ەلباسى – قازاق ەلٸنٸڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا تاريحي كەزەڭگە اياق باسقانىن قاداپ ايتتى.
كٶشباسشىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى حالىقتان قىزۋ قولداۋ تاپقان كەشەگٸ تۇعىرناماسىن شيرەك عاسىردى ارتقا تاستاعان تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ جاھاندانۋ دەۋٸرٸندەگٸ رۋحاني كەڭٸستٸگٸمٸزدٸڭ جاڭا باستاۋى دەپ باعالاۋىمىز كەرەك. سٶز جوق, «ۇلتتىڭ رۋحاني كودى» دەيتٸن اكادەمييالىق ۇعىم كەشەلٸ-بٷگٸن عانا ەمەس, مەملەكەت باسشىسىنىڭ وي-ساناسىندا ەلدەنەشە رەت ەلەككە تٷسكەن, تارازىعا تارتىلعان, سان جىلداردان بەرٸ ساراپتالىپ, پٸسٸپ جەتٸلٸپ, ٶزٸنٸڭ سىن ساعاتىن كٷتٸپ كەلگەن دٷنيە ەكەنٸ داۋسىز.
وسى كەزەڭدەرگە دەيٸن ەلٸمٸزدەگٸ جٷزەگە اسىرىلعان ٸرٸ-ٸرٸ جوبالار مەن ستراتەگييالىق باعدارلامالاردىڭ دەنٸ ساياسي-ەلەۋمەتتٸك, ەكونوميكالىق ەندٸكتەرگە قۇرىلعان بولاتىن. بەرٸ دە رەت-رەتٸمەن جەنە ٶتە سەتتٸ جٷزەگە اسىرىلىپ كەلدٸ. «ەڭ بٸرٸنشٸ ەكونوميكا, سودان كەيٸن ساياسات» دەگەن باسقارۋ جٷيەسٸن ەلباسى تەگٸن ايتقان جوق.
2012 جىلعى نەگٸزگٸ دامۋ باعىتىمىزدى رەتتەپ بەرگەن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ جوباسى, بيىلعى جىلدىڭ باسىندا عانا جالپى بۇقاراعا جارييا ەتٸلگەن بيلٸك تارماقتارىنىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن بٶلٸسۋ جٶنٸندەگٸ ٷندەۋٸ مەن ارنايى جارلىعى ەلەۋمەتتٸك-ساياسي كەڭٸستٸگٸمٸزدٸڭ باعدارشامى ەدٸ. ال كٷنٸ كەشەگٸ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» - ۇلتتىق يدەولوگييالىق باعىتىمىزدىڭ كەپٸلٸ. ۇلتتىق دامۋىمىزدىڭ نەگٸزگٸ تٸرەگٸ بولار وسى ٷش كونسەپتسييا سٶزسٸز بٸر-بٸرٸمەن ساباقتاسىپ, تامىرلاسىپ جاتقان يدەيالار.
ٶز الدىمىزعا جەكە وتاۋ قۇرىپ, بابالار اماناتىنا قول جەتكٸزٸپ, شەكارامىزدىڭ بەرٸن ايقىنداپ جاڭا تۇرپاتتى تەۋەلسٸز مەملەكەت قۇردىق. الىس-جاقىنداعى الىپ ەلدەرمەن ساياسي-ەلەۋمەتٸك, ەكونوميكالىق جەنە رۋحاني قارىم-قاتىناستى جولعا قويدىق. بۇل, ەرينە, بٸر اۋىز سٶزبەن تٷيٸپ ايتۋعا عانا وڭاي. ەيتپەسە, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ وسى شيرەك عاسىرىندا قانشاما قيىندىقتارمەن, شيەلەنٸستەرمەن, كٷرمەۋٸ قيىن ەلەۋمەتتٸك جەنە ۇلتتىق مەسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلگەنٸمٸزدٸ ٸشتەرٸڭٸز سەزەدٸ. سول بٸر قىستالاڭ كەزدەردە كٶشٸمٸزدٸ سٷرٸندٸرمەي, قايىعىمىزدى قايرانداتپاي وسى كەزگە دەيٸن جەتكٸزگە ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ سارابدال ساياساتى ەكەنٸن بارشامىز جان جٷرەگٸمٸز سەزٸندٸك, سەزٸنٸپ تە كەلەمٸز.
بٸز قاقپا-تەرەزەمٸزدٸ جاۋىپ الىپ, ەسٸگٸن ٸشتەن ٸلٸپ وتىرعان ەل ەمەسپٸز. ەلباسى العاشقى سەت-ساعاتتاردان باستاپ-اق جاڭا دامۋ جولىنا تٷسكەن ەلدٸڭ كٶشٸن الىس-جاقىن ەلدەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جەنە بەيبٸت ٶمٸر سٷرۋگە باعىتتادى. تٶرت تاراپپەن ەركٸن بايلانىس ورناتىپ جاتقان سوڭ جايىن اۋىزداي جالانعان جاھاندانۋ دەۋٸرٸمەن بٸرگە كەلگەن سان تٷرلٸ قۇبىلىستاردان باس تارتا المايسىڭ. سونداي كەزدەرٸ, راس, تٷرلٸ دٸني اعىمدار مەن ۇلتتىق جادىمىزعا, جاندٷنيەمٸزگە قايشى كەلەتٸن كەلەڭسٸزدٸكتەر دەندەپ ەنٸپ كەتتٸ. ال, مۇنداي جاعدايلارعا تابانداپ قارسى تۇراتىن پرەزيدەنت ايتقان – «ۇلتتىڭ رۋحاني كودى!».
