QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq otyrysynda jańa 2020-2021 oqý jylynyń bastalýyna daiyndyq máselesi qaraldy. Atqarylyp jatqan jumystar týraly bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
Elimizde jańa oqý jylyna daiyndyq jumystary qarqyndy túrde júrgizilip jatyr. Sanitarlyq-epidemiologiialyq jaǵdaiǵa bailanysty 1 qyrkúiekten bastap oqý jyly jalpy qashyqtan oqytý formatynda bastalady.
Bilim ministriniń aitýynsha, qabyldanǵan sheshimge sáikes bul jerde eki erekshelik bar. Shalǵaidaǵy eldi mekenderdegi shaǵyn jinaqtalǵan mektepter epidemiialyq ahýalǵa bailanysty oqýdy dástúrli shtattyq rejimde bastaidy, sondai-aq bastaýysh synyp oqýshylary úshin, ata-analardyń ótinishi negizinde, qatań sanitarlyq talaptardy saqtai otyryp, kezekshi synyptar ashylady. Kezekshi synyptarǵa ótinishter qoljetimdi bailanys quraldary arqyly elektrondy túrde qabyldanady.
Sonymen, aldyn ala boljam boiynsha, internet platformalar men teledidardy paidalana otyryp, qashyqtan oqytý formatynda 2,6 mln oqýshy (79%), kezekshi synyptarda 530 myń bala (17%), shtattyq túrde aýyldarda 157 myńnan astam oqýshy (4%) bilim alady dep kútilýde.
«Mektepke deiingi uiymdarda ata-analardyń qalaýy boiynsha balalardy kezekshi toptarǵa qabyldaý uiymdastyrylady. Sáikesinshe bul toptardaǵy balalardyń sany on besten aspaýy tiis. Balalar ata-analardyń ótinishi negizinde qashyqtan nemese jeke tártippen oqýǵa, sonymen qatar bes baladan aspaityn shaǵyn toptardaǵy úiirmelerge qatysatyn bolady», — dedi Aimaǵambetov.
Arnaiy bilim berý uiymdarynyń jumysy Ministrlik úshin erekshe mańyzǵa ie. Osy erekshe búldirshinder qazirgi jaǵdaida úlken nazardy qajet etedi. Sondyqtan ata-analarynyń tańdaýy boiynsha arnaiy onlain keńes berý nemese mamandardyń jeke qabyldaýlary uiymdastyrylady. Densaýlyǵynda kúrdeli problemalary bar balalardy qabyldaý aldyn ala jazylý tártibimen jeke júrgiziledi.
Kolledjderge keler bolsaq, pedagogikalyq, AT, áleýmettik, gýmanitarlyq, tehnologiialyq, agrarlyq, meditsina, óner baǵyttary boiynsha qashyqtan oqytý usynylady.
«Sáikesinshe zerthanalyq jumystar men óndiristik tájirbieni shtatty rejimde júrgizýge múmkindik beremiz. Buǵan qosa alys aýyldyq jerlerde jáne shaǵyn qalalarda ornalasqan, bir toptaǵy stýdent sany 15-ten aspaityn 102 kolledj de shtattyq rejimde jumys isteidi», — dedi ministr.
Joǵary oqý oryndarynda oqytý negizinen qashyqtan júrgiziledi.
«Tehnikalyq, agrarlyq jáne tabiǵi baǵyttar, meditsina jáne óner mamandyqtary boiynsha dárister men seminarlar (70 %) onlain formatta, al zerthanalyq jáne praktikalyq sabaqtar (30%) kúsheitilgen sanitarlyq sharalardy qatań saqtai otyryp, dástúrli formatta ótkiziledi», — dedi Aimaǵambetov.
Magistratýra men doktorantýradaǵy sabaqtar aralas printsippen oqytylady. Osy berilgen baǵdarlar sheńberinde árbir uiym ózderi derbes shemim qabyldaidy.
«Qashyqtan oqytý kezinde oqý protsesiniń printsipteri men tehnologiialary sáikesinshe ózgeredi. Osyǵan bailanysty tórtinshi toqsan tájiribesin eskerip, baǵalaý normalaryn, oqytý ádistemesin ózgertý jáne keri bailanysty júzege asyrý boiynsha da birqatar jumys júrgizilýde», — dedi ministr.
