamtityn 11 kelisimshartqa qol qoiyldy, jalpy quny 5,2 milliard dollardan asady", – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Foto: Aqorda
Prezident elimizdiń keleshegi jarqyn bolǵanyn qalasaq, joǵary tehnologiia men jasandy intellektini qazirden bastap tiimdi paidalaný kerek ekenin atap ótti.
"Sondyqtan sońǵy jyldary ulttyq ǵylymdy damytýǵa airyqsha kóńil bólip jatyrmyz. Bes jylda bilim-ǵylym salasyna salynǵan investitsiia bes ese ósti. Zertteý ýniversitetteri kóbeiýde, olardyń óndirispen bailanysy nyǵaiyp keledi. Qazir 300-ge jýyq kommertsiialyq joba qolǵa alyndy. Osylaisha, «Ýniversitet – zertteý – innovatsiia – kommertsiia» keshendi júiesi ornyǵyp jatyr. Bul úrdiske kúshti serpin berip, ony taiaý arada tolyǵymen engizý kerek. Álemniń 40 bedeldi joǵary oqý ornymen seriktestik ornattyq. Búginde elimizde 33 filial ashyldy. Tehnologiia parkteri jáne injiniring ortalyqtary qurylýda. Ulttyq Ǵylym akademiiasynyń bedeli nyǵaia túsetin boldy. Ár aimaqta Ǵylym jónindegi keńester jumysqa kiristi. Ǵalymdardyń múddesin qorǵaýǵa basa mán berip otyrmyz. «Ǵylym jáne tehnologiialyq saiasat týraly» jańa zań qabyldandy, ǵylymdy basqarýdyń jańa quqyqtyq negizi qalandy. Ulttyq ǵylymnyń kadrlyq áleýetin nyǵaitý, bul – asa mańyzdy, túiindi másele, ony basty nazarda ustaý qajet. Jas ǵalymdarǵa barynsha jaǵdai jasala berýi kerek. Jalpy, alda áli de kóp jumys bar, bul jumysqa bárimiz birge jumylyp, bir ujym bolyp, tiianaqty qatysýymyz kerek. Áitpese, kúre joldyń shetinde qalyp qoiamyz", – dedi Memleket basshysy.
Sondai-aq ǵylym jáne tehnologiialar jónindegi ulttyq keńestiń búgingi jiynynda atom salasyn damytý máselesi talqylandy.
Memleket basshysy kóterilgen mańyzdy máseleler men usynystar aldaǵy ýaqytta eskeriletinin aityp, óz pikirin ortaǵa salǵan ǵalymdarǵa rizashylyǵyn bildirdi.
"Eldiń energetikalyq qaýipsizdigin jáne derbestigin qamtamasyz etý – strategiialyq mindet. Biz túrli salaǵa ozyq tehnologiialardy engizip jatyrmyz. Aýqymdy jobalar qolǵa alynýda. Onyń bárin tabysty júzege asyrý úshin elektr energiiasy jetkilikti bolýy qajet. Sondyqtan biz qýat kózderin jan-jaqty jańǵyrtý jumystaryn bastadyq. Eń bastysy, iadrolyq energetikany damytýǵa bet burdyq. Jalpyulttyq referendýmda atom elektr stantsiiasyn salý jóninde sheshim qabyldadyq. Shyn máninde, atom energiiasy – elimiz úshin óte mańyzdy, qajetti qýat kózi. Biz ǵana emes, kúlli jahan jurty osy salany damytýǵa myqtap kirisip jatyr. Dúnie júzinde 416 atom reaktory jumys istep tur. Mysaly, AQSh-ta 94 iadrolyq reaktor bar, biraq óziniń ýran óndirisi az, sondyqtan amerikalyq naryqtyń 24 paiyzyn Qazaqstan qamtamasyz etedi. Frantsiiaǵa qatysty jaǵdai da sondai ispetti, 50-den astam iadrolyq reaktorǵa Qazaqstanda óndirilgen ýran qoldanylady. Qazir 31 memlekette iadrolyq energiia óndiriledi. Bul – álemdegi árbir altynshy el beibit atomnyń igiligin kórip otyr degen sóz. Taǵy jiyrmaǵa jýyq memleket iadrolyq reaktor salýdy josparlap otyr. Biz osy salada ozyq tehnologiiasy bar eldermen yntymaqtastyqqa basa mán beremiz", – dedi Prezident.
