Álemdik saiasattanýda tabysty pragmatikalyq saiasatkerdiń, reformatordyń, eýraziialyq integratsiiany jaqtaýshynyń faktory – «Nursultan Nazarbaev faktory» termini negizsiz paida bolǵan joq. Parlament Senatynyń depýtaty Muhtar Jumaǵaziev osyndai pikirin bildirdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Qazaq halqynyń uly oishyly Abai Qunanbaev bilimdi adamnyń sanasyndaǵy joǵary igilikti kóre bildi. Abai eńbek, halyq úshin qyzmet etý adamnyń minez-qulqy men is-áreketiniń ólshemi ekenin atap ótken edi.
Qoǵam qairatkeriniń, saiasatkerdiń taǵdyry – onyń barlyq qyzmetiniń elge tanymal bolýyna orai jurtshylyqtyń airyqsha nazarynda ótip jatyr.
Qazaqstan – kópultty, kóptegen dinderi men konfessiialary bar el jáne bul faktiniń mańyzdylyǵy da joǵary boldy. Táýelsizdik jyldaryndaǵy derbes jolynda Qazaqstan eń bastysy – óz aýmaǵyndaǵy turaqtylyq pen tynyshtyqty saqtai aldy. Bul rette eldiń Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń jetekshi ról atqarǵany sózsiz. Kópultty faktordy respýblikanyń shynaiy igiligine ainaldyra alatyn kóshbasshy – turaqtylyqtyń, beibitshilik pen tynyshtyqtyń shynaiy kepili», - deidi depýtat.
Senatordyń aitýynsha, QR Tuńǵysh Prezidentiniń ómirbaiany el men halyqtyń qazirgi tarihymen birge qaralady.
«Nursultan Nazarbaev 1990 jyly respýblika prezidenti bolyp sailanyp, el men onyń azamattary úshin zor jaýapkershilikti óz moinyna aldy. Ol ideialardyń generatory, memleket úshin kúrdeli jáne mańyzdy protsesterdiń moderatory boldy.
Qazaqstannyń barlyq aýqymdy ekonomikalyq, saiasi jáne áleýmettik jetistikteri Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń esimimen bailanysty ekeni sózsiz.
1991 jylǵy 1 jeltoqsanda birinshi búkilhalyqtyq sailaýda Nursultan Ábishuly Nazarbaevty respýblika prezidenti laýazymyna qaita sailaǵan halyqtyń tańdaýy egemendi memlekettiń tarihynda taǵdyrsheshti sheshim bolǵan edi. Elimizdiń Tuńǵysh Prezidentiniń 1991 jylǵy 16 jeltoqsanda «Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik táýelsizdigi týraly» Konstitýtsiialyq zańǵa qol qoiýy qazirgi Qazaqstan tarihyndaǵy betburys boldy.
Konstitýtsiiany qabyldaý, memleket rámizderin – Týdy, Eltańbany, Gimndi bekitý, ulttyq valiýtany engizý, Qarýly Kúshterdi qurý, memlekettik shekaralardy zańnamalyq turǵydan rásimdeý – osynyń bári memlekettiliktiń qalyptasýynyń negizgi kezeńderine ainaldy.
Odaq ydyraǵannan keiingi asa aýyr daǵdarys jaǵdaiynda eldiń basshylyǵynyń aldynda reformalardyń iske asyrylý retin tańdaý, damý basymdyqtaryn tańdaý degen qiyn másele turdy. Óz memlekettiligin nyǵaita otyryp, jas Qazaqstan egemendi el damýynyń basty basymdyǵy retinde ekonomikaǵa qateliksiz úmit artqan sheshim jasady. «Aldymen ekonomika, sodan keiin saiasat» degen qaǵidat óziniń ómirsheńdigin kórsetti jáne ózin tolyǵymen aqtady. Ekonomikalyq turǵydan jaýlap alýlarǵa arqa súiei otyryp, el bul saiasatty sátti túrde yryqtandyra aldy», - deidi ol.
Muhtar Jumaǵaziev atap ótkendei, eldiń múddelerin áskeri kúshpen emes, onyń ekonomikalyq jaǵdaiymen, gýmanistik turǵydan qaita jańǵyrý baǵytymen, mádeniettiń tartymdylyǵymen qorǵaý N.Nazarbaev muqiiat túrde damytqan ulttyq ideiaǵa ainaldy.
«Elimizdiń Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy Nursultan Nazarbaev – qoǵamdyq qurmetke ie ári halyqaralyq turǵyda moiyndalǵan jahandyq jáne óńirlik bastamalardyń avtory. Onyń ulttyq qaýipsizdikti nyǵaitýdaǵy jáne Qazaqstandy halyqaralyq arenada tolyqqandy oiynshyǵa ainaldyrǵan durys syrtqy saiasi baǵytty aiqyndaýdaǵy róline baǵa jetkisiz. Semei iadrolyq poligonynyń jabylýy jáne beibit atom salasyndaǵy bastamalar, terrorizmge jáne ekstremizmge qarsy is-qimyl, BUU, EQYU, ShYU, EAEO, HVQ jáne basqa da bedeldi halyqaralyq uiymdardaǵy belsendi róli, EQYU-ǵa tóraǵalyq etý, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin ótkizý – tarihi triýmftyń jáne Nursultan Nazarbaevty jahandyq aýqymdaǵy biregei reformator jáne saiasatker retinde tanýdyń dáleli.
