QR Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Sholpan Karinova búginde oqýshylardyń bilimin baǵalaý úshin qoldanylyp otyrǵan bólim boiynsha jáne toqsan boiynsha jiyntyq baǵalaýlar (BJB/SOR jáne TJB/SOCh) tártibin túsindirip berdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Qazirgi ýaqytta QR Bilim jáne ǵylym ministriniń tapsyrmasy boiynsha kriterialdy baǵalaý júiesin jetildirý joldaryn talqylaityn jumys toby quryldy. Pikirtalastar órbip, usynystar túsip jatyr. Muǵalimder bir-birimen pikir almasyp, tipti daýlasyp, dálelder keltirip, bul jumys qatty qyzý talqylaný ústinde. Áriptester ózara keńesedi. Muǵalimder kóterip jatqan formativti baǵalaý kezindegi baldardy esepteý, BJB men TJB-nyń jiiligi suraqtary pysyqtalýda. Biraq muǵalimder bir másele boiynsha naqty ortaq mámilege keldi - eskirgen, 3 baldyq júiege oralý múmkin emes», - dep jazady vitse-ministr Facebook paraqshasynda.
Onyń jazýynsha, muǵalimder kriterialdy baǵalaý júiesiniń ádistemesi durys ekenin túsingen. Sondai-aq, ol baǵalaý jetekshi elderdiń júiesiniń tártibine sai keletindei baǵalaýdyń jańa standarttary men mehanizmderin jolǵa qoiǵan. Sol sebepti, ministrlik kriterialdy baǵalaý júiesinen bas tartpaidy.
«Túsindirip óteiin: 2016 jyly bastalǵan bilim mazmunyn jańartý jumysy oqytý nátijelerin baqylaýdyń jańa formalaryn qajet etip, aqyry kriterialdy baǵalaý júiesi engizildi. Buryn standart faktologiialyq bilimdi igerýge basa mańyz berip, onyń deńgeii sabaqta shaǵyn fragmentterdi qaitalap aityp berýmen, qorytyndy baqylaýmen baǵalanatyn. Mundai ádis aqparattyq turǵyda oqytý tártibine sai keldi. Sebebi, oqýshylarǵa óńdelgen daiyn material usynylǵan edi», - deidi ol.
Sholpan Qarinovanyń sózine sensek, baǵalaýdyń jańa júiesinde obektivtilikti qamtamasyz etetin baǵalaý quraldaryna talap kúsheitilgen. Daiyndalǵan talaptar men tapsyrmalar bilim deńgeiin anyqtap qana qoimai, budan da joǵary deńgeidegi bilim men daǵdyny paidalaný múmkindigine jol ashady. Iaǵni, oqýshynyń qalai sóilep, oi órbitetinine, negizgi oidy qalai jetkize alatynyna, sheshim qabyldap, alǵan bilimdi ómirinde paidalana alýyna qarai baǵa beredi. Bul baǵyt dástúrli baǵalaýdyń tiimsizdigin joiyp, talaptardyń biryńǵailyǵyn, standarttalýyn jáne protsedýralardyń teńdigin qamtamasyz etedi.
«BJB – bul burynnan bergi qoldanystaǵy tematikalyq baqylaý jumysy, al TJB – toqsan saiyn alynatyn baqylaý jumysy. Jańa jáne eski júiede de oryndalǵan baqylaý jumystarynyń sanynda eshqandai aiyrmashylyq joq. Máselen, Tiptik oqý josparynda (TOJ) 2013 jylǵy «Qazaq tili/orys tili» pánderi boiynsha baqylaý jumystarynyń kelesi túrleri bekitilgen: jylyna 13-ten 15-ke deiin bastaýysh synyptardan diktant, mazmundama, shyǵarma, testileý, qorytyndy diktant (2 synypta 15, 3 synypta 14, 4 synypta 13) alynady. Jańartylǵan mazmun aiasynda BJB men TJB bul synyptarda jylyna 12-ge qysqartylady. «Matematika» páni boiynsha 2012 jylǵy TJO-da 5-shi synypta baqylaý jumysynyń sany jylyna 13 ret, al BJB men TJB 14 ret kezdesetin. Al 6-shy synypta BJB men TJB sany jańa baǵdarlama boiynsha azyraq. «Himiia» páni boiynsha 2012 jylǵy TOJ-da praktikalyq/baqylaý jumystarynyń sany 11 boldy. Al 2016 jylǵy TOJ-da BJB men TJB 12-ge azaidy», - deidi ol.
Vitse-ministr kriterialdy baǵalaý júiesi pedagogtardyń jumysyn jeńildete túskenin jetkizdi.
«Muǵalimder týraly aitar bolsaq: eski júiede bastaýysh synyptardyń muǵalimderi dápterdi kún saiyn tekseretin. Bul kúndelikti tártip edi. Muǵalimder kún saiyn birneshe pán boiynsha 25 oqýshynyń dápterin tekserip, kelesi kúni tekserilgen tapsyrmany eskertpesimen alyp keletin. Sol sekildi, orta jáne joǵary synyptarda qazaq jáne orys tili, matematika, fizika, himiia, biologiia pánderi boiynsha jumys jazbasha tekserilip, olarmen praktikalyq jáne laboratoriialyq jumystar júrgizildi. Onyń bári kúndelikti qalypty jumys edi», - deidi ol.
Onyń sózinshe, BJB men TJB-ny tekserý kezinde burynǵy júiege úirengen muǵalimder esh qinalmaidy.
«Álbette, aýyzsha pánderdiń muǵalimderi qinalyp qalary anyq. Eski júie boiynsha olar jazbasha jumys júrgizbeitin. Olar oqýshylardyń aýyzsha jaýabyn ǵana suraityn», - dedi Sh.Karinova.
Atap ótilgendei, 2016 jyly jańartylǵan oqytý baǵdarlamasy boiynsha 1-synypqa barǵan balalar birden formativti jáne jiyntyq túrde baǵalanyp, jańa jaǵdailarǵa belsendi túrde aralasyp ketti. Olar «jaman» belgi (baǵa) alýǵa qoryqpaidy. Ony bilmeidi de. Olar óz jaýaptary muǵalimniń kóńilinen shyqqanyna nemese shyqpaǵanyn bile alady.
«Jańa júiemen baǵalaýǵa aldymen eski júiede oqyǵan jáne baǵalanǵan, qazir jańasyna kóshken balalar baiaý beiimdelip jatyr. Olardyń qiyndyqtary psihologiialyq turǵydan bir-birine úirenip qalýlarynda, endi olarǵa qaita beiimdelýge týra keledi. Ata-analarǵa qatysty: búgingi ata-analar-keshegi mektep oqýshylary, olar ózderi eski baǵdarlama boiynsha oqyp, «3», «4», «5» degen baǵa aldy. Olarǵa basqa baǵany elestetý qiyn. Sonymen qatar, burynǵysy yńǵaily. Jáne bul túsinikti. Bul rette, QR Bilim jáne ǵylym ministrliginiń erejelerinde BJB men TJB sany kúnine 3-ten aspaýy tiis, oqýshylardyń shamadan tys júktelýine jol bermeý úshin BJB men TJB tapsyrýdyń ikemdi kestesi jáne t.b. bar ekendigin atap ótý qajet», - deidi vitse-ministr.
Aita keteiik, kókshetaýlyq muǵalim Áliia Ahetova BAQ-tardyń birine bergen suhbatynda jańartylǵan oqý baǵdarlamasyn, baǵalaý júiesin jáne sybailas jemqorlyqpen kúres jumystaryn synǵa alǵan bolatyn.
Keiin ustazben Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov kezdesti.
