...Qapekeń – bas redaktor Qapan Satybaldin stolynyń ishki qyryna bekitilgen qońyraý tetigin basty. “Qabdeshti shaqyr... Qyzmetkerińdi kórseteiin, – dedi maǵan qarap. – Joq, jigitterdi túgel shaqyr, – dedi asyǵys. – Myna, syn bóliminiń jańa bastyǵymen tanystyraiyq.”
Gazet qyzmetkerleri úzdik-sozdyq kele bastady. Aldymen Ǵabbas Jumabaev – jaýapty hatshy, aqyn. “Menshevikter myljyńdady sóz bermei, – Murnynan arǵy jerdi kózi kórmei...” – dep óleń jazǵan. Eńkeńdei qorbańdap, iyǵyn qomdap, dúrdigen, qalyń erni jabysyp, áreń airylyp, bas redaktormen qol alysyp, kúbir etip amandasty, maǵan eshqandai isharat jasaǵan joq, isińki qabaǵynyń astynan túiile qarady da, aiaǵynyń áli quryǵandai, bir jaq qaptalǵa sylq etip otyra ketti. Qabdesh Jumadilov – aqyn, arǵy betten kelgen, bizden birer kýrs joǵary oqyp edi, ádebiet birlestiginiń jiyndarynda sóilegenin kórgem, baspasózden jaqsy óleńderin oqyǵam, onyń ishinde, salt atty túngi jolaýshynyń kóńil áýenin tolqytqan bir shaǵyn óleńi, aldaǵy aýyl týraly: “Shyǵar qazir aldymnan, – Oty mazdap, iti úrip,” – degen sýret esimde qalypty, ekinshi, álde úshinshi kýrstaǵy jazǵy demalysta Shyǵys Túrkistanǵa barǵanda, túrmege salyp tastapty degen habar jetken, aldymyzdaǵy kórnekti jigit, jaqyn tanystyǵymyz bolmasa da, taǵdyryn, obalyn oilap, aianyshpen eske alýshy edim, sodan, shekara aqtarylǵanda, 62-jyly qaita ótse kerek, men aspirantýrada júrgende ýniversitetke oraldy, endi biyl bitirgen tárizdi, “Qazaq ádebietine” qyzmetke turypty dep estigem; kózi qaimyjyqtana kúlimdep, qol alyp amandasyp, oń jaq qaptaldaǵy uzyn stoldyń tómengi tusyna baryp otyrdy. Ramazan Toqtarov – shashy dýdyrap, asyǵys kirip, entelei sálemdesti, prozashy, biz ýniversitette júrgende jýrnalda, álde gazette “Mahabbat operatsiiasy” degen áńgime shyǵyp, filfaktyń qyzdary birinen biri surap oqyp, qyrylyp qala jazdaǵan, odan beride jeke jinaǵy basylsa kerek, túgel oqyǵam joq, biraq syrtynan bolashaq úlken jazýshylardyń esebine qosyp qoiyp edim; proza bólimin basqaratyn shyǵar dep oilasam, sońynan bildim, derbes tilshi sanalady eken. Qajyqumar Qýandyqov – teatr synshysy, akter esepti, ádemi jigit eken, baiypty, kerbez, otyzdyń jýan ishinde, ol kezde bizge úlken kisi bolyp kórinedi, Qapekeńe bas izedi de, uzyn stoldyń ortan belinen oza oryn aldy. İztai Mámbetov – belgili aqyn, kóptegen syrly óleńder jazǵan, “men týyppyn aqpandatqan boranda...” – dep jyrlaǵan, qazirgi keipinen qajyr-qairat ta, tentek minez de tanylmaidy, sharshaǵan, qajyǵan adam, áýestik joq, tym súlesoq; stoldyń joǵarǵy jaǵyna, eńkeie baryp, tóne otyrdy. Egde jastaǵy máshińkeshi eki áiel: aqsary apai – artynan bildim, aty Ámina, kúlim qaǵady; qaratory apai – Roza Duǵasheva, ulty uiǵyr, shashy buiralanǵan, túksiip tur, kesirli kisi siiaqty. Eń sońynan Nyǵmet Ǵabdýlin keldi. Bas redaktordyń orynbasary. Kóldeneń divanǵa jaiǵasty. Maǵan qarap, jymiyp qoidy. Osyndaǵy eń jaqyn adam. Maǵan qatysty bar sharýany támamdaǵan, endi baisal, bosań qalypta, erkin otyr.
