Qazirgi tańda álemdi sharlaǵan qaterli indettiń Qazaqstanǵa da jetýi elimiz boiynsha barlyq jumysty onlain júiege kóshýge yqpal etti. Barlyq mekemeler onlain qashyqtan jumys istese, oqýshy-stýdentter qashyqtan sabaq oqi bastady. Osy oraida Qazaqstan Musylmandary Dini Basqarmasynyń Tóraǵasy, Bas múfti Naýryzbai qajy Taǵanuly da onlain nasihat aitýdy bastady.
Bas múfti alǵashqy onlain nasihatyn eldegi ahýalǵa, qaterli indet pen QMDB-nyń pátýasyna arnap, sóz sońynda islamdaǵy bes tazalyqty da erekshe atap ótti.
Naýryzbai qajy Taǵanuly aldymen eldegi jaǵdaiǵa bailanysty, tótenshe jaǵdai kezinde shyǵarylǵan QMDB pátýasyn túsindirýden bastady.
«Barshamyzǵa belgili qazirgi jaǵdaida bizdiń tótenshe jaǵdai jariialanyp, musylmandarymyz barynsha duǵa tilekterin jasap, hatym qurandar jasap jatyr. Osy tótenshe jaǵdailarǵa bailanysty Qazaqstan Musylmandary Dini Basqarmasynyń Ǵulamalar keńesi Pátýa bólimi birigip, jariialaǵan bolatyn. Qazirgi ýaqytta Allanyń qalaýymen álemde bolyp jatqan jaǵdailar barshańyzǵa málim. Mynaý juqpaly aýrýdyń sebepterinen ár elder óz halqyn saqtap qalý úshin ártúrli sharalar qoldanyp jatyr. Bizdiń elde de sol bizdiń eldiń amandyǵy úshin, halyqtyń amandyǵy úshin osy juqpaly dert dendep, tarap ketpeýi úshin barynsha ártúrli sharalar jasap jatyr. Qazaqstan Musylmandar dini Basqarmasy da qasietti Quranǵa, Paiǵambar súnnetine súiene otyryp, óziniń pátýasyn jariialaǵan bolatyn. Ol pátýada biz halqymyzdy ýaqytsha, osy derttiń taralyp ketpeýi úshin, halqymyzdyń amandyǵy úshin ýaqytsha juma namazdaryn toqtatýǵa pátýa jasadyq. Jáne de onymen qosa jamaǵat namazdary, meshitterde bilesizder, qazirgi kezde úlken meshitterde jái bes ýaqyt namazdyń ózine 400-ge jýyq, 300-ge deiin, 200-ge deiin, 100-ge jýyq jamaǵattar bes ýaqyt meshitke namazǵa kelip, qulshylyq qylǵany barshamyzǵa belgili. Osy ýaqyttta sol meshitterdegi bes ýaqyt namazdy da ýaqytsha toqtatyp turýǵa pátýa shyqty», - dedi Bas múfti.
Bas múfti Naýryzbai qajy Taǵanuly munyń barlyǵy qasietti Quran aiattaryna, Paiǵamdarymyzdyń hadisterine súienip, jasalǵan pátýa ekenin atap ótti. Sonymen qatar, halqymyzdy barynsha osy dertten aman alyp qalý úshin barlyq sharalardy jasaýǵa tyrysyp jatqandaryn tilge tiek etti.
«Árine, Allaǵa sengen musylman úshin meshitke barý, jamaǵatpen namaz oqý úlken baqyt. Barlyǵymyz bul jaǵdaidy oilaǵan kezde árine, kóńilimiz bosap, kózimizge jas kelip jatyr. Osyǵan deiin mundai jaǵdai bizde bolǵan joq edi. Namazdyń tyiylýy, bolmasa jamaǵatqa bara almai qalý jaǵdailary bizde bolǵan joq edi. Ókinishke orai, bul tek qana bizdiń elde emes, kóptegen elderde osyndai jaǵdailar bolyp jatyr. Osy qazaqstan Musylmandary Dini Basqarmasynyń pátýasyna túsinistikpen qarap, ony syilap, qurmetpen qarap jatqandaryńyzúshin kóqp rahmetimizdi, alǵysymyzdy aitamyz. InshAlla bul kún de ótip ketedi degen senimdemiz. Alla Taǵala osy búkil álemde jasalyp jatqan duǵalardy qabyl etsin. Ózderińiz kórip jatyrsyzdar, qasietti Mekkede imamdar, sol jerdegi ǵalymdar barlyǵy Mekkede de duǵa jasap jatyr. Búkil elderde múftiler, imamdar, ǵalymdar, jamaǵattar, shákirtter barlyǵy álemde duǵalaryn jasap, Alladan jaqsy kúnderdi surap jatyr», - dedi N.Taǵanuly.
Bas múftidiń aitýynsha, bizdiń elde de barlyq meshitterde qatym Qurandar oqylyp, zkiriler aitylyp, Tahadjýd namazyna turyp, jamaǵatymyz, elimiz, barshasy duǵa jasap jatyr.
