ۇلتتىق بانك پەن قارجى مينيسترلٸگٸ نوتالار مەن مەملەكەتتٸك وبليگاتسييا ۇستاۋشىلارىن جەنە الىنعان سىياقى سوماسىن ٷنەمٸ جارييالاپ وتىرۋى كەرەك. بۇل تۋرالى مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات امانجان جامالوۆ مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«ٶتكەن اپتادا مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا بازالىق مٶلشەرلەمە مەسەلەسٸ تالقىلاندى. ٷكٸمەتپەن بٸرگە بازالىق مٶلشەرلەمە تٶمەندەۋگە تيٸس دەگەن قورىتىندىعا كەلدٸك. ول ٷشٸن وبەكتيۆتٸ سەبەپتەر بار. بٸرٸنشٸ كەزەكتە, ەكونوميكانى قولجەتٸمدٸ كرەديتتەۋگە دەگەن اسا قاجەتتٸلٸك. ۇلتتىق بانكتٸڭ ٶزٸنەن انىق جاۋاپ العان جوقپىز. 25 سەۋٸردە ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 13,5%-دان 14%-عا دەيٸن كٶتەرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى. ۇلتتىق بانك ٶز شەشٸمٸن, بٸرٸنشٸدەن, «ينفلياتسيياعا قارسى ساياساتتى» جٷرگٸزۋگە دەگەن بەيٸلدٸلٸكپەن, ەكٸنشٸدەن, «گەوساياسي تەۋەكەلدەرمەن» جەنە ٷشٸنشٸدەن «وڭ فيسكالدىق يمپۋلسپەن» تٷسٸندٸرەدٸ. ينفلياتسييا تۋرالى ايتاتىن بولساق, وندا جىلدىق ينفلياتسييا - 12%. بۇل بازالىق مٶلشەرلەمەگە قاراعاندا تٶمەن. كٶپتەگەن دامىعان ەلدەر بۇرىننان تەرٸس شىنايى مٶلشەرلەمەگە كٶشكەن. مىسالى, اقش-تاعى ينفلياتسييا – 8%, ال فرج مٶلشەرلەمەسٸ – 0,5%. ال بٸزدە كەرٸسٸنشە, بازالىق مٶلشەرلەمە رەسمي ينفلياتسييادان باقانداي 2%-عا جوعارى. ياعني, ۇلتتىق بانكتٸڭ ٶزٸ ينفلياتسييانىڭ ودان ەرٸ ۇلعايۋىنا يتەرمەلەپ وتىر. ٶيتكەنٸ, ينفلياتسييانىڭ قورقىنىشتى قۇرامداس بٶلٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ – ينفلياتسييانى كٷتۋ», - دەيدٸ امانجان جامالوۆ ٷكٸمەت باسشىسى ەليحان سمايىلوۆتىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, سانكتسييالىق قىسىمعا قاراماستان, رەسەي بانكٸ نەگٸزگٸ مٶلشەرلەمەنٸ 17%-دان 15%-عا دەيٸن, ال الداعى ۋاقىتتا مٷلدەم 10%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋدٸ جوسپارلاپ وتىر.
«وڭ فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ» دەپ اتالاتىن ٸس-شارالار دەل وسى ۇلتتىق بانكتٸڭ ساياساتىنا تٸكەلەي بايلانىستى. ەكونوميكادا قولجەتٸمدٸ كرەديتتەر بولماعاندىقتان, ٷكٸمەت جەڭٸلدٸكتٸ كرەديت بەرۋ مەن سۋبسيدييالاۋعا 500 ملرد تەڭگە بٶلۋگە مەجبٷر ەكەنٸن بۇعان دەيٸن ايتقان ەدٸك. مىناداي قاراپايىم سۇراق تۋىندايدى. بۇل كٸمگە تيٸمدٸ? ۇلتتىق بانك كٸمنٸڭ مٷددەسٸن باسشىلىققا الادى? جاۋاپ سۇراقتىڭ ٶزٸ سيياقتى قاراپايىم – بانكتەرگە تيٸمدٸ. بازالىق مٶلشەرلەمە ۇلتتىق بانكتٸڭ نوتالارى مەن قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ وبليگاتسييالارى بويىنشا بانكتەردٸڭ كٸرٸستەرٸن تٸكەلەي ايقىندايدى. قازٸر ۇلتتىق بانكتٸڭ نوتالارىندا 1,5 ترلن تەڭگە بار, سونداي-اق 11 ترلن تەڭگەنٸ قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ وبليگاتسييالارىنا ورنالاستىرعان. وسى وبليگاتسييالار بويىنشا تٶلەمدەر دە بازالىق مٶلشەرلەمەگە بايلانىستىرىلعان. ٶتكەن جىلى عانا بانكتەر ۇلتتىق بانككە سالىمدار مەن باعالى قاعازدار بويىنشا پايىزداردا 500 ملرد تەڭگەدەن استام پايدا تاپتى. ەرٸ سول كەزدە بازالىق مٶلشەرلەمە 9% بولدى. شاماسى, بۇل ولارعا جەتكٸلٸكسٸز. بيىل بانكتەردٸڭ كٸرٸستەرٸ ودان دا كٶپ بولماق. دەمەك, قازاقستاندىقتار ٷشٸن – ينفلياتسييا, ال بانكتەر ٷشٸن – قولايلى جاعداي», - دەدٸ دەپۋتات.
اٷ جامالوۆ ۇلتتىق بانكتٸڭ جوعارى مٶلشەرلەمەلەر ساياساتىن ماقساتتى جٷرگٸزۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, مىناداي شارالار قابىلداۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدٸ:
- قارجى مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك باعالى قاعازداردى بازالىق مٶلشەرلەمەگە بايلانىستىرماي شىعارۋ مٷمكٸندٸگٸن زەردەلەسٸن. بۇل رەتتە نارىقتىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن نەگٸزگە الۋ كەرەك. ەرٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە وبليگاتسييالاردى بانكتەرگە ەمەس, زەينەتاقى قورىنا جەنە زەينەتاقى اكتيۆتەرٸن باسقارۋشىلارعا بٶلگەن جٶن. ياعني, ولارعا تٸكەلەي مەملەكەتتٸڭ وبليگاتسييالارىن ساتىپ الۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرۋ كەرەك. وسىلايشا, ولار بويىنشا پايدانى بانكتەر ەمەس, حالىق الادى.
- قارجى مينيسترلٸگٸ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ مٶلشەرٸنە سٸلتەمەلەردٸڭ بار-جوعى تۇرعىسىنان سالىق جەنە باسقا دا زاڭناماعا تەكسەرۋ جٷرگٸزسٸن. ٶسٸماقىنىڭ, تۇراقسىزدىق ايىبى مەن باسقا دا تٶلەمدەردٸڭ مٶلشەرلەرٸن بازالىق مٶلشەرلەمەدەن اجىراتۋ بويىنشا ۇسىنىستار ەزٸرلەسٸن.
- ازاماتتار قانداي بانكتەردٸڭ جوعارى مٶلشەرلەمەدەن پايدا تاباتىنىن بٸلەتٸندەي ۇلتتىق بانك پەن قارجى مينيسترلٸگٸ نوتالار مەن مەملەكەتتٸك وبليگاتسييالاردىڭ ۇستاۋشىلارىن جەنە الىنعان سىياقى سوماسىن ٷنەمٸ جارييالاپ وتىرسىن.