Qapekeń eki-úsh aýyz qysqa sózben meni redaktsiia ujymyna tanystyrdy. Naqty ne aitqany esimde joq, meniń qyzmetimdi aityp, úlken senim artatynyn bildirse kerek. Jurtty taratyp, meni ońasha alyp qaldy. “Bári qojbantopai, – dedi. – Gazet kóńildegidei shyqpai jatyr. Biriniń bilimi, daryny jetpeidi. Biriniń ynta, peiili joq. Áiteýir shyǵaryp jatyrmyz. Daý-damai kóp. Kúiip turǵan bir jer. Keide, ketsem be dep te oilaimyn. Endi senimen biraz sharýany ilgeri aparamyz. Gazettiń tórt betiniń biri – seniń úlesińde. Toltyrý kerek. Ýaqytynan buryn tapsyrý kerek. Túgel klassik. Syn bólimi degen... janyp turǵan otyń ortasy... sonyń bárin saralap, baǵalap otyrý kerek. Túgel klassik emes. Túgel... kóbi haltýrshik. – Sosyn kúlip aldy. Demin ishine tartyp, ernin jalandy. – Biraq túgel synai berýge bolmaidy, – dedi. – Bala bastaǵan istiń basy jaryq, sen de qojbantopai birdeńe bolyp ketip júrme...” “Biz jarylmaityn, maiyspaityn qara temirdei bolamyz,” – dedim. “Tym qatty bolsań, short synasyń, – dedi Qapekeń. – Súzegen bolsań, múiizden airylasyń.” “Meniń múiizim myqty, – dedim. – Kimdi súzsek te...” Qapekeń maǵan qarap kúle bere, ańyryp qaldy. “Shahmat oinaisyń ba?” – dedi sosyn qozǵalaqtap. “Qapeke, men ótirik oinai almaimyn, – dedim. – Sizdi utam. Sodan soń qaitadan arazdasyp qalamyz...” Qapekeń qarqyldap kúldi. Qońyraý tetigin basty. “Qabdeshti shaqyr.” Shahmat oinaýǵa ma dep edim. “Qabdesh, – dedi. – Myna Muhtardy alyp bar, stolyn kórset,” – dedi. Keiin ózimiz de tóre boldyq, jazylmaǵan rásim boiynsha, bas redaktor bólim bastyǵyn ózi aparyp otyrǵyzýy kerek. Otyrǵyzýy, oryn qutty bolsyn dep, qolyn alýy kerek. Qapekeń muny biledi, kisiligi de ustap otyrǵan joq, meni syrttan baǵalap, arnaiy shaqyrtqan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Ǵabit Músirepovtiń nusqaýymen, joǵarydan qabyldaǵan soń, ózinshe, elpildei bermeiin dep, qyr kórsetkeni. Taǵy bir sybaǵasy bar eken. Meni birden sharýaǵa jegý kerek, birden-aq óz jaýapkershiligimdi sezinýim kerek. “Sodan soń ekeýiń osy qazir baspahanaǵa baryńdar. Erteńgi nomerdiń kezekshisi – ekeýiń bolasyń!” Qarqyldap kúldi. Meni on úsh kún boiy sarsańǵa túsirgenin umytyp ketken. “Aǵaiyndy qońyr qaz, baryńdar endi...” “Aǵaiyndy qońyr qaz...” Sóz tórkinin uqqan adamǵa bul – qostaý, madaq emes. “Aǵaiyndy qońyr qaz, – Úlkeniniń basy taz, – Kishisiniń aqyly az...” Tirkestiń tolyq nusqasy osyndai. Biraq ańǵalaq Qapekeń ondai astar bermegen siiaqty. “Aitpaqshy, Ramazandy shaqyryńdar, – dedi biz turyp, ketýge