Foto: primeminister.kz
Premer-ministr Memleket basshysynyń tapsyrmasyn iske asyrý aiasynda usynylǵan sharalar jurtshylyqpen, ásirese biznes ókilderi jáne sarapshylarmen belsendi túrde keńinen talqylanyp jatqanyn atap ótti. Ulttyq ekonomika, qarjy vitse-ministrleri bastaǵan jumys toptary barlyq óńirdegi biznes-qaýymdastyqtarmen kezdesip, taldaý jáne óńdeý úshin usynystar jinady.
Ulttyq ekonomika ministrligi fiskaldy reformanyń negizgi tásilderin qysqasha tanystyrdy. Saralanǵan QQS jáne esepke qoiý shegin tómendetý Ulttyq qorǵa táýeldilikti azaityp, infraqurylymdy damytýǵa qosymsha qarajat jumsaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar arnaiy salyq rejimderiniń sanyn 364 qyzmet túrinen 40-qa deiin qysqartý usynylady. Búgingi tańda Qazaqstandaǵy kirister deńgeii shamamen 18%-dy quraityny, bul túsimder boiynsha JIÓ úlesi ekeni atap ótildi. Basqa eldermen salystyratyn bolsaq, Reseide bul kórsetkish – 42%, damyǵan elderde – 50%-dan astam. Osylaisha, memlekettik baǵdarlamalardy qarjylandyrý úshin aitarlyqtai biýdjettik resýrstardyń tapshylyǵy baiqalady. Reformalar bolmaǵan jaǵdaida, QR UEM derekterine sáikes, Ulttyq qor ony paidalanýdyń aǵymdaǵy serpinin eskere otyryp, 2035-2036 jyldarǵa qarai eń tómengi deńgeige deiin sarqylady.
«Ákimshilikke qatysty kóptegen suraqtar týyndaidy. Biz de bir jerde turmaimyz, jumys isteimiz. Belgili bir jetistikter bar. Biýdjettiń kiris bóligi boiynsha da belsendi jumys istep jatyrmyz. Qańtar aiynda biz memlekettik biýdjet kirisi boiynsha ósý qarqynyn 136% oryndadyq. Munyń barlyǵy memlekettik kirister salasyndaǵy jumys pen tsifrlandyrýdyń nátijesi», — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Úkimet tiimdilikti arttyratyn jáne biznes pen memleket arasyndaǵy ózara árekettesýdi jeńildetetin biryńǵai tsifrlyq ekojúieni qurý boiynsha jumys júrgizýde. Jasandy intellekt jáne avtomattandyrylǵan derekterdi taldaý engizilýde, bul ákimshilik júktemeni azaitady jáne ashyqtyqty arttyrady. Salyqtyq ákimshilendirýdiń tiimdiligin arttyrý úshin derekterdi óńdeý tehnologiialary belsendi túrde engizilýde.
Kezdesýge qatysýshylarǵa Qarjy ministrliginiń úlken derekterdi taldaý júiesi usynyldy, onda 55 memlekettik derekter bazasy júkteldi, jyl sońyna deiin olardyń sany 100-ge deiin artady. Osy aqparat negizinde salyq tóleýshilerdiń tsifrlyq profilderi qalyptasady. Qazirgi ýaqytta 569 myń zańdy tulǵanyń jáne 1,8 mln-nan astam jeke kásipkerlerdiń profili jasaldy. Tsifrlandyrýdyń arqasynda salyq tóleýshige tolyq málimetterdi, sonyń ishinde eńbekaqy qoryn, ýaqytsha jumysshylar sanyn, salyq salý nysandaryni, jyljymaityn múlik, kólik quraldary jáne basqa da málimetterdi alýǵa bolady.
