QR Mádeniet jáne sport ministri Arystanbek Muhamediuly Feisbýktegi paraqshasynda Aqyrtas qalashyǵyn jan-jaqty zertteý qajettigi týraly jazdy, dep habarlaidy "Ult aqparat".
A.Muhamediuly keshe Jambyl oblysyna jumys saparymen baryp, Tarazdan 40 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan VIII-IX ǵasyrlarda salynǵan, respýblikalyq mańyzǵa ie kóne eskertkishterdiń biri - Aqyrtas sarai keshenin aralaǵan.
«Bul - erekshe, kieli jer!», - dep jazady A.Muhamediuly.
«Jolda biz tas qalaǵa tap boldyq: tastary qanyq qyzyl tústi, - dep keltiredi ministr ejelgi jazba derektegi sózdi. - Kóne áskeri turaqtyń izderi bar. Batys jaǵynda Jeti qaraqshy juldyzdarynsha ornalasqan biik mola úimeleri bar». Bul sózder 1222 jyly Qytaidan Samarqanǵa sapar shekken daostyq monah Chan Chýnniń kúndeligindegi Aqyrtas týraly tuńǵysh jazba derekte keltirilgen.
Ministrdiń aqparaty boiynsha, osy alyp keshendi kim jáne ne úshin turǵyzǵany áli anyqtalmaǵan.
«Aqyrtas - býddalyq nemese nestoriandyq monastyr degen boljam bar. Orta Aziiadaǵy arab bileýshisi ókiliniń saraiy, Eskendir Zulqarnai salǵyzǵan Shyǵyl qalashyǵy degen de kózqaras bar. Ǵalymdardyń kópshiligi sarai kesheni arabtardyń Orta Aziiany jaýlap alý joryqtaryn uiymdastyrýshy Músilim Kýteibanyń jarlyǵymen salynǵan degen pikirge saiady. Alaida keshen qurylysy aiaqtalmaǵan, sebebi Kýteibany Baǵdatqa shaqyryp, bólip-jarý saiasatyn ustandy dep kinálap, ólim jazasyna kesken», - dep jazdy ministr.
A.Muhamediuly bul qurylystyń parametrlerine tańǵalǵan. «Bul - turǵyn úileri, qoimalary, sý qubyry bar alyp keshen bolǵan, uzyndyǵy 205 m, kóldeneńi 185 m. Aqyrtasta jer asty kirý esigi, qalyń irgetas bolǵan. Irgetas jalpaqtyǵy 4 metr, tereńdigi 4 metr tórtburyshty qashalǵan tastardan qalanǵan! Bul biregei qurylys Mysyr piramidalaryna uqsas degen de pikir bar. Al endi diametri 5 metr kolonnalardy elestetińizdershi! Osyndai 30-ǵa jýyq kolonnalar ǵimarattyń tóbesin ustap turǵan. Túrki jáne arab mádenietiniń izi baiqalatyn, qyzyl tastan qashalǵan qabyrǵalarynyń qalyńdyǵy 2-3 metr quraityn alyp keshen bolǵan», - dep atap ótti vedomstvo basshysy.
QR Mádeniet jáne sport ministri 2014 jyly Aqyrtastyń IýNESKO Búkilálemdik muralar tizimine engizilgenin atap ótti. «Qazirgi tańda Aqyrtas erekshe qýat pen kúsh orny bolyp sanalady, munda sheteldik týrister kelip, ziiarat etedi, alaida qazaqstandyqtar bul jerdi bile bermeidi. Bir jyl buryn jumbaǵy kóp nysandy Qazaqstannyń Kieli jerleri kartasyna kirgizdik, endi kóne qalany jan-jaqty zertteý máselesin kóterip otyrmyz», - dep jazdy A.Muhamediuly.
.jpeg)