betegende. Qońyraý shalyp, ózi shaqyrtty. – Ramazan, – dedi. – Sen endi bailaýly tilshi bolasyń. Jumysyń burynǵydai, biraq bastyǵyń bar – osy Muhtar. Al, endi baryńdar...” – dedi. Keiin Ramazan eske alyp kúledi: “Myna Muhtar, bop-boz, ap-aryq, bala kezden keýdesi kók tirep, kele sala ózinen úlkendermen qurdas bolyp ketti, kele sala maǵan bastyq boldy, ǵumyr boiy maǵan bastyq bolyp, aqyry pensiiaǵa da ózi shyǵardy,” – dep. Áýelgisi – Qapekeń ilgen, shartty bailam, sońyra “Jazýshy” baspasyna keltirdim, aqyr túbi “Juldyzǵa” shaqyryp alǵanym da ras, alty-jeti jyl boiy orynbasar-bas redaktor qyzmetin atqardy, zeinet demalysyna osy jerden ketti. Oǵan deiin áli otyz jyl bar edi. Al qazir Qabdesh ekeýi meni bólimge alyp keldi, bastyqtyń stoly mynaý, otyr dedi, sodan soń quttyqtap, qolymdy alysty, qyzmetes jigitter de kelip, túgel quttyqtap, jumysyma tabys tiledi. Odaqqa keldiń – ádebietke keldiń desti. “Endi stolyńdy jýý kerek, – dedi Ramazan. – Tómenge túsemiz. Jigitter júrińder, myna Muhtar stolyn jýady. Ázirshe juqalap, bir qabatyn ǵana.” Qaltamda aqsha bar, kezekshiligimiz qalai bolar eken dep Qabdeshke qarap edim, Ramazan kúldi. “Qapekeń kelmei jatyp kezekshilikke jibergen be? Redaktsiia qamytyn birden sezinsin degen ǵoi. Tústen keiin barasyńdar. Saǵat úshten soń.” Qabdesh basyn izedi: “Saǵat eki jarymnan qalmasaq boldy.” Japyrlap astyǵa tústik. Orta joldan “Juldyzdyń” bir-eki jigiti qosyldy. Jazýshylar odaǵynyń ashanasy. Baiaǵyda, stýdent kezimizde osynda kelip, dám iship ketýdi mártebe sanaitynbyz. Jigitter eki stoldy qosyp jiberdi. Túski as ýaqyty taqap qalǵan, mol etip taǵam keltirdik. Ashana bólmesiniń kire berisinde býfet bar, men bir shólmek koniak surap edim, keregi joq dep, Ramazan eki jartylyq aq araq alǵyzdy. Jalańdap otyrǵan bes-alty jigitke juǵyn bolyp pa, qyrly stakandarǵa shamalap quiyp, úsh-aq ainaldyrýǵa jetti. Ásirese Ramazan kóńildi. Túski as ishýge kelgen Odaqtyń, “Juldyzdyń” qyzmetkerleri, túri tanys taǵy bir jazýshylarǵa meni syrttai tanystyryp, aityp jatyr. Kóńildi boldy. Daýyldasyp otyrǵan jigitter meniń ishpegenimdi de baiqamai qaldy.
Sóitip, tańerteń belgisiz aspirant edim, túske taman synshy, ǵalym atandym. Respýblikalyq ádebi gazettiń syn bóliminiń meńgerýshisi. Ózgeshe jumys. Jańa orta. Jańa adamdar...
Seń buzyldy. Baspasózge jol ashyldy. Iaǵni, barlyq jol ashyq dep bildim. Árine, qiyndyq mol. Or men oppa, pále-jala taǵy bar. Eń bastysy – qalam órisi keńidi. Basqasy óz kezeginde sheshilýge tiis.
