2026 jylǵy 6 tamyzda Jezqazǵan qalasynda Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýty Qazaqstan Respýblikasy Mádeniet jáne aqparat ministrliginiń qoldaýymen «Azamattyq qoǵam jáne partiialar. Ózara is-qimyldyń jańa formattaryn izdeý jolynda» taqyrybynda «Sarap» sarapshylar klýbynyń aimaqtyq otyrysyn ótkizdi, dep habarlaidy ult.kz Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýtyna silteme jasap.
Is-sharaǵa óńirdiń úkimettik emes sektory, akademiialyq qaýymdastyǵy men ǵylymi-zertteý ortalyqtarynyń ókilderi, qoǵamdyq qorlardyń basshylary, sondai-aq Ulytaý jáne óńirdegi Qoǵamdyq keńestiń músheleri qatysty.
Otyrys barysynda sarapshylar saiasi jańǵyrý jaǵdaiyndaǵy azamattyq qoǵamnyń rólin, onyń saiasi partiialarmen ózara is-qimylyn, qoǵamdyq dialog pen azamattyq belsendilikti damytýǵa yqpalyn talqylady. Sondai-aq elektoraldyq mádeniet, halyqtyń saiasi úderisterge qatysýy jáne qoǵamdyq senim deńgeii máselelerine erekshe nazar aýdaryldy. Budan bólek, 5 tamyz kúni saiasi partiialar ókilderiniń qatysýymen ótken teledebattarǵa taldaý jasaldy. Qatysýshylar atalǵan is-sharanyń keń aýditoriiany saiasi protsesterge tartýdaǵy mańyzyn joǵary baǵalady.
Otyrysty ashqan QQDI Institýtsionaldyq taldaý jáne reformalar ortalyǵynyń direktory Rizzat Tasym:
«Azamattyq qoǵam búginde saiasi úderisterdiń tolyqqandy qatysýshysyna ainaldy, al onyń saiasi partiialarmen ózara is-qimyly júieli sipatqa ie boldy. Qoǵamdyq uiymdar partiialarǵa halyqtyń suranysyn tereńirek túsinýge, túrli áleýmettik toptardyń múddelerin eskerýge jáne azamattardyń senimin nyǵaitýǵa yqpal etedi. Mundai áriptestik qoǵamdyq dialogtyń jańa tetikterin qalyptastyryp, azamattardyń eldiń saiasi ómirine qatysý múmkindigin keńeitedi», – dep atap ótti.
«Zertteu Research Institute» QQ direktorynyń orynbasary Altynai Nurkeeva Ulytaý oblysy ornyqty damytý jobasyn mysalǵa keltire otyryp, azamattyq sektordyń jergilikti atqarýshy organdarmen ózara is-qimylynyń naqty tájiribesi týraly aityp berdi:
«Joba aiasynda úkimettik emes uiymdardyń, depýtattardyń, qoǵamdyq keńester músheleriniń jáne bastamashyl toptardyń qatysýymen jergilikti qaýymdastyqtardyń qajettilikterine baǵalaý júrgizilip, olardyń bastamalary iske asyryldy. Tájiribe kórsetkendei, jergilikti memlekettik organdar men bastamashyl toptar problemalardy anyqtaý kezeńinen bastap jobalardy iske asyrýdy monitoringteýge deiin seriktestik negizinde jumys istegen jaǵdaida jobalardyń sapasy artyp, halyqtyń senimi kúsheiedi. Sonymen qatar qoǵamdyq institýttardyń jahandyq transformatsiiasy jaǵdaiynda saiasi partiialar men azamattyq qoǵam arasyndaǵy ózara is-qimyl tájiribesin keńinen damytý qajet».
Spikerdiń aitýynsha, saiasi partiialardyń baǵdarlamalarynyń tiimdiligin jáne memlekettik basqarý sapasyn arttyrý úshin azamattyq sektormen baǵdarlamalardy ázirleý kezeńinde de, olardy is júzinde iske asyrý barysynda da turaqty áriptestik ornatý mańyzdy.