Buǵan qosa, shilde aiynan bastap qashyqtan oqytý júiesiniń negizgi baǵyttaryn túsindirý, sanitarlyq-epidemiologiialyq jaǵdaiǵa bailanysty ártúrli formatqa kóshý boiynsha kúndelikti vebinarlar ótkizilip keledi. Jeke keste boiynsha 7 myńnan asa qazaqstandyq mektep direktoryna, olardyń 12 myńdai orynbasaryna jáne 2 myńǵa jýyq ádiskerge qashyqtan oqytýdy uiymdastyrý boiynsha túsindirý seminarlary ótkizildi.
Elimizdiń barlyq muǵalimderi úshin qashyqtan oqytý tehnologiialary boiynsha biliktilikti arttyrý kýrstary bastaldy. Olarmen muǵalimder 100% qamtylatyn bolady.
Aimaǵambetov atap ótkendei, ata-analar men oqýshylar úshin ádistemelik qoldaý kórsetý mańyzdy. Sondyqtan tamyz aiynda balalarǵa jáne ata-analarǵa «Úide qalai oqý kerek?», «Gigiena negizderi», «Kibermádeniet», «Internet arqyly qalai oqý kerek?», «Dene jattyǵýlarynyń mańyzy» taqyryptarynda biryńǵai synyp saǵattary, ata-analar jinalystary ótkiziledi.
Bilim kúnin 1 qyrkúiekte onlain rejiminde ótkizý josparlanǵan. Jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, mektepterge kompiýter satyp alý jumysy júrgizilýde.
«Jalpy, tapshylyq bar. Bul týraly ashyq aitý kerek. Búgingi tańda respýblika boiynsha 185 myń bilim alýshynyń kompiýteri joq. Tapshylyq ásirese kóp balaly, az qamtylǵan otbasylarda baiqalady. 1 qyrkúiekke deiin atalǵan sanattaǵy 500 myńnan astam bala kompiýter tehnikasymen qamtamasyz etiledi», — dedi Aimaǵambetov.
24 myń pedagogtiń jeke kompiýteri joq, 2 myń pedagog úshin internet jelisi qoljetimdi emes. Bul másele mekteptegi kompiýterlerdi olarǵa ýaqytsha paidalanýǵa berý arqyly sheshiletin bolady.
IV toqsanda óz internet-platformalaryn usynǵan AT-kompaniialar jazǵy ýaqytta aitylǵan usynystar boiynsha oqý protsesine qajetti jańa fýnktsionaldar jasap, qashyqtyqtan oqytý sapasyn arttyrý boiynsha birqatar jumystar atqardy.
Mazmun materialdaryn tolyqtyrýmen qatar, AT-kompaniialar sabaqtardy jazý múmkindigi bar strimingtik beine konferentsiia modýlderin daiyndady. Oqý protsesin basqarýdyń avtomattandyrylǵan júieleri, analitika, baǵalaý jáne t. b. ázirlendi.
Búgingi kúni ár mektep AT kompaniialardyń internet platformalarynda pedagogtardyń suranystaryna jaýap beretin kez kelgen platformany tańdaýǵa quqyly. Osy qysqa merzimde birneshe jańa platformalar da naryqqa shyqty, básekelestik pen tańdaý bar.
Kóktemdegi tájirbiege sáikes telesabaqtar ázirlenýde. Telesabaqtar — óte qoljetimdi qural. Barlyǵy 6 myńnan astam telesabaq túsirilýde.
Teledidar sabaqtary «ál-Farabi» men «El-Arna» arnalarynda kórsetiledi. Kem degende árqaisysynda 9 saǵattan efir berildi. Oǵan qosa barlyq telesabaqtar internette ornalastyrylyp barlyq oqýshylar úshin tegin jáne qoljetimdi bolady.
Qazir Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministrligimen, ákimdiktermen birlesip osy arnalarmen qamtylý kartasy daiyndaldy. Sonyń negizinde 604 eldi meken úshin osy kanaldardyń qoljetimsiz ekeni anyqtaldy, biraq onyń 314-inde ǵana oqýshylar bar. Bul másele jergilikti telearnalarǵa retransliatsiialaý, spýtniktik antennalar ornatý arqyly sheshiledi.