Kútpegen qater osy, áýelgi kúni aldan shyqty. Shyqqan joq, buǵyp, ańysyn ańdyp jatypty. Qabdesh ekeýimiz baspahanaǵa kelgende, erteń shyǵatyn gazettiń tórt betiniń úsheýi daiyn eken. Daiynǵa jaqyn. Ár bet jeke, úlken, tabaq qaǵazdyń bir jaǵyna basylǵan. Qos korrektor, – biri egde, biri otyzdyń ústindegi eki áiel, – bári ázir, taza desti, Qabdesh meni tanystyrdy, ekeýimiz qatar eki stolǵa otyryp, eki tabaq qaǵazdy aldymyzǵa aldyq, áli shyqpaǵan gazetti, tutas bolmasa da, qolǵa alyp alǵash oqýym, áldebir qupiia syrdy jurttan buryn bilgendei, ózgeshe sezim; maqalalar suryqsyzdaý eken, olpy-solpy sóilem, orynsyz qoldanystar kóp, biraq meniń mindetim – túzeý emes, emle, tynys qatelerin tekserý, shákirttiń diktantyn qaraǵan siiaqty; aitqandai taza emes eken, eptep shyǵyp jatyr, oqyp bitirdik, endi ekeýimiz bet almastyq, “Qate – ury, qaidan ketkenin bilmeisiń,” – dedi Qabdesh, shynynda da, qaralǵan bettiń ózinen, oilamaǵan jerden shyǵa keledi, aqyry, tazarǵandai boldy; boldy dep berdik, korrektorlardyń biri ishke – tsehqa alyp ketti, azdan soń, eki qolyna eki betti ustap, qiralańdai basyp, egde, aryq qazaq keldi, bul aqsaqal metranpaj eken, iaǵni, bas terimshi, mine, daiyn, túzetildi dedi, ala salyp, eski tabaqpen salystyryp taǵy qaradyq, birer joly aýysyp ketipti, iaǵni, qateleri túzetilgen joldy basqa bir jerge salyp qoiǵan, onyń mánisin artynan kórdim, árbir jol jeke myryshqa quiylady eken, uzyndy-qysqaly syzǵysh siiaqty, jazý – bir jaq qyrynda, iaǵni, máselen, jiyrma jol baǵana – qatarlasa syǵylǵan jiyrma syzǵysh, túzetilgen jol linotippen jeke qorǵasyn bolyp keledi, álgi qate ketken syzǵyshty almastyrý kerek, ańdaýsyzda basqa bir joldy alyp tastasańyz, manaǵy bir qate – ekeý bolyp shyǵady, ekeý emes, tórteý, jol úzilgen, maǵna buzylǵan, sondyqtan, túzetilip kelgen árbir qateni asty-ústimen qosa qaraý kerek, keiin kórdim, gazet qana emes, kitaptyń da basylý tásili osy úlgide; mine, sondai bir-eki jol qaita ońdaldy, jańsaq túzetilgen jáne jańadan tabylǵan taǵy birer qate jóndeldi; boldy, bitti, eki bet daiyn destik, qol qoidyq. Kelesi eki tabaq keldi, ol da tekserildi, ol da tazarǵan siiaqty. Alaida, áli ýaqyt bar, men birinshi betti tejep qaldym. Munda saiasi-áleýmettik turǵydaǵy bas maqala bar edi. Eki-úsh ret oqydym. Qabdesh te oqydy. Men taǵy qaradym. Tazartyp, qaiyra bastyryp alǵyzdym, taǵy úńildim. Sebebi, saiasi maqalada qate ketýge bolmaidy. Mazmun ǵana emes, árip, núktesi. Osydan úsh-tórt jyl buryn búkil elge málim ári qazaq baspasóziniń tarihynda qalǵan ózgeshe oqiǵa bolypty. Súiikti, týysqan kommýnistik partiianyń kezekti bir ǵalamat sezi týraly, “Qazaq ádebieti” gazetiniń birinshi betinde berilgen TASS-tyń resmi maqalasynyń taqyryby “KPSS XXI (álde XXII – M.) seziniń qyrtyndylary” dep basylyp