Ózbektiń belgili aqyny ári saiasi qairatkeri Muhammad Salih qazaqstandyqtarǵa latyn álipbiine ótý jaiynda úndeý jasap, onyń barysynda "ózbek qateligin" jibermeýge tyrysýǵa shaqyrdy. Óz keńesterin ol ZonaKZ internet-gazetine bergen suhbatynda aitty.
Saiasatker ózbek mamandarynyń qateligi bar álipbi qabyldap, qatelikke boi aldyrǵanyn eskertti. Bul ásirese birneshe áripti engizýde bolypty. Onyń aitýynsha, álipbidi tolyqtai qabyldaý aldynda barlyq lingvistikalyq problemany joiyp alý kerek.
"Evrika" gazetiniń málimetinshe, Ózbekstan latyn álipbiine 1920 jyldan beri áli kóship jatyr. Alaida 2015 jyldyń ózinde latyn álipbii ózbek qoǵamynyń barlyq qoldanys salasyna engizilmegen. Latynǵa bilim berý men is júrgizý salalary ishinara ótkizilipti. Baspasóz BAQ-tary bolsa áli de kirill qarpin qoldanady, al televiziiada kirill men latyn qatar qoldanylady eken. 97 jyl ishinde Ózbekstan latynǵa tolyqtai kóship bite almaǵan.
Tashkenttik jýrnalist Vladimir Berezovskiidiń aitýynsha, álipbi aýystyrǵannan keiin ózbek halqy saýatsyzdyqqa boi urǵan. Al jergilikti ziialy qaýym bilikti ózbek tilin qorlady dep aiyptaǵan. Munyń kesirinen halyq rýhani tamyrynan jáne qoljazba estelikterinen aiyrylǵan.
Keide kirill qaripterimen jazylatyn orys tilindegi sózderdi latynǵa aýdarǵanda bajailap turatyn qatelikter bolady. Mysaly, "tseh" sózi ózbektiń latynymen jazsa "sex" bolady. Saldarynan Ózbekstanda "Kolbasa Sexi" siiaqty jarnamalardy oqýǵa bolady.
Latynǵa 1993 jyly kóshken Túrikmenstan áli kúnge bul protsesti aiaqtai almaǵan. "2000 jyldar beri resmi qujattar tiolyqtai latyn grafikasyna kóshirile bastady. Halyqtyń basym kópshiligi, ásirese aǵa býyn ókilderi qatty qinaldy. Bizde likbez protsesi bolmady. Qazirdiń ózinde halyqtyń 30-40 paiyzy latyn álipbiin bilmeidi", - deidi túrikmen jazýshysy Amanmurad Býgaev.
Al Polshada latynǵa kóshý protsesi eki ǵasyrǵa jýyq ýaqytty alǵan, sondyqtan filologtar jańa grafikany til fonetikasyna beiimdeý úshin jańa áripterdi jasaýǵa májbúr bolǵan.
Qaraǵandylyq "Nasha Iarmarka" basylymy keibir qazaq esimderi usynylyp otyrǵan latyn álipbiinde qalai jazylatynyn eske salyp otyr:
Áigerim - Aejgerim, Ásel - Aesel, Láilá - Laejlae, Málik - Maelik, Kámilá - Kaemilae
"Ǵ" árpi bar esimderdi endi "gh" áripteri arqyly jazylady: Ǵani - Ghani, Naǵima - Naghima, Saǵyndyq - Saghyndyq
"I" árpi "j" dep tańbalanady: Abylai - Abylaj, Ertai - Ertaj, Aibek - Ajbek, Abai - Abaj
"Ń" árpi endi "ng" áripteri arqyly jazylady: Ińkár - Ingkaer, Órken - Oerken
Daýysty "ý" ornyna daýyssyz "w" árpi qoldanylady: Qýanysh - Qwanysh, Záýre - Zaewre, Aisulý - Ajsulw, Kúnsulý - Kuensulw.
"Al áleýmettik jelilerde qazaqstandyqtar balaǵa at qoiǵanda eki márte oilanýy kerektigin jazyp jatyr, sebebi dybystalýy men jazylýynda birtúrli bolmaýy kerek", - dep jazady basylym.
