Foto: QR Ulttyq mýzeiiniń baspasóz qyzmetinen
Paleolit dáýiriniń kóp qabatty turaǵy anyqtaldy, - dep habarlaidy Tengrinews.kz agenttigi QR Ulttyq mýzeiiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ulttyq mýzei Germaniianyń Tiýbingen ýniversitetimen birlesip Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdanynda paleolit dáýiriniń kóp qabatty turaǵyn anyqtady. Alǵash ret tabylǵan tarihi orynnan kóptegen tas quraldary, sonyń ishinde nýkleýster, qyrǵyshtar, úshkir tastar tabyldy. Sonymen qatar, qazba jumystary nátijesinde tabylǵan janýarlardyń súiekteri men kómir qaldyqtaryn zerthanalyq saraptamaǵa jiberý josparlanyp jatyr.
Ulttyq mýzei men Germaniianyń Tiýbingen ýniversitetimen jasalǵan halyqaralyq kelisim-shart negizinde 2017 jyldan beri Palaesilkroad jobasy boiynsha Qazaqstan aýmaǵyndaǵy paleolit eskertkishterin izdestirý maqsatynda júrgizilgen arheologiialyq zertteý jumystarynyń qosalqy jetekshisi - mýzeidiń bas ǵylymi qyzmetkeri, tarih ǵylymdarynyń doktory, akademik Jáken Taimaǵambetov.
"Halyqaralyq joba aiasynda biyl mamyr aiynan bastap Almaty oblysyndaǵy Kerbulaq jáne Eńbekshiqazaq aýdandarynda zertteý jumystary júrdi. Nátijesinde, Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy "Tikenekti-2" turaǵyndaǵy mádeni qabattardan orta tas dáýiri, keiingi paleolit jáne neolit dáýirlerine jatatyn artefaktiler anyqtaldy. Arheologiialyq qazba jumystary halyqaralyq joba bolǵandyqtan munda Ulttyq mýzei qyzmetkerlerimen qatar Ispaniia, Grekiia, Germaniia, Amerika elderiniń zertteýshileri, ǵylym doktorlary bar. Sondai-aq, Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń stýdentteri de belsene atsalysyp jatyr. Eki shákirtimiz paleolit dáýirine qatysty doktorlyq dissertatsiiasyn shetelde qorǵaidy", - deidi tarih ǵylymdarynyń doktory, akademik Jáken Qojahmetuly.
Buǵan deiin, Jáken Qojahmetuly bastaǵan qazaq-orys, qazaq-nemis, qazaq-japon halyqaralyq ekspeditsiialary Qarataý jotasynan buryn-sońdy belgisiz bop kelgen paleolit dáýirine tiesili 85 úńgir anyqtalǵan. Osy oraida, sheteldik ǵalymdarmen birlese otyryp zamanaýi tehnologiialar arqyly Túrkistan oblysy Báidibek aýdanyna qarasty Boraldai taýyndaǵy Tuttybulaq úńgirine skanerleý jumystary júrgizilip, nátijesinde orta tas dáýirine jatatyn kúldiń qaldyǵynan 41 myń jyl burynǵy tirshilik belgili boldy.
"Tuttybulaq úńgirindegi zertteý jumysy XX ǵasyrdyń sońyna qarai bastalǵan. Úńgirdiń qoinaýyna jasyrǵan tarihi syry baryn bilgen Qazaqstandaǵy tas dáýiri arheologiiasynyń negizin qalaýshy, alǵashqy qazaq arheologtarynyń biri, ǵalym, meniń ustazym Hasan Alpysbaev 1959 jyly bul oryndy tapqanymen qazýǵa múmkindigi bolǵan joq. Arheologiialyq qazba jumystaryn júrgizýge tutastai top atsalysýy tiis. Sondyqtan, bul jumys keiinge qalyp, ustazymyzdyń bastamasyn biz jalǵastyrýdamyz. 2018 jyly Palaesilkroad jobasy aiasynda Tuttybulaq úńgirinde júrgizilgen zertteý jumystary nátijesinde kúldiń qaldyǵy, tas quraldar jáne adamnyń jaq súiegi tabyldy. Jaq súiek alǵashqy adam bolýy da múmkin. Qazirgi tańda jaq súiek Germaniiadaǵy zerthanada anyqtalyp jatyr. Al, kúldiń qaldyǵyna qarap oshaq pen otty paidalanǵan adamzat balasynyń sol kezeńde osy jerde de tirshilik etkenin aitýǵa bolady. Biyl da Tuttybulaq úńgirinde jumys júrgiziledi. Qyzyqty nátijelerge qol jetkizemiz degen senim bar", - dedi Jáken Taimaǵambetov.
Aita keteiik, kelesi kezekte QR Ulttyq mýzeii men Tiýbingen ýniversitetiniń arheolog mamandarynan jasaqtalǵan ekspeditsiia Qazaqstan aýmaǵyndaǵy paleolit eskertkishterin izdestirý, zertteý jumystaryn Túrkistan, Jambyl oblystary men Shyǵys Qazaqstanda jalǵastyrady.