«Osy duǵalar qabyl bolyp, InshAlla myna indetten tezirek aman shyǵyp, elimizde jaqsy bir mamyrajai ýaqyt ornap,barlyǵymyz birge meshitte namaz oqýǵa Alla násip etsin», - dep duǵa etti Bas múfti.
Sonymen qatar, Naýryzbai qajy Taǵanuly mundai pátýalar tek qana bizdiń elde emes, bizdiń kórshiles el Ózbekstan, Qyrǵyzdan, Tájikstan, Resei, Túrkiia elderinde de osyndai pátýalar shyqqanyn atap ótti.
«Búkil elder óziniń halqyn aman alyp qalý úshin barynsha áreketterin jasap jatyr. Jáne osy kezde, osyndai syn ýaqytynda bizdiń kóptegen jamaǵatymyz qaiyrymdylyq sharalaryn jasap jatyr. Saýap isterin jasap jatyr. Ózderińiz kórip jatyrsyzdar, bir kisiler otbasymen úiinde otyryp betperde (maska) tigip, halyqqa tegin taratyp jatyr. Meshitterde de keibir jamaǵattarymyz maskalardy satyp alyp, ony tegin taratyp, halyqqa qaiyrymdylyq jasap jatyr. Azyq-túlikten qinalǵan otbasylaryna, kópbalaly otbasylaryna, basqa da muqtaj jandarǵa shamasy kelgenshe qaiyrymdylyqtaryn jasap, osy kúnderde barynsha saýap alýǵa tyrysyp jatyr. Alla Taǵala sol bizdiń baýyrlarymyzdyń jasaǵan tirlikterin, tilekterin, saýapty isterin qabyl etip, ájirli etýge násip etsin deimin» , - dedi ol.
Sondai-aq, Elimizdiń Bas múftii qazir halqymyzdy osyndai jaǵdailardan aman alyp shyǵý úshin bizdiń Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń da úlken-úlken sharalardy jasap, osy elimizdiń aman bolýy úshin kóptegen jumystar atqaryp jatqanyn alǵa tartty. Prezident ákimshiligi, Úkimet, ministrlikter, jergilikti ákimdikter, barlyǵy kúndiz-túni halyq úshin qyzmet etip jatqanyn tilge tiek etip, olarǵa Alladan rahym tilep, árbir isterine jeńildik berip, jaqsy jemisin, nátijesin násip etsin dep Allaǵa duǵa etti.
«Onymen qosa, qurmetti jamaǵat, qazirgi kezde bilesizder, bizdiń meditsina qyzmetkerleri, bizdiń dárigerler, medbikeler, Alla olarǵa razy bolsyn! Óz jandaryn táýekelge salyp, halqymyzdy aman alyp qalýy úshin kúndiz-túni qyzmetterin jasap jatyr. alla Taǵala olarǵa jar bolsyn deimin. Alla olardy qoldasyn, Alla olarǵa kúsh-qýat bersin! Alla Taǵala jasap jatqan emderi qonyp, aýyryp jatqan azamattarymyzdyń aiyǵyp, jaqsy bolýyn násip etsin!», - dedi Bas múfti.
Onlain nasihat aitqan naýryzbai qajy taǵanuly juma kúni duǵalar qabyl bolatyn kún ekenin atap ótip, dál qazirgi ýaqytta aianbai eńbek etip jatqan jandar úshin kóbirek duǵa jasaýdy, Alla Taǵala olardy qoldap, jeńildik berip, artynyń jaqsylyǵyn berip, halqymyz aman-esen jaqsy bolyp ketýin Alla násip etsin dep duǵada bolýǵa shaqyrdy.
Islam – tazalyqtyń dini. Bul týraly Qazaqstan Musylmandary Dini Basqarmasynyń Tóraǵasy Naýryzbai qajy Taǵanuly onlain nasihat kezinde aita ketti.
«Birinshi – deneniń tazalyǵy. Bilesizder, biz bes ýaqyt namaz oqimyz. Qolymyzdan kelgenshe dáretimizdi alyp, qazir meditsina mamandary aityp jatyr, kúndelikti qoldy jýý, betti jýý. Soǵan qulaq asyp, qoldan kelgenshe tazalyqty saqtaiyq. Barynsha muryndy shaiý, aýyzdy shaiý, betti, qoldy sabyndap jýýdy qazir jii qoldanaiyq.
Ekinshi – kiimniń tazalyǵy. Paiǵambarymyz aq kiim kiiýdi úndegenin bilesizder. Aq kiim kiiýdi jaqsy kórgen. Sebebi aq kiim árqashan tazalyqtyń belgisi bolyp kózge kórinedi. sondyqtan kiimniń tazalyǵyna bizdiń dinimiz erekshe kóńil bólgen.
Úshinshi – qorshaǵan ortanyń tazalyǵy. Úiimizdi taza ustaý, úi aýlasyn taza ustaý. Bul dinimizdiń buiyrǵan amaldarynyń biri.