ketken. Qap-qara, jýan, myqyr qariptermen. Itogi – qorytyndy emes, qyrtyndy... Orysqa aýdarsaq, “boltovnia”, “brehnia” – túk emes, jolda qalady, qairan qazaqtyń tili, qai jaǵynan alǵanda da orys tilinen bai ǵoi. Sol bailyqtyń jarqyrap shyqqan jerin kórmeisiń be. Dál tapqan ǵoi. Aqyry, bir sezdiń emes, bar sezdiń qorytyndysy – qyrtyndy ǵana bolyp shyqqanyn tarih aiǵaqtady. Kúlemiz. Ol kezde de jurt kúlgen. Stýdentpiz, uzynqulaqtan estip, biz de kúldik. Biraq gazet redaktsiiasy kúle almapty, záresi ushqan, al respýblikalyq úkimet pen partiia ashýǵa mingen. Bas redaktor, orynbasar, jaýapty hatshy, keshki kezekshi – bári sypyrylyp jumystan ketken. Sol oiyma túsip edi. Jáne, qudai sezdirgen shyǵar, áldenendei kúdik bar. Taza betti taǵy bir oqyp shyqtym. Ejiktep-aq otyrmyn. Kózim buldyrai bastady. Sodan soń Qabdeshke berdim. Qabdesh te úńildi. Budan buryn úsh ret oqyǵan. Tórtinshi márte ejiktep otyr. Kenet... shoshynǵan joq, qýanǵan joq, daǵdara tańyrqap, ornynan turdy. Álgi bas maqalany aldyma tosty. “Mynaý... qalai bolar eken?” Qalaiy ne, keremet bolatyn edi. Men óz kózime ózim senbedim. Bes ret, alty ret oqyǵan mátin. Kórmeý múmkin emes. Jarqyrap, attandap tur. “...Sovet Odaǵy, týysqan kommýnistik partiia, Sotsialistik eldermen, ondaǵy týysqan partiialarmen tize qosa otyryp, halyqaralyq internatsionalizmge qarsy kúresti odan ári, tabandy túrde óristetip otyr!” Al, kerek bolsa. Sovet Odaǵy bastap, internatsionalizmge qarsy kúresip jatyr. Mundai da qate bolady eken. Árine, imperializmge qarsy. Biz imperializmge qarsy kúresemiz. Saýatsyzǵa aiqyn. Biraq álgindei dep tur. Biz sovettik ideologiianyń negizgi ustyndarynyń biri bolyp tabylatyn internatsionalizmge qarsy kúresedi ekenbiz. Álbette, Sovet Odaǵy, kommýnistik partiia emes, “Qazaq ádebieti” gazeti. Búkil gazet emes, bas kezekshi bolyp otyrǵan myna men. Qate orta joldan qosylǵan shyǵar dep, ótken tabaqtardy qaradym. Bárinde de attandap tur: “internatsionalizmge qarsy...” kúresti óristetýge shaqyrady. Korrektorlardan túpnusqany suradym. Máshińkege basylǵan, gazettiń tańbasy bar birinshi betine bólim bastyǵynyń, onyń ústine bas redaktordyń qoly qoiylǵan: olar da “internatsionalizmge qarsy”. Munyń bári túk emes. Túptep kelgende, Sovettiń, búkil Sotsialistik lagerdiń izgi saiasatyn burmalaýshy, – internatsionalizmge qarsy bas kúresker – negizgi kezekshi – men bolyp shyǵam. Áýeli kúldik, sodan soń bas shaiqadyq, sodan soń, osy qalpynda ketse, arty ne bolmaǵyn oilap, júregim sýyp ketti. “Qyrtyndyǵa” jetpegenimen, ájeptáýir aiqai, táp-táýir attan. Ortalyq Partiia komiteti shara qoldanýdy talap etedi. Olar talap etpei-aq bári ornyna keledi. Áli jarlyq ta berilmese kerek, sol, berilmegen qalpy meni jumystan shyǵarady. Kerek deseńiz, mine, jarlyq joq, bizdiń qyzmetker