Qarjy ministrliginiń basshylyǵy engizilip jatqan tsifrlyq sheshimder men olardyń tiimdiligine basa nazar aýdara otyryp, Memlekettik kirister komiteti janyndaǵy ázirlemelermen tanystyrdy. Osylaisha, táýekeli joǵary salyq tóleýshilerdiń elektrondy shot-faktýra (EShF) júiesinde biometriialyq sáikestendirý boiynsha jumystar júrgizilýde. Búgingi tańda Temu, Pinduoduo jáne Alibaba Group siiaqty 101 onlain saýda platformasy salyqtyq esepke alyndy. Olar Qazaqstan jeke tulǵalaryna elektrondy túrde taýar saýdasymen ainalysatyn jáne elektrondy nysanda qyzmetter kórsetetin sheteldik kompaniialarǵa 75 mlrd teńge QQS nemese salyq tóledi.
Salyq reformasy aiasynda jalǵan mámilelerdi joiý maqsatynda JShS-lar men JK-lerdi tirkeýge baqylaýdy kúsheitý usynylyp otyr. Face ID arqyly kásipkerlerdi sáikestendirý sharalary qarastyrylýda. Sonymen qatar jalǵan tulǵalardyń atyna tirkelý qaýpin azaitý úshin aqparat tekseriletin bolady. 2024 jyly 2,1 myńnan astam osyndai kompaniia anyqtaldy. Taǵy bir bastama – quryltaishynyń kásiporyndary jumys istemese, salyq bereshegi bolsa nemese eleýli salyqtyq buzýshylyqtarǵa jol bergen jaǵdaida jańa kompaniialardy tirkeýge tyiym salý.
Qarjy sektoryn tsifrlandyrýdyń jeke quraly – baqylaý-kassalyq mashinalar bolyp sanalady. 2024 jyly kassalyq mashinalardyń 39%-y (453 myń birlik) túbirtek basyp shyǵarmaǵan. Bul baǵytta birqatar sharalar ázirlenýde.
Túrli internet-platformalarda jumys isteitin azamattar sanynyń ósýin eskere otyryp, salyqtyq ákimshilendirýdiń mańyzdy qadamy platformalyq jumyspen qamtýdy retteý boldy.
Mysaly, «Iandeks taksi» platformalyq jumyspen qamtý boiynsha salyqtyq ákimshilendirýdiń pilottyq jobasy aiasynda 2024 jyldyń qyrkúieginen bastap júrgizýshiler úshin 378 mln teńge kólemindegi jeke tabys salyǵyn, sondai-aq 1 mlrd teńgege jýyq áleýmettik tólemder aýdaryldy. Jeke kásipker retinde 50 myń taksi júrgizýshisi tirkeldi Osylaisha, Iandeks salyqtar biýdjetke qosymsha protsedýralyq máselelermen aýyrtpalyqsyz tikelei tólenedi. Biylǵy birinshi toqsannyń sońyna deiin Qarjy ministrligi jobanyń qoldanysyn 30-dan astam platformaǵa keńeitýdi josparlap otyr.
Kezdesý barysynda sarapshylar usynylǵan reformalardyń qoldanystaǵy jobasy boiynsha belsendi pikir bildirdi.
Foto: primeminister.kz
«Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq áleýmettik qorynyń burynǵy tóraǵasy, ekonomika ǵylymdarynyń kandidaty Bolat Jámishev QQS mólsherlemesin 15 mln-ǵa tómendetýdi qoldady.
«Meniń oiymsha, 15 mln tómengi shek naqty saqtalýy kerek. Árine, bul shegti kóterýge mindetti túrde qysym bolady. Bul qyzyl jolaq, óitkeni ol biznesti bólshektei bastaidy. Salyq mólsherlemeleri kóterilgen kezde bólshektený úshin kóbirek yntalandyrý bar», — dedi Bolat Jámishev.
Bul rette biznestiń býhgalterlik qyzmetterdi ákimshilendirýde qiyndyqtar týyndaýy múmkin ekenin atap ótti. Osyǵan bailanysty protsesti bilmeý saldarynan reformalar engizilgen kezde bolýy múmkin buzýshylyqtarǵa qosymsha kózqarastardy qarastyrý usynyldy.