Oqýlyqtarmen qamtamasyz etýge qatysty jumys júrgizilýde. 11 synyp úshin 160 239 oqýlyq jiyntyǵy satyp alyndy. Jóneltý kestesi jasaldy jáne kelisildi, jalpy jóneltý kórsetkishi 50%, jetkizý 35% quraidy. Shilde aiynan bastap oqýlyqtar balalarǵa taratyla bastady.
Oqýlyqtardyń elektrondyq nusqasy oqýshylar men muǵalimderge QR-kod arqyly qoljetimdi.
Sóz sońynda Aimaǵambetov indetpen syrqattaný deńgeiiniń turaqty tómendeýine bailanysty bilim berý uiymdary sanitarlyq talaptardy saqtai otyryp, oqytýdyń aralas jáne shtattyq formatyna birtindep kóshýdi júzege asyratynyn jetkizdi.
Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek óńirdiń ereksheligi, munda shaǵyn jinaqtalǵan mektepterdiń sany kóp ekenin atap ótti. Iaǵni, oblys mektepteriniń 43%-y shalǵai jatqan turǵyny az aýyldarda ornalasqan. Búgingi kúngi epidemiialyq jaǵdai olardyń 193-ine shtattyq rejimde jumys isteýge múmkindik beredi. Atalǵan mektepterdiń barlyǵynda sanitarlyq rejim barynsha kúsheitilip, qajetti sanitarlyq quraldar satyp alynǵan.
«Oblys boiynsha barlyǵy 505 mektep bar. Olarda 200 myńǵa jýyq oqýshyǵa bilim berý josparlanýda, olardyń 24 myńy — birinshi synyp oqýshylary. Oqýshylardyń 70%-y qashyqtyqtan oqytylatyn bolady. 48 myń bastaýysh synyp oqýshylary úshin 3 623 kezekshi synyp qurylady», — dedi oblys ákimi.
Qaraǵandy oblysy boiynsha kompiýterlik tehnikamen qamtamasyz etý máselesin oqýshylar men muǵalimderge mektep tehnikasyn ýaqytsha paidalanýǵa berý arqyly sheshý kózdelgen. Bul rette áleýmettik osal otbasylardan shyqqan 28 myńǵa jýyq oqýshyny qamtamasyz etýge erekshe nazar aýdarylady. Jalpy, oblys mektepteriniń balansynda 35,3 myń birlik kompiýterlik tehnika bar.
«Qashyqtyqtan oqytý protsesin qamtamasyz etý úshin oblystyq biýdjet esebinen shamamen 9 myń birlik kompiýterlik tehnika satyp alynýda. Sondai-aq demeýshilik qarajat esebinen myńǵa jýyq kompiýter tehnikasy alyndy. Respýblikalyq biýdjetten bir kózden taǵy 28 myńnan asa kompiýterlik tehnikany satyp alýǵa qosymsha qarajat bólinýde. Nátijesinde kompiýterlik park tolyǵymen jańartylady», — dep naqtylady J. Qasymbek.
Internet jelisimen qamtamasyz etý boiynsha. Óńir turǵyndarynyń 90%-dan astamy internet bailanysy máseleleri sheshilgen qalalar men aýdan ortalyqtarynda turady. Tek, shalǵaida ornalasqan 85 aýyldyq eldi mekende bul másele ózekti bolyp otyr. Oblys ákiminiń aitýynsha, atalǵan aýyldarda internet jyldamdyǵyn 3 jáne 4G-ge deiin jaqsartý boiynsha jumystar belsendi júrgizilýde. Sonyń nátijesinde tamyz aiynyń sońyna deiin qosymsha 73 aýyl mektebiniń 5 myńnan astam oqýshysyn interaktivti platformalarda oqytý múmkindik týyndaidy.
«Sonymen qatar, az qamtylǵan otbasylardan shyqqan oqýshylardy internetpen qamtamasyz etý úshin 5 myńǵa jýyq modem satyp alynatyn bolady», — dedi oblys basshysy.