emes, unatpap edim, synap kórmek edim deidi. Qaitkende de, shoqpardyń bar salmaǵy maǵan timek. Qýylǵanyń turypty, jarty kún istep jumystan shyǵý – tiri ólim emes pe. Men sol sátte rizashylyqpen kúlip, raqattana tynystap otyrǵan Qabdeshke qaradym. Bul jigittiń de kórmegeni joq. Endi mine, perishteniń kózi bolyp, meni úlken qaterden qaqty. Qolymnan kelse, osy jigitti ǵumyr boiy jarylqap ótermin dep, ishtei ýáde berdim. Árine, sol sátinde de, keiin de aitqan emespin. Ótkendi eske alyp, janyńdy jaiyp salǵan kezde, qalamnan jasyrar qandai syr bar, mine, aitýǵa týra keldi. Men Qabdeshti jarylqaǵam joq, darynyn aitpaǵanda, ózgeshe talaiy bar, baqyty zor jigit, biraq kóbine at ústinde júrgendikten, qol ushyn sozǵan, demegen, súiegen jaǵdailarym boldy, bir ret áldeqalai ókpelesem de, bar salmaqty zaman men adamǵa aýdaryp, tez tarqadym, saǵan da qol ushyn bergender kóp boldy, sen de talaiǵa septestiń, ádebiet múddesi úshin, ult muraty úshin; álgindei jaǵdai bolmasa da, men Qabdeshti únemi qoldaǵan bolar edim. Sol siiaqty taǵy qanshama jigitti.
Internatsionalizmdi imperializmmen almastyrdyq, ekeýimiz birdei terim tsehyna baryp, metranpaj aqsaqalǵa qateniń mánin aittyq, sonda ǵana kózim tústi, kádimgi, uzyn stoldar, stol ústinde, qalyp ishinde qorǵasynǵa quiylǵan, teris sýretti tutas bir bet, gazettiń tórt beti eki stolda tur eken. Basqa bir tusta basqa bir gazetterdiń quimasy. Qorǵasyn qońyrsyǵy, maily boiaý, taǵy basqa, ǵajaiyp súikimdi iister shyǵady. Biz jer astynan tapqan qatemizdi qolma-qol túzettirip, taza betke túsirip aldyq, muqiiat tekserip, aqsaqalǵa qaita-qaita tapsyrdyq. Qazir litodan eń sońǵy bet ótedi dedi aqsaqal. Qai bet desek, retimen, tórtinshi bet. Iaǵni, “internatsionalizmge qarsy kúres” mana ótip ketken, bes aiaǵy taǵaly, qyraǵy tsenzordyń ózi kórmegen. Qaita aparyp, myna, túzetilgen betti kórsetip, jańadan qol qoiǵyzsa teris bolmas edi dedi aqsaqal, biz Qabdesh ekeýimiz aqyldasyp, hosh kórmedik, qate túzetildi, endi ótip ketken isti qaita jańǵyrtyp qajeti joq, tirkep alady, sodan soń áýelgi shyqqan jerin izdestiredi, gazetke, redaktorymyzǵa sóz keledi dedik, aqsaqal men eshteńe kórgem joq, ózderiń bilesińder dep, odan ári qýzamady. “Tsenzordyń ózi baiqamapty!..” – dedi Qabdesh kúlip. Sonda ǵana oiladym. Múmkin baiqaǵan shyǵar. Oǵan eshkim kiná taqpaidy. Qaita, kózge túsýi múmkin. Kórip otyryp, gazet basylyp bitkenshe shydap, tańǵy saǵat toǵyzǵa taman dabyl qaqsa. Ábden múmkin. Sol mezette tórtinshi bet te keldi. Endi júre berińder, bári bitti, bári durys dedi metranpaj aqsaqal. Biraq men mynandai óreskel qateden soń, gazettiń tasqa basylǵan danasyn kórmei ketpeitinimdi aittym. Asyqpasańdar ózderiń bilesińder, dedi aqsaqal. Onda kómektesip jiberińder. Jańaǵy stolymyz jyljymaly eken, qalypty