Foto: primeminister.kz
Táýelsiz direktor, «Almaty» ÁKK» AQ direktorlar keńesiniń múshesi Abai Sarqulov biýdjet tapshylyǵyn qysqartý úshin reformalardyń paidasyna Ulttyq qordan jarajat alýdan bas tartý usynylatynyn atap ótti.
«Qoldanystaǵy salyq zańnamasynyń bir jaqsy jaǵyn atap ótkim keledi. Salyqtar óte kásibi túrde jinalady. Bul – tsifrlandyrýdyń arqasy. Ekinshi bir jaqsy jaǵy – biýdjet aldyndaǵy bereshekti óndirip alýdyń pármendi sharalary bar. Reformanyń ózine qatysty mindet túsinikti: biýdjet tapshylyǵy bar, áleýmettik saladaǵy shyǵyndar jyl saiyn artyp keledi. Óńirlerde biýdjetterdiń 80%-y qalyptasty – bul áleýmettik baǵyt, 15-20%-y damýǵa jumsalady, bul óte az, sondai-aq syrtqy qaryzdarǵa qyzmet kórsetý boiynsha mindettemeler de bar. Biýdjet tapshylyǵyn qysqartý óte qajet, ony keshendi túrde iske asyrý qajet», — dedi Abai Sarqulov.
Sarapshy keden qyzmetiniń fiskaldy fýnktsiiasyn iske asyrý, shetelden investitsiialar tartý boiynsha ulttyq kompaniialardyń jumysyn kúsheitý, geologiialyq barlaý salasyn damytý, memlekettik satyp alý sheńberinde jumysty jetildirý jáne basqa da másele tóńireginde birqatar usynys aitty.
Foto: primeminister.kz
«Qazaqstannyń jeldetkish qurylǵylaryn óndirýshiler odaǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basshysy Marat Baqqulov óz sózinde kásiporyn basshylyǵy tarapynan biznes jumysyn ákimshilendirýge toqtaldy.
«Eshqandai kásipker salyqty kóterýdi “jaqtaimyn” dep aitpaidy, bul túsinikti. Biraq adal ári ashyq jumys isteitinder, bizder salyqty barlyǵy tóleýi kerek dep aitamyz. Iaǵni, salyq kólemi tómendetiletin jekelegen sanattar bolmaýy kerek, óitkeni bul qashan da «sur» shemaǵa ainalady», — dedi Marat Bakkýlov jalaqy júiesin «sur» júiege ádeii kóshirý ádisi týraly.
Foto: primeminister.kz
«Kazfoodproducts» holding kompaniiasy» JShS Qadaǵalaý keńesiniń tóraǵasy Erik Balapanov Úkimettiń agroónerkásip keshenine nóldik mólsherleme engizý ideiasyn qoldady. Onnyń aitýynsha, bul qazaqstandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń naryqtaǵy básekege qabilettiligi men qoljetimdiligin arttyrady.
Foto: primeminister.kz
Qaraǵandy halyqaralyq «Saryarqa» áýejaiynyń iesi Erlan Ospanov damyǵan elderde salyqtan jaltarý qylmys ekenin aitty. Sondyqtan biznestiń bólshektenýi qoǵamdyq synmen qatar júredi. Bul rette sarapshy kásipkerlik operatsiialardyń zańdylyǵyn saqtaýdy qamtamasyz etý quraly retinde salyqtyq ákimshilendirýdi tsifrlandyrýdyń jáne tekserýlerdi kezeń-kezeńmen azaitýdyń mańyzyn atap ótti. Óz kezeginde kásipkerler de adal jumys isteýi kerek.
Kásipker QQS máselesine qatysty eger QQS júiesinde kásipkerler «jasyryn» nemese «kóleńkedegi» sýbektilerimen tizbekte jumys istegende, adal kompaniialarǵa qiyndyqtar týyndaitynyn atap ótti.
Foto: primeminister.kz
KS Partners kompaniiasynyń teń quryltaishysy, ERG makroekonomikalyq sarapshysy Daniiar Qýanshaliev Úkimettiń salyqty kóterýge degen kózqarasymen keliskenimen, ózgeristerdi baiypty túrde qarastyrý týraly usynysyn bildirdi.
