Pavlodar oblysynyń ákimi
Bolat Baqaýov myrzanyń nazaryna
Kerekýde biryńǵai qazaqtar qonystanǵandyqtan, el aýzynda «Kazkrai» atanǵan yqsham aýdannyń balalary negizinen Abai atyndaǵy №10 orta mektepte oqydy. Keńes imperiiasynyń kezeńinde oqýshylar sany azaiýy saldarynan jabylyp qala jazdaǵan jalǵyz qazaq mektebiniń jaǵdaiy elimiz egemendikke qol jetkizgen soń ońaldy.
Oblysty Ǵalymjan Jaqiianov basqarǵan 1997-2001 jyldary mektepke úlken ózgerister engeni jadymyzda. 1999 jyly «litsei» mártebesi berilýi mekteptiń abyroiyn arttyryp, ózge yqsham aýdandardaǵy balalardyń da kelýine yqpal etti, sóitip oqýshylar sany kóbeidi. Endi shákirtterdiń quramyn san jáne sapa jaǵynan retteý kózdelip, jartysyna jýyǵy basqa mektepterge aýystyryldy, olarǵa da qolaily jaǵdai jasaldy. Amal ne, Ǵ.Jaqiianovtan keiin jaqsy bastama jaiyna qaldy, tipti problemalar týyndap, túiindele tústi.
Birde oblys bilim berý basqarmasynyń basshysy Baqyt Bekseiitovaǵa litsei-mekteptiń syiymdylyǵyn keńeitý máselesi boiynsha suraq qoiǵan edim, jaýaby kóńilimdi qanaǵattandyrǵan joq. Kóp uzamai birinshi synyptardyń sanyn qysqartý bastaldy. Aitalyq, litseide buryn 4 birinshi synyp bolsa, keiin úsheý ǵana ashylǵan. Samal Aitqazina direktorlyqqa taǵaiyndalǵan byltyrǵy oqý jyly 1 ǵana birinshi synyp ashyldy!
Biyl 1 birinshi synypqa 26 búldirshin qabyldandy. Esesine, bulardan azyraq bal jinaǵan 60 shaqty búldirshinniń úkili úmiti úzildi! Byltyr da sonshama úmitker litseide oqý múmkindigine ie bola almady desek, sońǵy 2 jylda 120-dai jas óskinniń óz ortasynda tamyr jaia almaǵanyn ańdaimyz. Bul san aldaǵy oqý jyldarynda kóbeie beredi.
Másele – búldirshinderdiń litseige túse almaýynda emes, úileriniń janyndaǵy mektepte oqi almaýynda! Óitkeni, úmitkerlerdiń deni sol mańda turatyn qazaq otbasylarynyń balalary ekeni kúmansyz. Endi «Kazkraidaǵy» ata-analar 6-7 jasar búldirshinderdi ózge aýdandardaǵy mektepterge aparý, ákelý, qosymsha sabaqtarǵa, pándik úiirmelerge qatystyrý úshin qansha ýaqytyn jumsaidy? Jaýyndy-shashyndy kúnderde, avtobýstar keshigetin ia jolaýshylarǵa lyq tolyp keletin kezderde qaitpek kerek? «Bala sergeldeńi» az qamtamasyz etilgen, tolyq emes, kóp balaly otbasylardy qarjy shyǵynyna da ushyratpai ma? Bul suraqtar tek ata-analardyń basyn aýyrtatyn kúrdeli suraqtarǵa ainaldy!
Samal Aitqazinanyń aitýyna qaraǵanda, litseidegi oqýshylar sany azaisa, sapaly bilim berý deńgeii joǵarylai túsedi eken. Sol sebepti birinshi synyptardyń sanyn qysqartqany óte durys bolǵan. Eger bilim jáne ǵylym ministrliginiń litsei-mektepterge degen talaby eskerilip, bastaýysh synyptar múlde jabylsa zańdyq-quqyqtyq turǵydan negizdi kórinedi...
Samal Aitqazinanyń sózi túzý, qisyqtyǵy joq. Tek odan burynǵy direktorlardyń barlyǵy oqýshylarǵa sapaly bilim berý máselesimen emes, ánsheiin oqýshylardyń sanyn arttyrý isimen ǵana ainalysqan-aý... degen kúpir oilarǵa jeteleidi eken.
Litseidegi jaǵdai osyndai bolsa, «Kazkraidyń» bir shetine jaqyn ornalasqan, 1800 oqýshy oqityn Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy №22 orta mekteptegi jaǵdai tipti basqasha. Jýyrda qujattaryn tapsyrǵan 283 búldirshinniń barlyǵy mektepke qabyldanyp, 10 birinshi synyp ashyldy! Direktorymen sóilestim, «Daiyn asqa tik qasyq» bolýdy kózdemei, sannan sapa shyǵarýǵa qos bilegin sybanyp daiyn otyr! Aitpaqshy, álgi litseidegi oqýshylar sany 700-ge de jetpeidi...
Sonymen, «Kazkraidyń» balalary qaida oqidy? Bul saýal oblys bilim berý basqarmasy basshysyn da, mektep direktoryn da mazalamaityn siiaqty, biraq oblys basshysyn oilandyrýy kerek qoi.
Ǵalymjan Jaqiianovtyń kezindegidei bastaýysh synyptar litsei mańyndaǵy jeke ǵimaratqa kóshirilse, №19 orta mektepte oqityndardy tasymaldaý úshin arnaiy avtobýstar bólinse, litsei-mekteptiń syiymdylyǵyn ulǵaitý maqsatynda qosymsha oqý korpýsyn salý jospary jasalsa, káneki?..
Meniń oiymsha, ata-analarǵa «Bekseiitova túiini» siiaqty kórinetin problemany qaraýdy keiinge syrǵytpai, biyl sheshe bastaý kerek. Eń aldymen, taǵy 1 birinshi synyp ashý isin dereý qolǵa alǵan jón.
Al problemanyń tolyq sheshimin tabý úshin kelesi jyly «Kazkrai» balalary túgeldei syiyp, alańsyz oqityn jalpy orta bilim beretin mektep salynýǵa tiisti. Sonda ǵana litsei-mekteptiń mańynda turatyn búldirshinder sergeldeńge túspei, qalypty jaǵdaida bilim alýǵa qol jetkizedi.
PS: «Kazkrai» balalarynyń problemasy sheshilgennen keiin oblystyń bas pedagogy Baqyt Bekseiitova men litsei-mekteptiń basshysy Samal Aitqazina litseidegi bastaýysh synyptardyń bárin jaýyp tastasa da óz erikteri nemese sanaýly oqýshylardyń tańdaýly litseiine ainaldyrsa da óz yqtiiary... «Qazanshynyń erki bar qaidan qulaq shyǵarsa da» degen, qalaýy bilsin...
Arman Qani,
Pavlodar qalasy.
