Qazaqstan Prezidenti Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń quryltaishy memleketteri basshylarynyń otyrysyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Qarsy alý rásimi aiaqtalǵan soń, memleketter basshylarynyń shaǵyn jáne keńeitilgen quramdaǵy otyrystary ótti.
Memleket basshysy sammittiń Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń 25 jyldyǵy qarsańynda ótýiniń simvoldyq máni zor ekenin aityp, osy jalpyóńirlik mańyzdy basqosý alańynyń alǵashqy kúnderinen bastap munda Aral teńizi men Aral mańy basseininiń kúrdeli áleýmettik-ekonomikalyq, sý sharýashylyǵy jáne ekologiialyq máselelerin sheshýge baǵyttalǵan jumystardyń atqarylyp jatqanyn atap ótti.
– Araldy qutqarý qory halyqaralyq deńgeide belsendi jumys jasaýda. Sonyń arqasynda Aral óńirine álemdik qoǵamdastyq pen halyqaralyq qarjy institýttary tarapynan aitarlyqtai kómek kórsetilip keledi. Bizdiń birlese jumys istegenimizdiń arqasynda bul qor Birikken Ulttar Uiymynyń Bas Assambleiasy janyndaǵy baqylaýshy mártebesine ie boldy, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezidenti Ortalyq Aziiadaǵy transshekaralyq sý resýrstary óńirdegi halyqtardyń ortaq igiligi ekenine toqtaldy, sondai-aq osy aimaqtaǵy memleketterdiń barlyǵy tiimdi sheshimder izdestirip, ońtaily ideialar men naqty jobalar usynyp jatqanyn aitty.
– Túrikmenstan tarapynyń bastamasy boiynsha Birikken Ulttar Uiymynyń deńgeiinde Aral basseini elderine arnalǵan BUU-nyń Arnaiy baǵdarlamasyn qabyldaý máselesi qarastyrylýda. Tájikstan tarapynyń usynysy boiynsha Birikken Ulttar Uiymynyń Bas Assambleiasy 2018 jyldan bastap «Sý ornyqty damý úshin» atty halyqaralyq is-qimyldar onjyldyǵyn jariialady. Ózbekstan tarapy biylǵy maýsym aiynda Tashkentte Ortalyq Aziianyń halyqaralyq ekologiialyq forýmyn joǵary deńgeide ótkizdi. Qyrǵyzstan tarapynyń bastamasy boiynsha Birikken Ulttar Uiymy qurylymdarynyń qoldaýymen «Shý jáne Talas ózenderiniń basseinderine arnalǵan is-qimyldardyń strategiialyq baǵdarlamasy» ázirlendi, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń osy baǵytta belsendi jumys atqaryp jatqanyn aityp, elder delegatsiialaryn biylǵy 10-12 qazanda Astanada ótetin Transshekaralyq sý aǵynyn jáne halyqaralyq kólderdi qorǵaý jáne paidalaný jónindegi BUU konventsiiasyna múshe taraptar keńesiniń Segizinshi sessiiasyna qatysýǵa shaqyrdy.
Qazaqstan Prezidenti birlesken is-qimyldyń arqasynda múmkin bolǵan oń nátijelerge arnaiy toqtaldy.
– «Syrdariia ózeniniń arnasyn retteý jáne Aral teńiziniń soltústik bóligin saqtaý» aýqymdy jobasyn júzege asyrý nátijesinde Syrdariia ózeniniń tómengi salasyndaǵy ekologiialyq jaǵdai eleýli túrde jaqsardy. Soltústik Aral qalpyna kelip, onda sýdyń deńgeii 2010 jyldan beri turaqty túrde 42 metrlik kórsetkishti ustap tur, sýdyń tuzdylyǵy tómendedi, teńizdiń qorektik bazasy, ósimdikter men janýarlar dúniesi qalpyna kelip jatyr. Aral teńiziniń qazaqstandyq bóligindegi mikroklimat pen áleýmettik jaǵdai jaqsardy. Balyq óńdeitin birqatar kásiporyn ashylyp, olardyń ónimi shetelge eksporttalýda, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev shaǵyn quramda ózekti problemalardyń, uiymnyń tiimdiligin arttyrýǵa jáne birlesken kúsh-jigerdi úilestirýge baǵyttalǵan Halyqaralyq Araldy qutqarý qory mindetteriniń egjei-tegjeili talqylanǵanyna nazar aýdaryp, Qazaqstan tarapy usynǵan sharalarǵa arnaiy toqtaldy.
– Qordyń qazirgi institýttarynyń negizinde Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń uiymdastyrýshylyq qurylymy men sharttyq-quqyqtyq bazasyn jetildirý qajet. Aral teńizi basseininiń sý resýrstaryn basqarý júiesin avtomattandyrýdyń, bólýdiń, esepke alýdyń, monitoring jasaýdyń, sonyń ishinde olardyń sapasyn jaqsartýdyń ýaqyty keldi. Qazirgi jaǵdaida Ortalyq Aziianyń halyqaralyq sý-energetikalyq konsortsiýmyn qurý máselesine oralýdyń mańyzy zor. Halyqaralyq Araldy qutqarý qorynyń Atqarýshy komitetin elderimizdiń birine turaqty ornalastyrý máselesin qarastyrý kerek, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysy búgingi kezdesý halyqaralyq aýqymdaǵy mańyzdy oqiǵa sanalatynyn jáne sý resýrstary men ekologiia máseleleri boiynsha óńirlik kooperatsiia úderisine tyń serpin beretinin atap ótti.
– Biz munda jańa basymdyqtar men mindetterdi anyqtadyq. Ortalyq Aziianyń ornyqty damýy men órkendeýi úshin bul máselelerdi sheshýdiń mańyzy asa zor. Sondyqtan, munyń bári bizdiń ári qarai úilesimdi túrde birlese is-qimyl jasaýymyzdy talap etedi. Men Qazaqstannyń árqashan da óńirlik yntymaqtastyq máseleleri jóninde dáiekti ári senimdi áriptes bolǵanyn jáne solai bolyp qala beretinin nyq senimmen aitqym keledi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