«ۇلتتىڭ رۋحاني كودى» دەگەنٸمٸز نە?
ول – سان عاسىرلىق تاريحي تامىرىمىز, ميراس بولىپ كەلە جاتقان اتامۇرا ٶنەرٸمٸز, ٶزگە ەلدەن ەرەكشەلەپ تۇراتىن دەستٷر-سالتىمىز, ەدەت-عۇرپىمىز, تٸلدٸك ەرەكشەلٸگٸمٸز, دٸني ۇستانمىمىز, بٸلٸم-عىلىمىمىز, قورشاعان ورتامىز, قىل اياعى وشاعىمىز, وتىمىزدىڭ باسى. پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ باعدارلاماعا قۇرىلعان ماقالاسىندا ەندٸگٸ جەردە بٸزدٸڭ دامۋىمىزدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى بولاتىن العىشارتتار ناقتىلى كٶرسەتٸلگەن.
ەلباسى «حح عاسىرداعى باتىستىق جاڭعىرۋ ٷلگٸسٸنٸڭ بٷگٸنگٸ زاماننىڭ بولمىسىنا ساي كەلمەۋٸنٸڭ سىرى نەدە?» دەگەن ساۋالدى جالپى بۇقاراعا قويا وتىرىپ, «مەن ەلٸمٸز مىقتى, ەرٸ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ جوعارى بٸرتۇتاس ۇلت بولۋ ٷشٸن بولاشاققا قالاي قادام باساتىنىمىز جەنە بۇقارالىق سانانى قالاي ٶزگەرتەتٸنٸمٸز تۋرالى كٶزقاراستارىمدى ورتاعا سالۋدى جٶن كٶردٸم. حالقىمنىڭ تاعىلىمى مول تاريحى مەن ىقىلىم زاماننان ارقاۋى ٷزٸلمەگەن ۇلتتىق سالت-دەستٷرلەرٸن الداعى ٶركەندەۋدٸڭ بەرٸك دٸڭٸ ەتە وتىرىپ, ەربٸر قادامىن نىق باسۋىن, بولاشاققا سەنٸممەن بەت الۋىن قالايمىن!» دەپ كەسٸپ ايتتى. جەنە ەكٸ تاراۋ مەن التى تارماققا, التى تاپسىرماعا قۇرىلعان ەلباسى باعدارلاماسى – رۋحاني كەڭٸستٸگٸمٸزدٸڭ جاڭا جاڭعىرۋىنىڭ جارقىن نىشانى!
پرەزيدەنت ٷكٸمەت پەن تيٸستٸ قۇزىرلى مەكەمەلەرگە, قوعامدىق ۇيىمدارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرگەن.
ٷي سىرتىندا كٸسٸ بار. سوعان قاراماستان ەل پرەزيدەنتٸ: «ۇلتتىق سالت-دەستٷرلەرٸمٸز, تٸلٸمٸز بەن مۋزىكامىز, ەدەبيەتٸمٸز, جورالعىلارىمىز, بٸر سٶزبەن ايتقاندا ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا مەڭگٸ قالۋعا تيٸس. ابايدىڭ دانالىعى, ەۋەزوۆتٸڭ عۇلامالىعى, جامبىلدىڭ جىرلارى مەن قۇرمانعازىنىڭ كٷيلەرٸ, عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن بابالار ٷنٸ – بۇلار بٸزدٸڭ رۋحاني مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ بٸر پاراسى عانا.
...مەن قازاقستاندىقتاردىڭ ەشقاشان بۇلجىمايتىن ەكٸ ەرەجەنٸ تٷسٸنٸپ, بايىبىنا بارعانىن قالايمىن: بٸرٸنشٸسٸ – ۇلتتىق كود, ۇلتتىق مەدەنيەت ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايدى; ەكٸنشٸسٸ – العا باسۋ ٷشٸن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگٸ بولاتىن ٶتكەننٸڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك!» - دەپ شەگەلەپ, كەرەڭ ەستٸپ, سوقىر كٶرەتٸندەي ەتٸپ ايتىپ وتىر. ەلدٸڭ, قالىڭ زييالى قاۋىمنىڭ كٷتكەن ەڭگٸمەسٸ ەدٸ بۇل.
«ححٸ عاسىرداعى ۇلتتىق سانا تۋرالى» اتتى بٸرٸنشٸ بٶلٸمنٸڭ «بەسەكەلٸك قابٸلەت», «پراگماتيزم», «ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ ساقتاۋ», «بٸلٸمنٸڭ سالتانات قۇرۋى», «قازاقستاننىڭ رەۆوليۋتسييالىق ەمەس, ەۆوليۋتسييالىق دامۋى», «سانانىڭ اشىقتىعى» اتتى التى تارماق جەنە «تاياۋ جىلدارداعى مٸندەتتەر» اتتى ەكٸنشٸ بٶلٸمدەگٸ ويلار مەن يدەيالار ۇلتتىق – مەملەكەتتٸلٸكتٸ نىعايتۋ مەن ساقتاۋدىڭ ايقىن دا ناقتى كٶرٸنٸسٸ.
نۇرلان ورازالين,
قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى.
ۇلت پورتالى
