مۇحامەديۇلى: اقىرتاس - بۋددالىق نەمەسە نەستورياندىق موناستىر دەگەن بولجام بار

قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلى فەيسبۋكتەگٸ پاراقشاسىندا اقىرتاس قالاشىعىن جان-جاقتى زەرتتەۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى جازدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات". 

ا.مۇحامەديۇلى كەشە جامبىل وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, تارازدان 40 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان VIII-IX عاسىرلاردا سالىنعان, رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە كٶنە  ەسكەرتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ - اقىرتاس ساراي كەشەنٸن ارالاعان.

«بۇل - ەرەكشە, كيەلٸ جەر!», - دەپ جازادى ا.مۇحامەديۇلى.

«جولدا بٸز تاس قالاعا تاپ بولدىق: تاستارى قانىق قىزىل تٷستٸ, - دەپ كەلتٸرەدٸ مينيستر ەجەلگٸ جازبا دەرەكتەگٸ سٶزدٸ. - كٶنە ەسكەري تۇراقتىڭ ٸزدەرٸ بار. باتىس جاعىندا جەتٸ قاراقشى جۇلدىزدارىنشا ورنالاسقان بيٸك مولا ٷيمەلەرٸ بار». بۇل سٶزدەر 1222 جىلى قىتايدان سامارقانعا ساپار شەككەن داوستىق موناح چان چۋننٸڭ كٷندەلٸگٸندەگٸ اقىرتاس تۋرالى تۇڭعىش جازبا دەرەكتە كەلتٸرٸلگەن.

مينيستردٸڭ اقپاراتى بويىنشا, وسى الىپ كەشەندٸ كٸم جەنە نە ٷشٸن تۇرعىزعانى ەلٸ انىقتالماعان.

«اقىرتاس - بۋددالىق نەمەسە نەستورياندىق موناستىر دەگەن بولجام بار. ورتا ازيياداعى اراب بيلەۋشٸسٸ ٶكٸلٸنٸڭ سارايى, ەسكەندٸر زۇلقارناي سالعىزعان شىعىل قالاشىعى دەگەن دە كٶزقاراس بار. عالىمداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ساراي كەشەنٸ ارابتاردىڭ ورتا ازييانى جاۋلاپ الۋ جورىقتارىن ۇيىمداستىرۋشى مٷسٸلٸم كۋتەيبانىڭ جارلىعىمەن سالىنعان دەگەن پٸكٸرگە سايادى. الايدا كەشەن قۇرىلىسى اياقتالماعان, سەبەبٸ كۋتەيبانى باعداتقا شاقىرىپ, بٶلٸپ-جارۋ ساياساتىن ۇستاندى دەپ كٸنەلاپ, ٶلٸم جازاسىنا كەسكەن», - دەپ جازدى مينيستر.

ا.مۇحامەديۇلى بۇل قۇرىلىستىڭ پارامەترلەرٸنە تاڭعالعان. «بۇل - تۇرعىن ٷيلەرٸ, قويمالارى, سۋ قۇبىرى بار الىپ كەشەن بولعان, ۇزىندىعى 205 م, كٶلدەنەڭٸ 185 م. اقىرتاستا جەر استى كٸرۋ ەسٸگٸ, قالىڭ ٸرگەتاس بولعان. ٸرگەتاس جالپاقتىعى 4 مەتر, تەرەڭدٸگٸ 4 مەتر تٶرتبۇرىشتى قاشالعان تاستاردان قالانعان! بۇل بٸرەگەي قۇرىلىس مىسىر پيراميدالارىنا ۇقساس دەگەن دە پٸكٸر بار. ال ەندٸ ديامەترٸ 5 مەتر كولوننالاردى ەلەستەتٸڭٸزدەرشٸ! وسىنداي 30-عا جۋىق كولوننالار عيماراتتىڭ تٶبەسٸن ۇستاپ تۇرعان. تٷركٸ جەنە اراب مەدەنيەتٸنٸڭ ٸزٸ بايقالاتىن, قىزىل تاستان قاشالعان قابىرعالارىنىڭ قالىڭدىعى 2-3 مەتر قۇرايتىن الىپ كەشەن بولعان», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.

قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ 2014 جىلى اقىرتاستىڭ يۋنەسكو بٷكٸلەلەمدٸك مۇرالار تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. «قازٸرگٸ تاڭدا اقىرتاس ەرەكشە قۋات پەن كٷش ورنى بولىپ سانالادى, مۇندا شەتەلدٸك تۋريستەر كەلٸپ, زييارات ەتەدٸ, الايدا قازاقستاندىقتار بۇل جەردٸ بٸلە بەرمەيدٸ. بٸر جىل بۇرىن جۇمباعى كٶپ نىساندى قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸ كارتاسىنا كٸرگٸزدٸك, ەندٸ كٶنە قالانى جان-جاقتى زەرتتەۋ مەسەلەسٸن كٶتەرٸپ وتىرمىز», - دەپ جازدى ا.مۇحامەديۇلى.