Foto: primeminister.kz
«DAMU DEVELOPMENT GROUP» JShS quryltaishysy Abzal Saǵymbaev reformanyń qurylys naryǵyna qalai áser etetini týraly óz kózqarasyn bólisti. Osy másele boiynsha QR UEM-de bólek otyrys ótkizý týraly sheshim qabyldandy.
«Ekonomikalyq zertteýler institýty» AQ basqarma tóraiymy Ásel Sársenbaeva ekonomikadaǵy, onyń ishinde salyq reformasyndaǵy teńgerimsizdikterdi joiý qajettigi týraly baiandady. Úkimettiń qazirgi usynysy QQS-ty mehanikalyq kóterýdi bildirmeidi, bul salyq aýyrtpalyǵyn ádil bólýge qatysty usynystar. Makroekonomikalyq turǵydan alǵanda, bul orta merzimdi perspektivada infliatsiianyń tómendeýine ákelýi múmkin aqsha-nesie jáne fiskaldyq saiasat arasyndaǵy teńgerimsizdikti joiý týraly.
Foto: primeminister.kz
«Zertteu Research Institute» kommertsiialyq emes uiymynyń teń quryltaishysy jáne atqarýshy direktory Sholpan Áitenova kiris bóligin ǵana emes, shyǵys bóligin de retteý jáne onyń tiimdiligin arttyrý máselelerine toqtaldy. Atap aitqanda, fýnktsiialary tsifrlyq sheshimdermen almastyrylýy múmkin organdar sanyn qysqartý usynyldy.
Óz kezeginde «NAC Analytica (NU)» qory taldaý ortalyǵynyń basqarma tóraǵasy Rasýl Rysmambetov memlekettik biýdjetti tolyqtyrýdyń negizgi baǵyty taýarlardyń zańsyz qozǵalysyna baqylaýdy kúsheitý jáne ekonomikadaǵy kóleńkeli shemalardy joiý ekenin atap ótti. Sonymen qatar salyqtyq mindettemelerdi barynsha azaitý maqsatynda biznesti bólshekteý shemalaryn teris paidalaný jaǵdailaryn jariia etý salyq tártibin qamtamasyz etýdiń tiimdi tetigi bola alady. Qarjy ministrligine bul máseleni jan-jaqty zerdeleý tapsyryldy.
Sonymen qatar salyq mindettemelerin azaitý maqsatynda biznesti bólý shemalaryn teris paidalaný jaǵdailaryn jariia túrde jariialaý salyq tártibin qamtamasyz etýdiń tiimdi tetigi bola alady. Qarjy ministrligine osy máseleni egjei-tegjeili pysyqtaý tapsyryldy.
Foto: primeminister.kz
Sarapshylar aitqan barlyq máseleler boiynsha tiisti túsiniktemeler berildi.
Vitse-premer – ulttyq ekonomika ministri Serik Jumanǵarin tabysy 15 mln teńgege deiingi kásipkerlerdiń 80%-y mikro jáne shaǵyn biznes sanatyna jatatynyn atap ótti. Salystyrý úshin, Reseide bul shek 10 mln teńgeni, Ózbekstanda – 30 mln teńgeni, Qyrǵyzstanda – 30 mln teńgeni quraidy. Qazaqstanda tabysy 39 mln-nan 78 mln teńgege deiingi biznes 20-30 kompaniiany tirkei otyryp, neǵurlym tiimdi salyq sanatynda qalý úshin bólshekteý shemasyn jii paidalanady. Mysaly, mundai kórinis qurylys indýstriiasynda baiqalady. Osylaisha, iri jáne orta biznes salyqtan jaltaryp, shaǵyn jáne orta segmentke ketedi. Saiyp kelgende, kásipkerler sany ósedi, biraq biznestiń JIÓ-ge qosqan úlesi kóbeimeidi.