Qazaqstan Azamattyq aliansynyń Ulytaý oblystyq filialynyń tóraǵasy Ásem Asanhanova memlekettik organdar men azamattyq qoǵam institýttary arasyndaǵy syndarly ózara is-qimyldy damytýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy:
«Búginde jergilikti deńgeide qoǵamdyq ómirdiń túrli salalaryn qamtityn kóptegen jobalar júzege asyrylýda. Bul rette yntymaqtastyq mádenietin damytý airyqsha mańyzǵa ie. Úkimettik emes uiymdar, saiasi partiialar, memlekettik organdar jáne azamattyq qoǵamnyń basqa da institýttary birlesip áreket etýi qajet. Kúsh-jigerdi biriktirý arqyly ǵana naqty ári turaqty nátijelerge qol jetkizýge bolady».
Óz kezeginde, QQDI Qoǵamdyq úderisterdi zertteý ortalyǵynyń direktory, filosofiia ǵylymdarynyń doktory Áliia Masalimova:
«Prezidenttik reformalardyń logikasyna sáikes óńirlik damýdyń basty maqsaty – ekonomikalyq ósimdi qamtamasyz etý jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn arttyrý. Jergilikti atqarýshy organdar qyzmetiniń tiimdiligi, halyq pikirin eskerý, keri bailanys tetikterin damytý jáne óńiraralyq teńgerimsizdikti azaitý azamattardyń memlekettik institýttarǵa degen senim deńgeiine, sonyń ishinde elektoraldyq kún tártibine de tikelei áser etedi. Búginde óńirler memlekettik sheshimder qabyldaý barysynda barynsha eskerilýi tiis qoǵamdyq suranysty qalyptastyratyn mańyzdy sýbektilerge ainalyp otyr», – dep atap ótti.
Oblystyq Analar keńesiniń tóraǵasy Gúlbaný Seitjanova jańa Konstitýtsiianyń qabyldanýy men sailaý naýqany aiasynda azamattyq qoǵamnyń múmkindikterin keńeitý máselesi keńinen talqylanyp otyrǵanyn aitty.
«Saiasi partiialar azamattyq sektordy damytý máselelerin belsendi túrde kóterip keledi. Qurylǵan Qazaqstan Halyq Keńesi azamattyq bastamalardy ilgeriletýge jáne qoǵam men memleket arasyndaǵy dialogty nyǵaitýǵa arnalǵan mańyzdy alańǵa ainalady. Sonymen qatar Analar keńesi otbasy institýtyn nyǵaitý, tárbie jumysyn jetildirý, tálimgerlikti damytý, ómirlik tájiribe almasý jáne qoǵamdyq mańyzy bar bastamalardy iske asyrý baǵytynda aýqymdy jumys júrgizýde. Osyndai institýttar arqyly azamattyq qatysý men áleýmettik jaýapkershilik mádenieti qalyptasady», – dedi.
Erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalardy qoldaý máseleleri jónindegi oblystyq komissiianyń jáne jumys toptarynyń múshesi Samal Sadykova azamattyq qoǵam men partiialyq damýdy nyǵaitýdaǵy áleýmettik jáne inkliýzivti jobalardyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Onyń aitýynsha, erekshe qajettilikteri bar adamdardy qoldaýǵa baǵyttalǵan bastamalar qoǵamdaǵy jańa áleýmettik jaýapkershilikti qalyptastyrýǵa yqpal etedi:
«Erekshe balalardyń ata-analary kún saiyn kezdesetin kedergiler men qiyndyqtardy bárinen jaqsy biledi. Sondyqtan memlekettik organdar men saiasi partiialar deńgeiinde osy salany damytýǵa jáne qoldaý kórsetýge qatysty kez kelgen sheshimder men bastamalar mindetti túrde ata-analardyń qatysýymen jáne olardyń pikirin eskere otyryp qabyldanýǵa tiis. Bul qoǵamnyń erekshe qajettilikteri bar adamdardy tolyqqandy azamat retinde qabyldaýyna yqpal etedi».
Otyrys qorytyndysy boiynsha qatysýshylar memleket, saiasi partiialar jáne azamattyq qoǵam institýttary arasyndaǵy tiimdi áriptestikti odan ári damytý qoǵamdyq senim men saiasi mádenietti nyǵaitýdyń negizgi sharttarynyń biri ekenin atap ótti. Sarapshylar pikir almasýǵa, ortaq sheshimder ázirleýge jáne qoǵamdyq-saiasi úderisterge azamattardyń qatysý tetikterin jetildirýge baǵyttalǵan praktikalyq usynymdar qalyptastyrýǵa múmkindik beretin osyndai dialog alańdaryn turaqty túrde ótkizýdiń mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti.
