Bul kásiporynnyń qurylǵanyna úsh jylǵa jýyq qana ýaqyt boldy. Soǵan qaramastan zaýyt otandyq óndiristegi beldi oiynshylardyń birine ainalyp úlgerdi. Qubyr jelisi men munai ónerkásibine qajet armatýralardy shyǵaratyn kompaniia óndiriske qajet materialdyń 85 paiyzyn otandyq óndirýshilerden alady.
Otandyq taýar óndirýshi retinde tirkelgendikten kásiporynǵa qubyr-jelilik armatýra men saǵalyq jabdyqtardyń importtyq úlesin azaitý baǵytynda úlken senim artylyp otyr. Munai men gaz magistraldaryna, munai qotarý stantsiialaryna, rezervýarlarǵa, sý júiesi men energetika keshenderine qajet jabdyqtar óndirýge mashyqtanǵan zaýyttyń ónimderin búginde «Ózenmunaigaz», «Qazgermunai», «Intergaz Ortalyq Aziia», «PetroQazaqstan Qumkól Resorsiz», «Aqtóbemunaigaz», «Mańǵystaýmunaigaz», «Ken-Qurylys Servis», «Samek Interneshnl», «Saǵyz Petroliým Kompani», «QoJan», «Firma Ada Oil», «Amangeldi Gaz», «Kóljan», «AqtóbeTETs», «Almaty TETs» syndy kompaniialar tutynýda.
Óndiris keshenine bas suqqanymyzda, temirdei tártip pen muntazdai tazalyq kózge uryp turdy. Túrli óndiristik jasaqtardan bólek munda sapany qadaǵalaý qyzmeti jumys isteidi. Osynyń arqasynda shyǵarǵan ónimderine 20 ai merzimge kepildik bere alady. Sapa baqylaý júiesi áýeli qondyrǵy jasaýǵa qajet dep syrttan ákelingen material men quramdas bólshekterdiń talapqa sáikestigin baqylaýdan ótkizedi. Budan keiin dánekerlengen buiymdardyń beriktigin ýltradybystyq, kapilliarlyq jáne magnit-untaqtyq aqaýkórgishtermen synaidy. Budan keiin jabdyq bólshekteriniń bir-birine bekitilý joldary men usynylatyn taýardyń tolyq sapasy synalady. Osydan keiin ǵana ónim tapsyrys iesine jol tartady.
Zaýyttyń óndiris jónindegi direktory Qairat Malǵajdarov áýelde zaýyt ornynda ǵimarat qańqasy ǵana bolǵanyn aitady. Keńes zamanynda bul jerge temir-beton kombinatyn salmaq bolǵan eken. Aiaqsyz qalǵan qurylys tek 2012 jyly jalǵasyp, koreialyq qondyrǵylar ornatylady. Qondyrǵy koreialyq bolǵanymen, óndiris tehnologiiasyn zaýyttyń bilikti mamandary ózderi jetildiripti. Kásiporyn qurylǵan tusta memleket tarapynan qoldaý retinde «Biznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy arqyly 18 paiyzdyq nesieniń 10 paiyzyn úsh jyl kóleminde ótep berý kózdelgen. Mundaǵy negizgi material – bolat quiyndylary. Ol kórshi Reseiden alynady. Q.Malǵajdarovtyń aitýynsha, elimizde sapaly quiyndy óndiretin oshaq qalmaǵan. Sondyqtan importqa júginýge týra kelgen. Syrttan qabyldanǵan materialdyń sapasy tekserilgennen keiin tiisinshe termoóńdeý peshterine nemese joný stanoktaryna jóneltiledi.
