Elbasy – Qazaq Eliniń tuńǵysh Prezidenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev elimizdiń jańa tarihi kezeńge aiaq basqanyn qadap aitty.
Kóshbasshymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: Rýhani jańǵyrý» atty halyqtan qyzý qoldaý tapqan keshegi tuǵyrnamasyn shirek ǵasyrdy artqa tastaǵan Táýelsiz Qazaqstannyń jahandaný dáýirindegi rýhani keńistigimizdiń jańa bastaýy dep baǵalaýymyz kerek. Sóz joq, «Ulttyń rýhani kody» deitin akademiialyq uǵym kesheli-búgin ǵana emes, memleket basshysynyń oi-sanasynda áldeneshe ret elekke túsken, tarazyǵa tartylǵan, san jyldardan beri saraptalyp, pisip jetilip, óziniń syn saǵatyn kútip kelgen dúnie ekeni daýsyz.
Osy kezeńderge deiin elimizdegi júzege asyrylǵan iri-iri jobalar men strategiialyq baǵdarlamalardyń deni saiasi-áleýmettik, ekonomikalyq endikterge qurylǵan bolatyn. Bári de ret-retimen jáne óte sátti júzege asyrylyp keldi. «Eń birinshi ekonomika, sodan keiin saiasat» degen basqarý júiesin Elbasy tegin aitqan joq.
2012 jylǵy negizgi damý baǵytymyzdy rettep bergen áleýmettik-ekonomikalyq jańǵyrtý jobasy, biylǵy jyldyń basynda ǵana jalpy buqaraǵa jariia etilgen bilik tarmaqtarynyń ókilettikterin bólisý jónindegi Úndeýi men arnaiy Jarlyǵy áleýmettik-saiasi keńistigimizdiń baǵdarshamy edi. Al kúni keshegi «Bolashaqqa baǵdar: Rýhani jańǵyrý» - ulttyq ideologiialyq baǵytymyzdyń kepili. Ulttyq damýymyzdyń negizgi tiregi bolar osy úsh konseptsiia sózsiz bir-birimen sabaqtasyp, tamyrlasyp jatqan ideialar.
Óz aldymyzǵa jeke otaý quryp, babalar amanatyna qol jetkizip, shekaramyzdyń bárin aiqyndap jańa turpatty Táýelsiz memleket qurdyq. Alys-jaqyndaǵy alyp eldermen saiasi-áleýmetik, ekonomikalyq jáne rýhani qarym-qatynasty jolǵa qoidyq. Bul, árine, bir aýyz sózben túiip aitýǵa ǵana ońai. Áitpese, Táýelsizdiktiń osy shirek ǵasyrynda qanshama qiyndyqtarmen, shielenistermen, kúrmeýi qiyn áleýmettik jáne ulttyq máselelermen betpe-bet kelgenimizdi ishterińiz sezedi. Sol bir qystalań kezderde kóshimizdi súrindirmei, qaiyǵymyzdy qairandatpai osy kezge deiin jetkizge El Prezidentiniń sarabdal saiasaty ekenin barshamyz jan júregimiz sezindik, sezinip te kelemiz.
Biz qaqpa-terezemizdi jaýyp alyp, esigin ishten ilip otyrǵan el emespiz. Elbasy alǵashqy sát-saǵattardan bastap-aq jańa damý jolyna túsken eldiń kóshin alys-jaqyn eldermen tyǵyz qarym-qatynas jáne beibit ómir súrýge baǵyttady. Tórt tarappen erkin bailanys ornatyp jatqan soń jaiyn aýyzdai jalanǵan jahandaný dáýirimen birge kelgen san túrli qubylystardan bas tarta almaisyń. Sondai kezderi, ras, túrli dini aǵymdar men ulttyq jadymyzǵa, jandúniemizge qaishy keletin keleńsizdikter dendep enip ketti. Al, mundai jaǵdailarǵa tabandap qarsy turatyn Prezident aitqan – «Ulttyń rýhani kody!».
«Ulttyń rýhani kody» degenimiz ne?
Ol – san ǵasyrlyq tarihi tamyrymyz, miras bolyp kele jatqan atamura ónerimiz, ózge elden erekshelep turatyn dástúr-saltymyz, ádet-ǵurpymyz, tildik ereksheligimiz, dini ustanmymyz, bilim-ǵylymymyz, qorshaǵan ortamyz, qyl aiaǵy oshaǵymyz, otymyzdyń basy. Prezidentimizdiń baǵdarlamaǵa qurylǵan maqalasynda endigi jerde bizdiń damýymyzdyń negizgi baǵyttary bolatyn alǵysharttar naqtyly kórsetilgen.
Elbasy «HH ǵasyrdaǵy batystyq jańǵyrý úlgisiniń búgingi zamannyń bolmysyna sai kelmeýiniń syry nede?» degen saýaldy jalpy buqaraǵa qoia otyryp, «Men elimiz myqty, ári jaýapkershiligi joǵary Birtutas Ult bolý úshin bolashaqqa qalai qadam basatynymyz jáne buqaralyq sanany qalai ózgertetinimiz týraly kózqarastarymdy ortaǵa salýdy jón kórdim. Halqymnyń taǵylymy mol tarihy men yqylym zamannan arqaýy úzilmegen ulttyq salt-dástúrlerin aldaǵy órkendeýdiń berik dińi ete otyryp, árbir qadamyn nyq basýyn, bolashaqqa senimmen bet alýyn qalaimyn!» dep kesip aitty. Jáne eki taraý men alty tarmaqqa, alty tapsyrmaǵa qurylǵan Elbasy baǵdarlamasy – rýhani keńistigimizdiń jańa jańǵyrýynyń jarqyn nyshany!
Prezident Úkimet pen tiisti quzyrly mekemelerge, qoǵamdyq uiymdarǵa naqty tapsyrmalar bergen.
Úi syrtynda kisi bar. Soǵan qaramastan El Prezidenti: «Ulttyq salt-dástúrlerimiz, tilimiz ben mýzykamyz, ádebietimiz, joralǵylarymyz, bir sózben aitqanda ulttyq rýhymyz boiymyzda máńgi qalýǵa tiis. Abaidyń danalyǵy, Áýezovtiń ǵulamalyǵy, Jambyldyń jyrlary men Qurmanǵazynyń kúileri, ǵasyrlar qoinaýynan jetken babalar úni – bular bizdiń rýhani mádenietimizdiń bir parasy ǵana.
...Men qazaqstandyqtardyń eshqashan buljymaityn eki erejeni túsinip, baiybyna barǵanyn qalaimyn: Birinshisi – ulttyq kod, ulttyq mádeniet saqtalmasa, eshqandai jańǵyrý bolmaidy; ekinshisi – alǵa basý úshin ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý kerek!» - dep shegelep, kereń estip, soqyr kóretindei etip aityp otyr. Eldiń, qalyń ziialy qaýymnyń kútken áńgimesi edi bul.
«HHI ǵasyrdaǵy ulttyq sana týraly» atty birinshi bólimniń «Básekelik qabilet», «Pragmatizm», «Ulttyq biregeilikti saqtaý», «Bilimniń saltanat qurýy», «Qazaqstannyń revoliýtsiialyq emes, evoliýtsiialyq damýy», «Sananyń ashyqtyǵy» atty alty tarmaq jáne «Taiaý jyldardaǵy mindetter» atty ekinshi bólimdegi oilar men ideialar ulttyq – memlekettilikti nyǵaitý men saqtaýdyń aiqyn da naqty kórinisi.
Nurlan ORAZALIN,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń Tóraǵasy.
Ult portaly
