Ulttyq bank pen Qarjy ministrligi notalar men memlekettik obligatsiia ustaýshylaryn jáne alynǵan syiaqy somasyn únemi jariialap otyrýy kerek. Bul týraly Májilistiń jalpy otyrysynda depýtat Amanjan Jamalov málim etti, dep habarlaidy QazAqparat.
«Ótken aptada Májilistiń jalpy otyrysynda bazalyq mólsherleme máselesi talqylandy. Úkimetpen birge bazalyq mólsherleme tómendeýge tiis degen qorytyndyǵa keldik. Ol úshin obektivti sebepter bar. Birinshi kezekte, ekonomikany qoljetimdi kreditteýge degen asa qajettilik. Ulttyq banktiń ózinen anyq jaýap alǵan joqpyz. 25 sáýirde Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni 13,5%-dan 14%-ǵa deiin kóterý týraly sheshim qabyldady. Ulttyq bank óz sheshimin, birinshiden, «infliatsiiaǵa qarsy saiasatty» júrgizýge degen beiildilikpen, ekinshiden, «geosaiasi táýekeldermen» jáne úshinshiden «oń fiskaldyq impýlspen» túsindiredi. Infliatsiia týraly aitatyn bolsaq, onda jyldyq infliatsiia - 12%. Bul bazalyq mólsherlemege qaraǵanda tómen. Kóptegen damyǵan elder burynnan teris shynaiy mólsherlemege kóshken. Mysaly, AQSh-taǵy infliatsiia – 8%, al FRJ mólsherlemesi – 0,5%. Al bizde kerisinshe, bazalyq mólsherleme resmi infliatsiiadan baqandai 2%-ǵa joǵary. Iaǵni, Ulttyq banktiń ózi infliatsiianyń odan ári ulǵaiýyna itermelep otyr. Óitkeni, infliatsiianyń qorqynyshty quramdas bólikteriniń biri – infliatsiiany kútý», - deidi Amanjan Jamalov Úkimet basshysy Álihan Smaiylovtyń atyna joldaǵan saýalynda.
Onyń aitýynsha, sanktsiialyq qysymǵa qaramastan, Resei banki negizgi mólsherlemeni 17%-dan 15%-ǵa deiin, al aldaǵy ýaqytta múldem 10%-ǵa deiin tómendetýdi josparlap otyr.
«Oń fiskaldyq yntalandyrý» dep atalatyn is-sharalar dál osy Ulttyq banktiń saiasatyna tikelei bailanysty. Ekonomikada qoljetimdi kreditter bolmaǵandyqtan, Úkimet jeńildikti kredit berý men sýbsidiialaýǵa 500 mlrd teńge bólýge májbúr ekenin buǵan deiin aitqan edik. Mynadai qarapaiym suraq týyndaidy. Bul kimge tiimdi? Ulttyq bank kimniń múddesin basshylyqqa alady? Jaýap suraqtyń ózi siiaqty qarapaiym – bankterge tiimdi. Bazalyq mólsherleme Ulttyq banktiń notalary men Qarjy ministrliginiń obligatsiialary boiynsha bankterdiń kiristerin tikelei aiqyndaidy. Qazir Ulttyq banktiń notalarynda 1,5 trln teńge bar, sondai-aq 11 trln teńgeni Qarjy ministrliginiń obligatsiialaryna ornalastyrǵan. Osy obligatsiialar boiynsha tólemder de bazalyq mólsherlemege bailanystyrylǵan. Ótken jyly ǵana bankter Ulttyq bankke salymdar men baǵaly qaǵazdar boiynsha paiyzdarda 500 mlrd teńgeden astam paida tapty. Ári sol kezde bazalyq mólsherleme 9% boldy. Shamasy, bul olarǵa jetkiliksiz. Biyl bankterdiń kiristeri odan da kóp bolmaq. Demek, qazaqstandyqtar úshin – infliatsiia, al bankter úshin – qolaily jaǵdai», - dedi depýtat.
Aú Jamalov Ulttyq banktiń joǵary mólsherlemeler saiasatyn maqsatty júrgizýin eskere otyryp, mynadai sharalar qabyldaý qajet dep esepteidi:
- Qarjy ministrligi memlekettik baǵaly qaǵazdardy bazalyq mólsherlemege bailanystyrmai shyǵarý múmkindigin zerdelesin. Bul rette naryqtyń qajettilikterin negizge alý kerek. Ári birinshi kezekte obligatsiialardy bankterge emes, zeinetaqy qoryna jáne zeinetaqy aktivterin basqarýshylarǵa bólgen jón. Iaǵni, olarǵa tikelei memlekettiń obligatsiialaryn satyp alý múmkindigin berý kerek. Osylaisha, olar boiynsha paidany bankter emes, halyq alady.
- Qarjy ministrligi bazalyq mólsherlemeniń mólsherine siltemelerdiń bar-joǵy turǵysynan salyq jáne basqa da zańnamaǵa tekserý júrgizsin. Ósimaqynyń, turaqsyzdyq aiyby men basqa da tólemderdiń mólsherlerin bazalyq mólsherlemeden ajyratý boiynsha usynystar ázirlesin.
- Azamattar qandai bankterdiń joǵary mólsherlemeden paida tabatynyn biletindei Ulttyq bank pen Qarjy ministrligi notalar men memlekettik obligatsiialardyń ustaýshylaryn jáne alynǵan syiaqy somasyn únemi jariialap otyrsyn.
