فوتو: قر ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنەن
پالەوليت دەۋٸرٸنٸڭ كٶپ قاباتتى تۇراعى انىقتالدى, - دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz اگەنتتٸگٸ قر ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ۇلتتىق مۋزەي گەرمانييانىڭ تيۋبينگەن ۋنيۆەرسيتەتٸمەن بٸرلەسٸپ الماتى وبلىسى ەڭبەكشٸقازاق اۋدانىندا پالەوليت دەۋٸرٸنٸڭ كٶپ قاباتتى تۇراعىن انىقتادى. العاش رەت تابىلعان تاريحي ورىننان كٶپتەگەن تاس قۇرالدارى, سونىڭ ٸشٸندە نۋكلەۋستەر, قىرعىشتار, ٷشكٸر تاستار تابىلدى. سونىمەن قاتار, قازبا جۇمىستارى نەتيجەسٸندە تابىلعان جانۋارلاردىڭ سٷيەكتەرٸ مەن كٶمٸر قالدىقتارىن زەرتحانالىق ساراپتاماعا جٸبەرۋ جوسپارلانىپ جاتىر.
ۇلتتىق مۋزەي مەن گەرمانييانىڭ تيۋبينگەن ۋنيۆەرسيتەتٸمەن جاسالعان حالىقارالىق كەلٸسٸم-شارت نەگٸزٸندە 2017 جىلدان بەرٸ Palaesilkroad جوباسى بويىنشا قازاقستان اۋماعىنداعى پالەوليت ەسكەرتكٸشتەرٸن ٸزدەستٸرۋ ماقساتىندا جٷرگٸزٸلگەن ارحەولوگييالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ قوسالقى جەتەكشٸسٸ - مۋزەيدٸڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرٸ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك جەكەن تايماعامبەتوۆ.
"حالىقارالىق جوبا اياسىندا بيىل مامىر ايىنان باستاپ الماتى وبلىسىنداعى كەربۇلاق جەنە ەڭبەكشٸقازاق اۋداندارىندا زەرتتەۋ جۇمىستارى جٷردٸ. نەتيجەسٸندە, ەڭبەكشٸقازاق اۋدانىنداعى "تٸكەنەكتٸ-2" تۇراعىنداعى مەدەني قاباتتاردان ورتا تاس دەۋٸرٸ, كەيٸنگٸ پالەوليت جەنە نەوليت دەۋٸرلەرٸنە جاتاتىن ارتەفاكتٸلەر انىقتالدى. ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارى حالىقارالىق جوبا بولعاندىقتان مۇندا ۇلتتىق مۋزەي قىزمەتكەرلەرٸمەن قاتار يسپانييا, گرەكييا, گەرمانييا, امەريكا ەلدەرٸنٸڭ زەرتتەۋشٸلەرٸ, عىلىم دوكتورلارى بار. سونداي-اق, ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتتەرٸ دە بەلسەنە اتسالىسىپ جاتىر. ەكٸ شەكٸرتٸمٸز پالەوليت دەۋٸرٸنە قاتىستى دوكتورلىق ديسسەرتاتسيياسىن شەتەلدە قورعايدى", - دەيدٸ تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك جەكەن قوجاحمەتۇلى.
بۇعان دەيٸن, جەكەن قوجاحمەتۇلى باستاعان قازاق-ورىس, قازاق-نەمٸس, قازاق-جاپون حالىقارالىق ەكسپەديتسييالارى قاراتاۋ جوتاسىنان بۇرىن-سوڭدى بەلگٸسٸز بوپ كەلگەن پالەوليت دەۋٸرٸنە تيەسٸلٸ 85 ٷڭگٸر انىقتالعان. وسى ورايدا, شەتەلدٸك عالىمدارمەن بٸرلەسە وتىرىپ زاماناۋي تەحنولوگييالار ارقىلى تٷركٸستان وبلىسى بەيدٸبەك اۋدانىنا قاراستى بورالداي تاۋىنداعى تۇتتىبۇلاق ٷڭگٸرٸنە سكانەرلەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, نەتيجەسٸندە ورتا تاس دەۋٸرٸنە جاتاتىن كٷلدٸڭ قالدىعىنان 41 مىڭ جىل بۇرىنعى تٸرشٸلٸك بەلگٸلٸ بولدى.
"تۇتتىبۇلاق ٷڭگٸرٸندەگٸ زەرتتەۋ جۇمىسى XX عاسىردىڭ سوڭىنا قاراي باستالعان. ٷڭگٸردٸڭ قويناۋىنا جاسىرعان تاريحي سىرى بارىن بٸلگەن قازاقستانداعى تاس دەۋٸرٸ ارحەولوگيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى, العاشقى قازاق ارحەولوگتارىنىڭ بٸرٸ, عالىم, مەنٸڭ ۇستازىم حاسان الپىسباەۆ 1959 جىلى بۇل ورىندى تاپقانىمەن قازۋعا مٷمكٸندٸگٸ بولعان جوق. ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە تۇتاستاي توپ اتسالىسۋى تيٸس. سوندىقتان, بۇل جۇمىس كەيٸنگە قالىپ, ۇستازىمىزدىڭ باستاماسىن بٸز جالعاستىرۋدامىز. 2018 جىلى Palaesilkroad جوباسى اياسىندا تۇتتىبۇلاق ٷڭگٸرٸندە جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋ جۇمىستارى نەتيجەسٸندە كٷلدٸڭ قالدىعى, تاس قۇرالدار جەنە ادامنىڭ جاق سٷيەگٸ تابىلدى. جاق سٷيەك العاشقى ادام بولۋى دا مٷمكٸن. قازٸرگٸ تاڭدا جاق سٷيەك گەرمانيياداعى زەرتحانادا انىقتالىپ جاتىر. ال, كٷلدٸڭ قالدىعىنا قاراپ وشاق پەن وتتى پايدالانعان ادامزات بالاسىنىڭ سول كەزەڭدە وسى جەردە دە تٸرشٸلٸك ەتكەنٸن ايتۋعا بولادى. بيىل دا تۇتتىبۇلاق ٷڭگٸرٸندە جۇمىس جٷرگٸزٸلەدٸ. قىزىقتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزەمٸز دەگەن سەنٸم بار", - دەدٸ جەكەن تايماعامبەتوۆ.
ايتا كەتەيٸك, كەلەسٸ كەزەكتە قر ۇلتتىق مۋزەيٸ مەن تيۋبينگەن ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ارحەولوگ ماماندارىنان جاساقتالعان ەكسپەديتسييا قازاقستان اۋماعىنداعى پالەوليت ەسكەرتكٸشتەرٸن ٸزدەستٸرۋ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن تٷركٸستان, جامبىل وبلىستارى مەن شىعىس قازاقستاندا جالعاستىرادى.