Foto: primeminister.kz
Premer-ministr aitylǵan usynystarǵa túsindirme bere otyryp, shyǵyndardy qysqartý máselesi de mańyzdy baǵyt bolyp sanalatynyn atap ótti. Qazirgi ýaqytta Úkimet qaitalanatyn jáne ózge de basym emes fýnktsiialardy qysqartý jónindegi sheshimder paketin pysyqtaýda. Bul sheshimder jurtshylyqqa da aitylatyn bolady. Sonymen qatar shyǵystardy qysqartýdyń ruqsat etilgen kólemi biýdjettegi bar teńgerimsizdikti ótemeidi jáne tozǵan infraqurylymmen problemalardy sheshýge jáne ornyqty ekonomikany damytý jónindegi maqsattardy iske asyrýǵa múmkindik bermeidi.
Talqylaýdy qorytyndylai kele, Oljas Bektenov salyq júktemesin ádil bólýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Qazir salyq tóleýden jaltarǵan biznes tártipti saqtaýdy talap etetin adal emes básekelestik artyqshylyqtarǵa ie.
«Spikerlerdiń kópshiligi ádildik qaǵidalary men barlyǵy salyq tóleýi kerek degendi aitty. Salyq tólemeitin adam jai ǵana josyqsyz básekelesedi. Bul túsinikti. Ol ózin zańǵa baǵynatyn kompaniialarmen salystyrǵanda artyqshylyqty pozitsiiaǵa qoiady. Biz adal bizneske, salyq tóleitinderge nazar aýdarýymyz kerek. Búgin olardy kórip otyrmyz. Biz olardy qoldaimyz», — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Memleket, biznes jáne qoǵam ashyq sharttarmen ózara is-qimyl jasaityn órkenietti naryqqa kóshý kerek ekendigi atap ótildi. Shyn máninde, bul ádil salyq júiesin qurý týraly. Úkimet Salyq kodeksine bastamalar usyna otyryp, dál osyndai júie qurýǵa umtylys bildirip otyr.
Salyq túsimderi – memlekettik qoldaýdy qarjylandyrýdyń negizgi kózi. Qazir kólik-logistikalyq áleýetti odan ári damytý, jol salý, energetika men TKSh jańǵyrtý, sondai-aq qorǵanys salasyna investitsiialar erekshe mańyzǵa ie.
Foto: primeminister.kz
Sonymen qatar Oljas Bektenov aǵymdaǵy biýdjettik shyǵystar Qazaqstannyń Ortalyq Aziiadaǵy jetekshi óńir retindegi mártebesine sáikes qarqynmen damýyna múmkindik bermeitinin atap ótti. Búgingi tańda kóptegen negizgi nysandar men infraqurylym óz sheginde jumys istep tur. Mysaly, Qytaidan júk aǵynynyń ósýine bailanysty temirjol jelisi jumys isteidi. Ári qarai keńeitý úshin aitarlyqtai qarajat qajet.
Sondai-aq kólik infraqurylymyn, sonyń ishinde avtomobil jáne temirjol qurylysyn damytý qajet. Onyń ústine Qytai arqyly Eýropaǵa – Orta dáliz dep atalatyn Kaspii teńizi arqyly tranzittik múmkindikter belsendi túrde keńeiip keledi. Qazirgi tańda «Dostyq – Moiynty» jáne «Baqty – Aiagóz» ýchaskeleriniń qurylysy júrgizilýde, bul ótkizý qabiletin edáýir arttyrady.
Óz kezeginde, «Atameken» UKP tóralqasynyń tóraǵasy Raiymbek Batalov salyqtyq ákimshilendirýdiń tiimdiligin arttyrý boiynsha jumysty kezeń-kezeńimen, ekonomika bloktary boiynsha jalǵastyrýdy usyndy.
Premer-ministr Oljas Bektenov kezdesýge qatysýshylarǵa syndarly usynystary men eldiń odan ári damýyna úles qosýǵa degen nieti úshin alǵysyn bildirdi.
Reforma máseleleri boiynsha talqylaý biznes ókilderiniń qatysýymen Parlamentte jalǵasady.