Tazalyq pen tártip – sapa kepili
Zaýytta 75 adam jumys isteidi. Al tikelei óndiriske tartylǵan mamandardyń teń jartysy jastardan quralǵan. Sondai jas mamannyń biri – Erasyl Saparbekov. D.Serikbaev atyndaǵy ShQMTÝ túlegi munda 2014 jyldan beri jumys istep keledi. Joný stanogyn qolynda oinatatyn jas sheberdiń aldynan tazartylmaǵan bólshekterdiń bári ótedi. Erasyl olardy tazartyp qana qoimai, keibirin burǵylap, qajetti tesikterin salady. Stanokqa elektrondy esepteýish qoiylmaityndyqtan barlyq ólshemderdi Erasyl tsirkýl, transformator syndy qarapaiym quraldarmen túsiredi. Jas mamannan zaýyttaǵy tazalyqtyń qupiiasyn da suradyq.
-Stýdent kezimizde talai óndiris oshaqtarynyń jumysymen tanysqan kezde tazalyq saqtala bermeitinin baiqaitynbyz. Zaýyt jumysshylary qymbat baǵaǵa jańadan satyp ákelgen qondyrǵylardy maqtanyshpen kórsetetin. Sol kezde álgi qondyrǵylardyń az ǵana ýaqyt ishinde mai men shań basyp shyǵa kelgenin kórip tańǵalatynbyz. Onyń bári tártipke bailanysty eken. Munda kelisimen tálimgerler bizdi qatań tártipke úiretti. Kún saiyn jumys aiaqtalýyna 15 minýt qalǵanda qondyrǵylardyń bári jappai óshiriledi. Árkim qolyna shúberek alyp, ózine tiesili qondyrǵyny kúni boiǵy shań men maidan, óndiris qaldyqtarynan tazartady. Basshylyq bizge «Óz kelbetiń qalai bolsa, stanogyń da solai bolýy kerek» degen talap qoiǵan, - deidi Erasyl.
Qazirgi tańda qara altynǵa degen suranystyń qysqarýyna bailanysty munai zaýyttary kúrdeli qurylystar men jóndeý shyǵyndaryn meilinshe azaitýǵa kóshken. Bul óz kezeginde Óskemen ónerkásip armatýrasy zaýytynyń ónimderine degen suranystyń da azaiýyna ákep soqtyrýda. Zaýyttyń bas direktory Erjan Áshimov birneshe munai kompaniiasy buryn jasalǵan uzaqmerzimdi kelisimderdi joiǵanyn aitady. Alaida, osyǵan bola jumys orny men eńbekaqyny qysqartýǵa jol joq. Óitkeni, oblys basshylyǵy men kompaniia arasynda tiisti memorandým bar. Búginde kompaniia basshylyǵy óndiris aýqymyn keńeitýdiń eki birdei jolyn qarastyrýda. Onyń biri – Qazaqstanda jumys istep turǵan sheteldik munai kompaniialarynyń naryǵyna ený. Sol úshin zaýyt amerikandyq IRI sertfikatyn resimdeýde. Eki jyl boiy resimdeletin bul qujat úshin kompaniia 1,5 jylda 75 mln. teńge shyǵyndapty.
Kompaniia tynysyn keńeitýdiń taǵy bir joly – zaýyttyń óndiris baǵytyn ártaraptandyrý. Bul baǵytta Daniianyń Broen Ballomax kompaniiasymen birlesken kásiporyn qurý josparlanýda. Bizdegi lizingtik institýttardyń nesie mólsherlemesi 7,5 paiyzdan 18 paiyzǵa deiin jetetin bolǵandyqtan, Óskemen ónerkásiptik armatýra zaýyty daniialyq kompaniiadan investitsiia tartýdy jón dep taýypty. Bul investitsiiaǵa álemde kóshbasshy sanalatyn daniialyq tehnologiiany turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵyna engizbekshi.
-Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult josparynda da, «Nurly jol» infraqurylymdy damytý baǵdarlamasynda da bul baǵytqa úlken kóńil bólingen. Sondyqtan biz óndirisimizdi osy kommýnaldyq salaǵa buryp otyrmyz, - deidi zaýyttyń bas direktory E.Áshimov.
Esimjan Naqtybaiuly, "Didar" gazeti
