ٶزبەكتٸڭ بەلگٸلٸ اقىنى ەرٸ ساياسي قايراتكەرٸ مۇحامماد ساليح قازاقستاندىقتارعا لاتىن ەلٸپبيٸنە ٶتۋ جايىندا ٷندەۋ جاساپ, ونىڭ بارىسىندا "ٶزبەك قاتەلٸگٸن" جٸبەرمەۋگە تىرىسۋعا شاقىردى. ٶز كەڭەستەرٸن ول ZonaKZ ينتەرنەت-گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى.
ساياساتكەر ٶزبەك ماماندارىنىڭ قاتەلٸگٸ بار ەلٸپبي قابىلداپ, قاتەلٸككە بوي الدىرعانىن ەسكەرتتٸ. بۇل ەسٸرەسە بٸرنەشە ەرٸپتٸ ەنگٸزۋدە بولىپتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلٸپبيدٸ تولىقتاي قابىلداۋ الدىندا بارلىق لينگۆيستيكالىق پروبلەمانى جويىپ الۋ كەرەك.
"ەۆريكا" گازەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ٶزبەكستان لاتىن ەلٸپبيٸنە 1920 جىلدان بەرٸ ەلٸ كٶشٸپ جاتىر. الايدا 2015 جىلدىڭ ٶزٸندە لاتىن ەلٸپبيٸ ٶزبەك قوعامىنىڭ بارلىق قولدانىس سالاسىنا ەنگٸزٸلمەگەن. لاتىنعا بٸلٸم بەرۋ مەن ٸس جٷرگٸزۋ سالالارى ٸشٸنارا ٶتكٸزٸلٸپتٸ. باسپاسٶز باق-تارى بولسا ەلٸ دە كيريلل قارپٸن قولدانادى, ال تەلەۆيزييادا كيريلل مەن لاتىن قاتار قولدانىلادى ەكەن. 97 جىل ٸشٸندە ٶزبەكستان لاتىنعا تولىقتاي كٶشٸپ بٸتە الماعان.
تاشكەنتتٸك جۋرناليست ۆلاديمير بەرەزوۆسكييدٸڭ ايتۋىنشا, ەلٸپبي اۋىستىرعاننان كەيٸن ٶزبەك حالقى ساۋاتسىزدىققا بوي ۇرعان. ال جەرگٸلٸكتٸ زييالى قاۋىم بيلٸكتٸ ٶزبەك تٸلٸن قورلادى دەپ ايىپتاعان. مۇنىڭ كەسٸرٸنەن حالىق رۋحاني تامىرىنان جەنە قولجازبا ەستەلٸكتەرٸنەن ايىرىلعان.
كەيدە كيريلل قارٸپتەرٸمەن جازىلاتىن ورىس تٸلٸندەگٸ سٶزدەردٸ لاتىنعا اۋدارعاندا باجايلاپ تۇراتىن قاتەلٸكتەر بولادى. مىسالى, "تسەح" سٶزٸ ٶزبەكتٸڭ لاتىنىمەن جازسا "sex" بولادى. سالدارىنان ٶزبەكستاندا "Kolbasa Sexi" سيياقتى جارنامالاردى وقۋعا بولادى.
لاتىنعا 1993 جىلى كٶشكەن تٷرٸكمەنستان ەلٸ كٷنگە بۇل پروتسەستٸ اياقتاي الماعان. "2000 جىلدار بەرٸ رەسمي قۇجاتتار تيولىقتاي لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرٸلە باستادى. حالىقتىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ, ەسٸرەسە اعا بۋىن ٶكٸلدەرٸ قاتتى قينالدى. بٸزدە ليكبەز پروتسەسٸ بولمادى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە حالىقتىڭ 30-40 پايىزى لاتىن ەلٸپبيٸن بٸلمەيدٸ", - دەيدٸ تٷرٸكمەن جازۋشىسى امانمۇراد بۋگاەۆ.
ال پولشادا لاتىنعا كٶشۋ پروتسەسٸ ەكٸ عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتى العان, سوندىقتان فيلولوگتار جاڭا گرافيكانى تٸل فونەتيكاسىنا بەيٸمدەۋ ٷشٸن جاڭا ەرٸپتەردٸ جاساۋعا مەجبٷر بولعان.
قاراعاندىلىق "ناشا يارماركا" باسىلىمى كەيبٸر قازاق ەسٸمدەرٸ ۇسىنىلىپ وتىرعان لاتىن ەلٸپبيٸندە قالاي جازىلاتىنىن ەسكە سالىپ وتىر:
ەيگەرٸم - Aejgerim, ەسەل - Aesel, لەيلە - Laejlae, مەلٸك - Maeliك, كەميلە - كaemilae
"ع" ەرپٸ بار ەسٸمدەردٸ ەندٸ "gh" ەرٸپتەرٸ ارقىلى جازىلادى: عاني - Ghani, ناعيما - Naghima, ساعىندىق - Saghyndyq
"ي" ەرپٸ "j" دەپ تاڭبالانادى: ابىلاي - Abylaj, ەرتاي - Ertaj, ايبەك - Ajbek, اباي - Abaj
"ڭ" ەرپٸ ەندٸ "ng" ەرٸپتەرٸ ارقىلى جازىلادى: ٸڭكەر - Ingkaer, ٶركەن - Oerken
داۋىستى "ۋ" ورنىنا داۋىسسىز "w" ەرپٸ قولدانىلادى: قۋانىش - Qwanysh, زەۋرە - Zaewre, ايسۇلۋ - Ajsulw, كٷنسۇلۋ - كuensulw.
"ال ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە قازاقستاندىقتار بالاعا ات قويعاندا ەكٸ مەرتە ويلانۋى كەرەكتٸگٸن جازىپ جاتىر, سەبەبٸ دىبىستالۋى مەن جازىلۋىندا بٸرتٷرلٸ بولماۋى كەرەك", - دەپ جازادى باسىلىم.
