Finliandiia – bilim berý salasynda keremettei jetistikterdi baǵyndyrǵan el. Halqynyń sany shamamen 5 mln. adamdy quraityn eldiń bilim berý isindegi basty ereksheligi – úzdiksiz bilim berýdi jolǵa qoiǵan. Munda bilim júiesi bizdegidei úsh satydan turady. Bir-birimen tyǵyz áriptestik bailanys ornatqan mektepter eldegi qoldanbaly ýniversitetterdiń múmkindigin molynan paidalanady. Iaǵni oqýshynyń jan-jaqty qalyptasýyna barlyq jaǵdai qarastyrylǵan. Sondyqtan ózge memleketter jii qyzyǵýshylyq tanytatyn Fin eliniń bilim salasyndaǵy jetistigi «Bizdiń bolashaǵymyz – jastardyń qolynda» degen uzaq merzimdi saiasatqa negizdelgen.
Jalpy, qai saty bolmasyn, bilim salasyna memlekettiń qoldaýy joǵary. Ózderi mundai ozyq júieniń qalyptasýyn uzaq merzimdi saiasattyń jemisi dep baǵalaidy. Óitkeni, ondaǵan jyldar boiy bilim salasyn damytý ulttyq basymdyqtardyń bastaýynda turdy. Jaǵalaýyn sý shaiyp jatqan fin elindegi bilim salasyna airyqsha toqtalyp jatqanymyz beker emes. «Myń estigennen bir ret kórgen artyq» demekshi, taiaýda Finliandiianyń Hiameelinna jáne Iývaskýlia qalalarynda eki ai taǵlymdamadan ótýdiń sáti tústi. Atap aitar bolsaq, «Bolashaq» halyqaralyq stipendiiasy aiasynda sondaǵy HAMK ýniversitetiniń shaqyrýymen shymkenttik 9 ustaz fin elinde biliktiligimizdi shyńdap qaittyq.
Eki ai bilim jetildirýmen qatar tarihy tereń eldiń búgingi saiasi ustanymy men bilim berý isindegi tyń tájiribelerimen tanysýǵa múmkindik týdy. Sol eki aida olardyń qazaq elin damýǵa bastaityn biregei jobalar men ult rýhaniiatyna qatysty bastamalardyń ómirsheńdigin qýattaǵan erekshe peiilin ańǵardyq. Munyń bir aiǵaǵy retinde Qazaqstannyń Finliandiiadaǵy elshiliginiń bastamasymen Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» maqalasyn túsindirý maqsatynda ótken keleli jiyndy atap ótýge bolady. Basqosýǵa Astana qalasynan «Nur Otan» partiiasynyń arnaiy ókilderi kelip, alystaǵy aǵaiynǵa mańyzy erek maqalanyń mánin aishyqtady. Tili bólek, dini bólek eki el ókilderiniń ult rýhaniiaty turǵysyndaǵy oilarynyń bir arnaǵa toǵysqanyn kórdik. Elbasynyń «Qazaqstan – 2050» strategiiasynda kózdelgen jańasha bilim berý modeli tóńireginde de qyzý pikirler órbidi. Rasynda, búgingi zaman bilimdilerdiń básekeli zamany ekenin finder dáleldep otyr. Óitkeni, olarda adamnyń «aqyl-oiyna» kúsh salady. Sol arqyly ár adamnyń eńbek etýge degen múmkindigin ekshep, qalaýynsha belgili bir kásipke beiimdeidi. «Áiteýir, oqysam boldy» degen bizdegi qasań kózqaras olarǵa jat. Elbasy fin eline jasaǵan bir saparynda: «Finliandiiamen qarym-qatynas Qazaqstan úshin asa qajet. Sebebi, bul el álemde ózindik orny bar, bilim-ǵylym salasynda, innovatsiia baǵytynda aldyńǵy qatarly memleketterdiń biri. Eger biz básekege sai el bolǵymyz kelse, Finliandiianyń júrgen jolymen ótip, tálim-tárbie alǵanymyz óte paidaly» degen edi. Elbasy aitqan aqiqatty kózben kórip, bilim berý isindegi ozyq tájiribelerdi kóńilmen túisinip qaittyq. Endigi maqsatymyz – oqyǵan-toqyǵanymyzdy bizdegi júiemen ushtastyryp, tájiribege endirý. Sondyqtan osyndai saparǵa múmkindik bergen Shymkent qalalyq bilim bólimine aitar alǵysymyz mol.
Sáýle MAMYTBAEVA,
Qazybek bi atyndaǵy №36 jalpy orta mektebiniń direktory.
Shymkent qalasy.