Quqyqtyq memleket qurý, zańdylyq pen tártipti nyǵaitý, azamattardyń konstitýtsiialyq quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etý – Elbasynyń taǵy bir eńbegi. Elde demokratiianyń bazalyq qaǵidaty – bilikti úsh tarmaqqa – zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot biligi tarmaqtaryna bólý tiimdi túrde iske asyryldy. Demokratiianyń mańyzdy institýty – parlamentarizmdi damytý úshin barlyq jaǵdai jasaldy. Bul turǵyda Parlamenttiń jaýapkershiligi artady, onyń birinshi kezektegi mindeti eldiń qoǵamdyq ómiriniń barlyq salalarynda sapaly zańnamalyq bazany qamtamasyz etý bolyp tabylady. Táýelsizdik jyldary Parlament qabyldaǵan zańdardyń bizdiń memleketimizdiń damýynyń berik quqyqtyq tuǵyrnamasyna ainalǵany, egemen Qazaqstannyń beibitshilik, demokratiia, ornyqty ekonomikalyq jáne áleýmettik progress jolynda senimdi ilgerileýine yqpal etkeni mańyzdy», - dep pikir bildirdi senator.
Onyń sózinshe, Qazaqstan Táýelsizdiginiń bastapqy kezeńinde qurylǵan Prezidenttik institýty memlekettiliktiń ózekti elementine ainalǵanyn, basqarýdyń jańa qurylymynyń negizderin qalyptastyrýǵa múmkindik bergenin, ekonomikadaǵy ótpeli kezeńdi eńserýge, saiasi júieni reformalaýǵa jaǵdai jasaǵandyǵyn tarih dáleldep berdi.
«Ózgeristerdiń kúrdeli kezeńinde biliktiń bir negizgi institýtqa jinaqtalýy Tuńǵysh Prezident - Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tarihi danalyǵy men strategiialyq kóregendigin kórsetti.
Biraq ómir bir ornynda turmaidy, jańa syn-qaterler týyndaýda, jańa mindetter qoiylýda. Uzaq merzimdi «Qazaqstan-2050» Strategiiasyn qabyldaý, «100 naqty qadam» – Ult josparyn iske asyrý Elbasynyń birneshe onjyldyqqa alǵa qarai biletin biregei qasietin taǵy da dáleldep otyr, óitkeni myqty memleket jan baǵý saiasatymen emes, josparlai bilý, uzaq merzimdi damý jáne ekonomikalyq turǵydan ósý saiasatymen ainalysady.
Táýelsizdik alǵan kúnnen bastap eleýli joldy júrip ótken Qazaqstan – qazirgi tańda iri ekonomikalyq, ónerkásiptik, ǵylymi, mádeni áleýeti jáne jańa innovatsiialyq tehnologiialary bar, saiasi turǵydan turaqty jáne serpindi damyp kele jatqan memleket.
Biraq bizdiń kópshiligimiz táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy jaǵdaidy jaqsy bilemiz. Bul ekonomikalyq bailanystardyń quldyraǵan, daǵdarys pen jumyssyzdyq, belgisiz bolashaqqa degen qorqynysh oryn alǵan jáne milliondaǵan qarapaiym adamdardyń oiy shashyrańqy kúide bolǵan ýaqyt edi.
Tarihi kóshbasshylar ózderiniń oilaý aýqymyna qarai áreket etedi degen tujyrym bar. Álemdik saiasattanýda tabysty pragmatikalyq saiasatkerdiń, reformatordyń, eýraziialyq integratsiiany jaqtaýshynyń faktory – «Nursultan Nazarbaev faktory» termini negizsiz paida bolǵan joq.
Eger memlekettiń osyndai jahandyq jetistikke jetýine negiz ne boldy degen suraq jóninde oilanatyn bolsaq, ol suraqqa jaýap aiqyn – tarihtyń eń jaýapty kezeńinde respýblikany aldyn ala boljai biletin qabileti men batyl saiasi erik-jigeri bar, kópultty halyqty biriktirip, shoǵyrlandyrýǵa jáne birtutas ultty órkendeýge jetelei bilgen Tuńǵysh Prezident - Elbasy Nursultan Nazarbaev basqardy.
Bul – oryn alǵan aqiqat jáne bizdiń Tuńǵysh Prezidentimiz - Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tarihi eńbegi. Óitkeni, bizdiń dana babalarymyz aitqandai: «Birligi joq el tozady, birligi kúshti el ozady. El bileý úshin aldymen eldi aýyzbirlikke, yntymaqqa shaqyra bilgen basshy maqsatyna jetedi», - dep túiindedi oiyn Senat depýtaty.