Sondai-aq oqýshylardy qajetti oqýlyqtarmen qamtamasyz etý máselesin tolyq sheshý úshin 2,4 mlrd teńge qarajat bólingen. Budan basqa, biyl oblystyq biýdjetten jáne «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy», «Aýyl - el besigi» baǵdarlamalary aiasynda 413 bilim berý nysanyna jóndeý júrgizýge 17 mlrd teńgeden astam qarajat bólinip, 129 nysanda jumys aiaqtaldy, 15 jańa bilim berý nysanynyń qurylysy júrgizilýde.
«Jańa oqý jylyna qarai biz oblys mektepterin beinebaqylaý júielerimen 100% qamtamasyz etemiz. Aýlalarda ornalasqan barlyq sanitarlyq toraptar mektep ǵimarattaryna kóshiriletin bolady», — dedi J. Qasymbek.
Oblys kolledjderinde qashyqtyqtan oqytýdy qamtamasyz etý jóninde barlyq qajetti jumystar júrgizildi. Kompiýterlerge degen qajettilik tolyǵymen jabyldy.
Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalovtyń málimetinshe, jańa oqý jylynda óńirde 477 mektepte 76 000 oqýshy oqityn bolady, bul ótken jylǵa qaraǵanda 6%-ǵa artyq. Onyń ishinde sanitarlyq qaýipsizdiktiń barlyq sharalaryn saqtaýmen 310 shaǵyn jinaqty mektepte barlyq oqýshylardyń 23%-y shtattyq rejimde oqityn bolady.
«Qashyqtan oqytýdy uiymdastyrý úshin oblystaǵy 380 muǵalim men 10,5 myń oqýshyǵa 11 myń birlik tehnika ýaqytsha qoldanýǵa beriledi. Únemdeý esebinen 580 kompiýter alyndy. Jańa oqý jylyna deiin taǵy 2 myń dana kompiýter alynady», — dedi Q. Aqsaqalov.
Onyń aitýynsha, óńirdegi mektepterdiń 96%-dan astamy keń jolaqty internetke qosylǵan. Al shalǵaidaǵy aýyldarda internet jyldamdyǵyn arttyrý úshin tabysy tómen otbasylar úshin 2 myń roýter men USB-modem satyp alynyp, taratylatyn bolady.
Sonymen qatar, óńirde bilim berý nysandaryn jóndeý jumystary jalǵasyp jatyr. Byltyr 142 mektepte kúrdeli jóndeý júrgizilse, biyl taǵy 107 nysanda tiisti jumystar júrgizilip jatyr. Osylaisha, eki jyl ishinde óńirdegi mektepterdiń jartysy jańartylady.
«Oqýlyqtar men ádistemelik keshenderdi 20 tamyzǵa deiin jetkizý úshin barlyq sharttar jasaldy. Oqý jyly bastalǵanǵa deiin beinebaqylaýdy qamtamasyz etý jáne mektepterdiń avtobýs parkin jańartý máselesin de tolyq sheshemiz. Kadr tapshylyǵy 600-den astam jas mamannyń esebinen sheshiledi», — dedi oblys ákimi.
Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵali Esqaliev oblysta 107 700-ge jýyq oqýshy bilim alatyn 380 mektep bar ekenin aitty. Onyń ishinde jańa oqý jylynda 15%-ynda oqýshylar dástúrli formatta oqytylady, 85%-y qashyqtyqtan oqytylady.
Aimaq basshysynyń aitýynsha, oblys oqýshylarynyń 75,5%-nyń úiinde kompiýter joq. Bul máseleni kelesi tártippen sheshý kózdelgen:
- 16,5 myń oqýshy dástúrli formatta mektepte oqytylady, iaǵni olarǵa kompiýter qajet etilmeidi;
- 29 myń otbasy mektep kompiýterlermen qaitarym negizinde qamtamasyz etiledi;
- qalǵan 2866 oqýshy demeýshilik jáne basqa qarajat esebinen qamtylatyn bolady.
«Oblystyń barlyq 380 mektebi Internet jelisine qosylǵan. Keibir eldi mekenderde internettiń jyldamdyǵy tómen. Osy máseleni sheshý úshin jergilikti biýdjetten qajetti qarajat bólindi, nátijesinde internet jelisiniń ortasha jyldamdyǵy sekýndyna 4 Mbittan 8 Mbitqa deiin kóbeiedi», — dedi Ǵ. Esqaliev.
