Meningokokk infektsiiasy - bakteriialarmen qozdyrylatyn jiti infektsiialyq aýrýy, túrli klinikalyq kórinisterimen – simptomsyz tasymaldaý, nazofaringit (muryn jáne jutqynshaq qabynýy), meningit (mi qabyqtarynyń qabynýy) jáne meningokokk sepsisi (qanzaqymdanýy) ótedi.
Aýrý adamdar men saý tasymaldaýshylar infektsiia kózi bolyp tabylady, iaǵni klinikalyq kórinisteri joq, biraq olar meningokokk tasmaldaýshylary bolady.
Meningokokkinfektsiiasy aýrýshańdyǵy kezendigimen sipattalady - qysta jáne erte kóktemde aýrýshandyq joǵary.
Infektsiianyń berilý joly - aýaly-tamshyly (jótelgende, túshkirgende, sóileskende). Infektsiia qozdyrǵyshy syrtqy ortada óte turaqsyz. Mikrobdeni saý adamnyń aǵzasyna naýqas nemese tasmaldaýshymen uzaq jáne tyǵyz qarym-qatynasta bolǵanda joǵarǵy tynys alý joldarynyń shyryshty qabyǵy arqyly enedi. Juqtyryp alǵan kezden bastap aýrýdyń bastalýynadeiin bir kúnnen on kúnge deiin ótedi. Naýqas alǵashqy kúninen bastap ainaladaǵylarǵa juqpaly.
Meningit úshin tán kenetten bastalýy: kútpegen jerden katty bas aýyrýy paida bolyp, qusý, 6-15 saǵattan keiin bórt, temperatýrasy 39-40°S jetedi, qaltyraý. Teri bozǵylt. Jalpy álsizdik baiqalady, arqa jáne aiaq-qoldyń aýrady. Naýqastar shóldeidi, tábeti tómendeidi. Bul aýrý jeńil ótýi múmkindiginatap ótý qajet, sondyqtan óte sum retinde mundai salystyrmaly "aitarlyqtai" aýrýdyń, tumaý, angina, tonzillity jáne t. b.aýrýlardy eliktiredi. Aǵzanyń qorǵanys kúshiniń álsireýi týyndaǵan kezde qatty tońý, sharshaý, qajýqolaily jaǵdaida paida bolady meningokokk shapshań qabyqtyń jáne midyń qabynýy enedi jáne qozdyrady.
Profilaktika:
Aýrýdyń alǵashqy belgileri paida bolǵan kezde kataraldyq qubylystarmen (tamaq qyzaryp, dene qyzýynyń kóterilýi, bas aýrýy, álsizdik) dárigerge kóriný qajet, onyń barlyq usynystaryn oryndańyz;
Túrli mádeni-buqaralyq is-sharalarǵa, júzý basseinderi, saýda-oiyn-saýyq ortalyqtarynda oiyn alańdaryna barýdy shekteý, jeke gigienany saqtaý qajet.
Ǵimarattardy jii jeldetip, uiymdasqan ujymdarda ylǵaldy jinaý júrgizý.
Sozylmaly infektsiia oshaqtarynyń sanatsiia júrgizýi mańyzdy, balalar jasynda bul jii LOR-organdaryna qatysty, sondyqtan balalardy otorinolaringologtarǵa turaqty aparý tiis jáne múmkindiginshe aldyn-alý maqsatynda.
Tek qainaǵan nemese bótelkedegi sýdyishý qajet.
Toný, ashyǵý, uiqysyz, stress jáne t. b. aýlaq bolý.
Aýrýdy árqashan emdegennen aldyn alǵan jeńil ekendigin este saqtaý qajet!
