7 sáýir – Dúniejúzilik densaýlyq kúni. Bul kúndi atap ótýdegi maqsat – jurtshylyq nazaryn densaýlyq salasyndaǵy kókeitesti máselelerge aýdarý. DDSU biyl meditsinalyq kómektiń negizgi túrleriniń qoljetimdiligine taǵy bir ret toqtalýdy kózdep otyr. Sebebi, ult saýlyǵyn saqtaýǵa qarapaiym tekserýlerdiń ózi jetkilikti.
Resmi statistikaǵa súiensek, 2018 jyly Qazaqstanda negizgi degen aýrýlardan 19,3 myń adam kóz jumǵan. Onyń 7,5 myńǵa jýyǵy – eńbekke qabiletti jastaǵylar. Halqynyń sany 18 millionnan aspaityn elimiz jyl saiyn «tepse temir úzetin» 7,5 myń turǵynynan aiyrylyp otyrady. Mamandar pikirinshe, buǵan ólim-jitimniń basty sebepkeri delinetin negizgi 5 aýrýdyń yqpaly mol. Mysaly, ótken jyly:
- júrek-qan tamyry aýrýlarynan – 9,7 myń adam;
- as qorytý júiesi aýrýlarynan – 2,8 myń adam;
- túrli oqys oqiǵalar, ýlaný men jaraqat saldarynan – 2,7 myń adam;
- onkologiialyq syrqattardan – 2 myń adam;
- tynys joldary aýrýlarynan – 1,9 myń adam kóz jumǵan.
Qaitys bolǵan naýqastardyń basym bóliginiń ólimine dárigerge óte kesh qaralýy sebep. Iaǵni, der kezinde anyqtalǵan jaǵdaida olardyń ómirin saqtap qalýǵa bolar edi, deidi mamandar. Sondyqtan Meditsinalyq saqtandyrý qory aldaǵy ýaqytta aýrýdyń aldyn alý máselesine basymdyq berýdi josparlap otyr.
Statistikaǵa súiensek, jyl saiyn 2,9 millionǵa jýyq adam aýrýhanaǵa jatyp emdeledi. Onyń 70 paiyzǵa jýyǵy nemese 1,9 milliony – dert meńdep, aýrýhanaǵa shuǵyl túrde jetkizilgender. Bylaisha aitqanda, Qazaqstanda árbir onynshy adam dárigerler aldyna ómirine qaýip tóngen kezde ǵana keledi degen sóz. Mundai jaǵdaida naýqastyń tegin negizgi kómekten bólek, baǵasy qymbat protsedýralardyń aqysyn qaltasynan tóleýge májbúr bolatyny jasyryn emes. Álbette, memlekettik tapsyrys sheńberinde tegin kórsetiletin, shyǵyny az diagnostikalyq protsedýralardyń kómegimen munyń aldyn alýǵa bolady, deidi mamandar. Máselen, 2019 jyly densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrýǵa respýblikalyq biýdjetten 972,7 mlrd teńge bólindi. Onyń 400 milliardqa jýyǵy emhanalyq-ambýlatorlyq kómekke jumsalyp, profilaktikalyq is-sharalarǵa basymdyq berilmek.
Esterińizge sala ketsek, biylǵy jyly memlekettik tapsyrysty oryndaityn 1408 meditsina uiymynyń 700-den astamy – jeke menshik. 2018 jylmen salystyrǵanda bul kórsetkish 37-ge artyp otyr.
Memlekettik tapsyrysty oryndaýǵa qulshynys bildirgen jeke menshik klinikalar sany jaǵynan Shymkent, Nur-Sultan, Almaty qalalary men Qyzylorda jáne Jambyl oblystary kósh bastap tur.
Meditsinalyq saqtandyrý qory
