Qazirgi ýaqytta eldiń tarihy, jerdiń tarihy – qoǵamdyq ulttyq sanany qalyptastyrýda, ótkendi jańǵyrtyp, keleshekti baǵamdaýda atqaratyn róli men mańyzy orasan. Osydan bir jyl buryn basqasha oilaityn shendiler men jaǵympaz rektorlardyń kesirinen, JOO-nyń oqý baǵdarlamasynan Qazaqstan tarihy páni syzylyp, alynyp tastalǵan edi. Bul – qoǵamdyq daý-damaiǵa ulasyp, der kezinde tarihshy ǵalymdardyń janaiqaiyna Qazaqstannyń «Aq jol» partiiasy qulaq asyp, Bilim jáne ǵylym ministriniń atyna depýtattyq saýal joldap, «otstavkaǵa» ketken tarih pánin qaitadan oqýshy qaýymen qaýyshtyrǵan bolatyn. Biraq, basynan daý arylmaityn otandyq tarih ǵylymynyń jaǵdaiy túzelip, baǵy janyp kete qoiǵan joq.
Bizdiń tarih – aqyn Qadyr Myrza Áli aitqandai, «jeńil ári juqa ǵana» bolyp tur! Óitkeni: tarihi kóptegen faktilerdiń ózine qarama-qaishy aitylar pikir kóp. Tarihshylardyń basy birge toǵyssa da, pikirleri bir jerden shyqpai júr! Óstip, ana rýdyń atasy marǵasqa, myna bir rýdyń atasy tegeýrindi talan bolyp tur! Onyń ústine Otandyq tarihtyń qarjylandyrý kózi – qarlyǵashtyń qanatymen sý sepkendei ǵana bolyp turǵany ókinishti jaǵdai. Áigili Sh.Ýálihanov atyndaǵy Tarih jáne etnogoliia institýtynyń múiizi qaraǵaidai ǵalymdary biraz ýaqyttan beri ailyqtaryn durys ala almai, ǵylymi jobalarǵa qarap telmirip otyr!
Tarihshylardyń róli tek ótken tarihty zertteýde ǵana emes, jarqyn bolashaqty qalyptastyrýda da mańyzdy ekenin A.Perýashev Sh.Ýálihanov atyndaǵy Tarih jáne etnologiia institýtynyń bazasynda ótken «dóńgelek ústel» barysynda airyqsha atap ótti. Bul is-shara Elbasy N.Nazarbaevtyń rýhani jańǵyrý baǵdarlamasy aiasynda uiymdasyrylǵan tarih ǵylymy jáne qazirgi qazaq memleketiniń, kásibi tarihshy-ǵalymdardyń qoǵamdyq ortadaǵy róli aityldy.
Institýttyń ǵylymi qyzmetkerleri jetekshi jobalar, olardyń oryndalýy men júzege asýy barysyndaǵy keibir máselelerdi aityp, JOO –daǵy «Qazaqstan tarihy» pánine bailanysty depýtattardyń pikir bildirip, qoldaǵandaryna alǵystaryn bildirdi. Esterińizge sala keteiik, ótken jyldyń sáýir aiynda «Aq jol» fraktsiiasynyń múshesi B.Dúisembinov QR BǴM-niń atyna depýtattyq saýal joldap, JOO –daǵy «Qazaqstan tarihy» pánin qaldyrýdy talap etken bolatyn.
Institýt direktory, professor Z.Kabýldinov zertteý institýtynyń ǵylymi-zertteý jumystary, qasietti jerler geografiiasyndaǵy eskertkishterge keshendi zertteý júrgizý, kartasyn daiarlaý barysy jaiynda josparlarymen bólisti.
«Dóńgelek ústelge» qatysýshylar EKSPO-2017 aiasynda sheteldik týristerdiń Otandyq tarihqa degen kózqarastarynyń artqanyn, ishki týrizmniń damýyn jáne týristik ainalymdaǵy tarihi eskertkishterdiń mańyzyn da aitty. Ǵalymdardyń pikinshe, tarih ǵylymy qarjylandyrýǵa zárý ekeni de aityldy.
