فينلياندييا – بiلiم بەرۋ سالاسىندا كەرەمەتتەي جەتiستiكتەردi باعىندىرعان ەل. حالقىنىڭ سانى شامامەن 5 ملن. ادامدى قۇرايتىن ەلدiڭ بiلiم بەرۋ iسiندەگi باستى ەرەكشەلiگi – ٷزدiكسiز بiلiم بەرۋدi جولعا قويعان. مۇندا بiلiم جٷيەسi بiزدەگiدەي ٷش ساتىدان تۇرادى. بiر-بiرiمەن تىعىز ەرiپتەستiك بايلانىس ورناتقان مەكتەپتەر ەلدەگi قولدانبالى ۋنيۆەرسيتەتتەردiڭ مٷمكiندiگiن مولىنان پايدالانادى. ياعني وقۋشىنىڭ جان-جاقتى قالىپتاسۋىنا بارلىق جاعداي قاراستىرىلعان. سوندىقتان ٶزگە مەملەكەتتەر جيi قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن فين ەلiنiڭ بiلiم سالاسىنداعى جەتiستiگi «بiزدiڭ بولاشاعىمىز – جاستاردىڭ قولىندا» دەگەن ۇزاق مەرزiمدi ساياساتقا نەگiزدەلگەن.
جالپى, قاي ساتى بولماسىن, بiلiم سالاسىنا مەملەكەتتiڭ قولداۋى جوعارى. ٶزدەرi مۇنداي وزىق جٷيەنiڭ قالىپتاسۋىن ۇزاق مەرزiمدi ساياساتتىڭ جەمiسi دەپ باعالايدى. ٶيتكەنi, ونداعان جىلدار بويى بiلiم سالاسىن دامىتۋ ۇلتتىق باسىمدىقتاردىڭ باستاۋىندا تۇردى. جاعالاۋىن سۋ شايىپ جاتقان فين ەلiندەگi بiلiم سالاسىنا ايرىقشا توقتالىپ جاتقانىمىز بەكەر ەمەس. «مىڭ ەستiگەننەن بiر رەت كٶرگەن ارتىق» دەمەكشi, تاياۋدا فينلياندييانىڭ حيامەەليننا جەنە يۋۆاسكۋليا قالالارىندا ەكi اي تاعلىمدامادان ٶتۋدiڭ سەتi تٷستi. اتاپ ايتار بولساق, «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەنديياسى اياسىندا سونداعى حامك ۋنيۆەرسيتەتiنiڭ شاقىرۋىمەن شىمكەنتتiك 9 ۇستاز فين ەلiندە بiلiكتiلiگiمiزدi شىڭداپ قايتتىق.
ەكi اي بiلiم جەتiلدiرۋمەن قاتار تاريحى تەرەڭ ەلدiڭ بٷگiنگi ساياسي ۇستانىمى مەن بiلiم بەرۋ iسiندەگi تىڭ تەجiريبەلەرiمەن تانىسۋعا مٷمكiندiك تۋدى. سول ەكi ايدا ولاردىڭ قازاق ەلiن دامۋعا باستايتىن بiرەگەي جوبالار مەن ۇلت رۋحانيياتىنا قاتىستى باستامالاردىڭ ٶمiرشەڭدiگiن قۋاتتاعان ەرەكشە پەيiلiن اڭعاردىق. مۇنىڭ بiر ايعاعى رەتiندە قازاقستاننىڭ فينليانديياداعى ەلشiلiگiنiڭ باستاماسىمەن ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىن تٷسiندiرۋ ماقساتىندا ٶتكەن كەلەلi جيىندى اتاپ ٶتۋگە بولادى. باسقوسۋعا استانا قالاسىنان «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ ارنايى ٶكiلدەرi كەلiپ, الىستاعى اعايىنعا ماڭىزى ەرەك ماقالانىڭ مەنiن ايشىقتادى. تiلi بٶلەك, دiنi بٶلەك ەكi ەل ٶكiلدەرiنiڭ ۇلت رۋحانيياتى تۇرعىسىنداعى ويلارىنىڭ بiر ارناعا توعىسقانىن كٶردiك. ەلباسىنىڭ «قازاقستان – 2050» ستراتەگيياسىندا كٶزدەلگەن جاڭاشا بiلiم بەرۋ مودەلi تٶڭiرەگiندە دە قىزۋ پiكiرلەر ٶربiدi. راسىندا, بٷگiنگi زامان بiلiمدiلەردiڭ بەسەكەلi زامانى ەكەنiن فيندەر دەلەلدەپ وتىر. ٶيتكەنi, ولاردا ادامنىڭ «اقىل-ويىنا» كٷش سالادى. سول ارقىلى ەر ادامنىڭ ەڭبەك ەتۋگە دەگەن مٷمكiندiگiن ەكشەپ, قالاۋىنشا بەلگiلi بiر كەسiپكە بەيiمدەيدi. «ەيتەۋiر, وقىسام بولدى» دەگەن بiزدەگi قاساڭ كٶزقاراس ولارعا جات. ەلباسى فين ەلiنە جاساعان بiر ساپارىندا: «فينلياندييامەن قارىم-قاتىناس قازاقستان ٷشiن اسا قاجەت. سەبەبi, بۇل ەل ەلەمدە ٶزiندiك ورنى بار, بiلiم-عىلىم سالاسىندا, يننوۆاتسييا باعىتىندا الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەردiڭ بiرi. ەگەر بiز بەسەكەگە ساي ەل بولعىمىز كەلسە, فينلياندييانىڭ جٷرگەن جولىمەن ٶتiپ, تەلiم-تەربيە العانىمىز ٶتە پايدالى» دەگەن ەدi. ەلباسى ايتقان اقيقاتتى كٶزبەن كٶرiپ, بiلiم بەرۋ iسiندەگi وزىق تەجiريبەلەردi كٶڭiلمەن تٷيسiنiپ قايتتىق. ەندiگi ماقساتىمىز – وقىعان-توقىعانىمىزدى بiزدەگi جٷيەمەن ۇشتاستىرىپ, تەجiريبەگە ەندiرۋ. سوندىقتان وسىنداي ساپارعا مٷمكiندiك بەرگەن شىمكەنت قالالىق بiلiم بٶلiمiنە ايتار العىسىمىز مول.
سەۋلە مامىتباەۆا,
قازىبەك بي اتىنداعى №36 جالپى ورتا مەكتەبiنiڭ ديرەكتورى.
شىمكەنت قالاسى.