ekinshi bir jerge súiretip aparystyq, onda áldebir mashinanyń astyna túsirdi, birdeńeni japty, birdeńeni tóńkerdi, boldy dedi, bizdiń aqsaqal qorǵasyn qalyp betine jabysqan úlken tabaq qatyrma qaǵazdy alyp qarady, qaǵaz emes, basqa quramdy nárse, qorǵasynnyń bar bederi túsipti, matritsa, iaǵni jańa qalyp eken. Ol qalypty taǵy bir jerge áketti. “Endi birtutas etip, myryshqa qaita quiady” – dedi Qabdesh. Sodan soń baspa mashinasyna salady. Tsehtardy aralap, korrektorlar bólmesine qaita kelip, – kelinshekter sharýa bitken soń ketip qalǵan eken, – anany-mynany qaraǵyshtap, anaý-mynaý áńgime aitysyp otyryp, birer saǵatan soń baspa tsehyna bardyq. Tars-turs, gý-gý, áidik mashinalardyń bilikteri toqtaýsyz, sart-surt ainalady, jarq-jurq etken aq myrysh; manaǵy qalypty jarty dońǵalaq etip quiady eken, eki bet – bir bilik, shyr ainalǵanda, arada oratyla zyrqyraǵan aq qaǵazǵa gazet betteri tańbalanyp jatyr. Biz áldebir tustan ózimizdiń metranpajdy kórip, qasyna taqadyq. “Qazir,” – dedi aqsaqal. Aitqanyndai-aq, osy tusta turǵan baspa stanogynyń bilikteri ainala bastady. Bul jerdegi maman áýelgi betterdi julyp-julyp tastady, sodan soń tetikti qaita nuqyp edi, kádimgidei búktelip, tirkese syrǵyǵan gazetter biriniń ústine biri túsip, tekshelene bastady. Aqsaqal surap alyp, bizge birnesheýin býdaǵymen ustatty. Raqmet aityp, qoshtasyp, bylai shyqtyq. Bári durys. Imperializmge qarsy kúresemiz. Gazet úsheý eken. Men ekeýin aldym. Áli jaryqqa shyqpaǵan, eshkimniń qolyna jetpegen “Qazaq ádebieti”. Boiaý iisi – jaǵymdy, týys iis ańqyp tur. Baspasóz atalatyn syrly ólkege osylai enip edim.
Almatynyń taý jaq beti, Gornyi gigant, Partizan kóshesi, 36-úi, eki bólmeli jaldamaly páter, men avtobýs tosyp, odan soń ár tusynda ǵana sarǵaiǵan shamy bar, burma, tar, alakóleńke kóshelermen úige jetkende qarańǵy túsken, saǵat onǵa taqaǵan. Kelinshegim qyzymyzdy kóterip, esik aldynda júr eken. Meni kórgende daýsy shyǵyp ketti. Men beisaýat júrmeimin. Nege keshikti, ne boldy dep qorqypty. Qyzmetke turǵanymdy, jumystan jańa ǵana bosap, asyǵa jetkenimdi aittym. “Úmit te mazasyzdandy, qatty qoryqtyq,” – dedi. Meniń qyzmetke ilingenime emes, aman kelgenime qýanyp tur. “Sonda, ylǵi osylai júresiń be?” – deidi. Men ádepki jumys kúndiz ekenin, búgin kezekshi bolǵanymdy, mundai mindet aiyna bir ret qana kelerin, onda da erterek qaitatynymdy aittym, úige kirgen soń qolyna erteń shyǵatyn “Qazaq ádebietin” ustattym. Mine, men shyǵaryp kelgen gazet dedim maqtanyp. Maqalań bar ma? Endi qalaǵan ýaqytymda maqalam bolady...
Oqýmen, izdenispen ótken, qyzyǵynan qiyndyǵy basym, úmit pen kúmán teń túsken, alla men arýaqtan ǵana súienish izdegen jastyq dáýren aiaqtalǵan eken. Endigi ómir basqa. Endigi kúres te basqa bir turǵyda bolmaq.
Muhtar Maǵaýin, 1998.