Tórtinshi – tamaq ishýdegi tazalyq. Paiǵambarymyz hadisinde aitady, tamaqtyń bereketi tamaq isherdiń aldynda jáne tamaq iship bolǵannan keiin qol jýý deidi. Tamaqtyń berekesi. Bilesizder, qazaqta tamaqtyń aldyna qol jýamyz, tamaqtan keiin de qol jýamyz. Bul da, minekei, Paiǵambarymyzdyń (s.a.a) súnneti eken. Qurmetti momyn musylmandar, minekei osy súnnetterdi árqashan esimizde tutyp, tamaq jegende, tamaq jegennen keiin qol jýýdy da umytpaiyq.
Besinshi tazalyq – kúnádan taza bolý. Qurmetti momyndar, adam balasy eki tazalyqta bolady. Biri tán tazalyǵy, ekinshisi jan tazalyǵy deimiz. Kúnadan taza bolý degen jan tazalyǵy. Adamnyń ózin, janyn kúnádan taza ustaý. Qolymyzdan kelgenshe Alladan keshirim suraiyq», - dedi Bas múfti.
Árine, adam balasy bolǵannan keiin, adam qatelesedi, kúnáni bilmei jasap qoiady, keide bilip jasap qoiatynyn atap ótti. Ol úshin qolymyzdan kelgenshe Alla Taǵaladan keshirim surap, sabyr etip, namaz oqyp, Allaǵa duǵa etkende ǵana tyǵyryqtan shyǵa alamyz.
Osyndai nasihat aitqan Bas múfti Alla Taǵala siz ben bizdiń kúnámizdi keshiretinin, kúná keshirilse, adamnyń duǵasy qabyl bolatynyn aitty. Duǵa qabyl bolǵannan keiin, bizdiń barlyǵymyzdyń jaǵdaiymyz jaqsy bolatyny
«Jaratýshy Jappar iemiz siz ben bizdiń jasap jatqan duǵalarymyzdy qabyl etsin deimin, qurmetti aǵaiyn. Alla Taǵala búgingi kúnniń bolyp jatqan synaqutyń aiaǵyn jaqsylyqpen aiaqtalýyna barshamyzǵa násip etsin», - dedi ol.
Onyń aitýynsha, qazirgi jaǵdaida, árine, ártúrli pikirler aitatyn, ártúrli ýaǵyzdar aitatyn kisiler bolady. Ártúrli suraqtarǵa ártúrli jaýap beretin kisiler bolady. Al Qazaqstan Musylmandary Dini basqarmasy jalpy osy islam tóńireginde pátýa beredi jáne ýaǵyz aityp, halyqqa nasihattaryn jetkizedi. Sondyqtan árqashan qazaqstan Musylmandary Dini Basqarmasynyń ýaǵyzyn tyńdap, soǵan erip, birligimizdi árqashan saqtaýǵa shaqyrdy.
«Bizdiń shariǵatymyzda pátýalar bar. Ár eldiń óziniń ǵalymdary bolady. Óziniń izinen eretin, uiyityn imamdary bolady. Qazaqstan elinde ol – Qazaqstan Musylmandary Dini Basqarmasy. Al jergilikti jerlerde sol jerdiń imamdary. Allaǵa shúkir, qazir kóptegen ýaǵyzdar aitylyp jatyr. Biz Mýftiiat tarapynan imamdarymyzǵa usynys jasap, ótinish jasap jatyrmyz. Ár jerlerde ýaǵyz-nasihattar aitylýy, qaiyrymdylyq jasaýy, duǵa jasaýy, jamaǵattarǵa onlain rejiminde ýaǵyz-nasihattar júrgizý, duǵa jasaý, tahajýt namazdarynda duǵa jasaý, duǵanyń qabyl bolatyn qasietteri kúnderinde duǵa jasaý», - N.Taǵanuly.
Sonymen qatar, Bas múfti biz erejep aiynda ekenimizdi aityp, odan keiin shaǵban aiy, sosyn ramazan aiy kele jatqanyn eskertti.
«Qurmetti musylmandar, bir-birimizge árqashan meiirimdi bolaiyq. Qaiyrymdylyqty kóbirek jasaiyq, túsinistikpen qaraiyq, árbir iske sabyr eteiik. Alla Taǵala qasietti Quranda aitady «Men sabyr qylýshylarmen birgemin» deidi. Árbir jaǵdai Allanyń ámirimen bolady», - dedi Bas múfti.
Sondai-aq, onlain nasihat sońynda Qazaqstan Musylmandary Dini Basqarmasynyń Tóraǵasy, Bas múfti Naýryzbai qajy Taǵanuly QMDB pátýa shyǵarǵannan keiin, ol pátýasy úshin Allanyń aldynda jaýap beretinin aityp, qazaqstandyq musylmandardy osy páýtaǵa erip, birligimizdi saqtap, duǵada, sabyrda bolýǵa shaqyrdy.
Daiyndaǵan Aqbota MUSABEK
