Áńgime kásipkerlikke beriletin jeńildetilgen nesie jaiynda. Myqty kókeń, qymbat múligiń ne tabysty biznesiń bar ma? Endeshe, marhabat. Al, bárin nólden bastap, osyndai deńgeige jetkiń kele me? Onda demal, baýyrym! Joq, báribir degenime jetem deisiń ba? Seni ábden shapqylatady, shamdandyrady, sharshatady, aqyry óz erkińmen demalýǵa májbúr bolasyń. Meniń tájiribem sondai.
Ret-retimen. Biznes ashpaq boldyq. Qarapaiym otbasylyq biznes. Sóitip, bir jyl buryn qamdana bastadyq. Al, jarty jyl buryn naqty iske kiristik. Qolymyzda azdy-kópti jiǵanymyz bar. Oǵan qosymsha jeńildetilgen shaǵyn nesie alyp, kásipkerlikti bir jolǵa qoiaiyq degen oi ǵoi. Biraq, keiingisi biz siiaqty qarapaiym adamdarǵa arnalmaǵan eken. Onyń igiligin tek bailar ǵana kóre alady. Sáikesinshe, sonyń arqasynda bailar ǵana bai bola beredi. Nege? Álgi nesieni alý úshin qymbat jyljymaityn múliginiń ne krýtoi biznesmen týysyń bolý kerek. Kepildik ǵoi bylai aitqanda. Al, eger meniń qymbat jyljymaityn múligim ne krýtoi biznesmen týysym bolsa, maǵan ol nesieniń qajeti qansha?! Sol jaqtan-aq keregimdi almaimyn ba?! Biraq, ony memlekettik baǵdarlamanyń basy-qasynda júrgender túsinbeidi-aý. Túsinse, birden aitpai ma? Jarnama degen uryp tur endi. Tipti, memleket ózi kepildik bolady dep qoiady. Osyǵan senip (ańǵal basym-ai) bir jyl buryn «Damý» qorynyń arnaiy kýrsynan ótip, sertifikatyn aldyq. Áleýmettik mańyzy bar biznes jospar qurdyq. Ony kásipkerler palatasy maquldady. JShS ashtyq. Qujattaryn rettedik. Shotyna aqsha saldyq. Pomesheniemen kelisimke otyrdyq. Voobshem, tiisti talaptardy ret-retimen oryndap kelip, bankke ótinish bermeimiz be?! «Kontsert» sol kezde bastaldy. Kepil bolatyn kásipker bolmasa, nesie joq deidi. Kásipkerler palatasyna bardyq. Olar buǵan qatysymyz joq deidi. «Damý» qoryna bardyq. 85 protsent kepil bola alamyz deidi. Qaitip bankke baramyz. Iá, «Damý» sóite alady, biraq, báribir, kepil bolatyn kásipker ákel deidi. Álgi ertegidegi shortan, shaian jáne aqqý siiaqty ǵoi. Osylai úsh taraptyń arasynda ondaǵan krýg jasadyq. Biraq, nesiege qol jetpedi. Úkimet bankke berdi. Kásipkerlikti qolda dep. Bank bizge bermedi. Kásipker týys ákel dep. Al, men túsinbei dalmyn. Sondailyq kepil bolatyn bai týysym ne tanysym bolsa, maǵan nesieniń ne qajeti bar? Memlekettik baǵdarlamanyń, kásipkerler palatasy men «Damý» qorynyń ne qajeti bar? Olar endi ózderin el igiligine jumys jasap jatyrmyz dep oilaityn shyǵar. Bai týysy barlarǵa nesie beredi, olardyń biznesterin keńeitedi, keiin joǵarǵy jaqqa esep beredi. Al, «adam» bolǵysy keletin qarapaiym adamdar she? Olarǵa shans bar ma? Men ózim osy áleýmettik toptyń qataryndamyn jáne tabysty azamat bolýǵa, kásipkerlikti damytýǵa, jańashyldyq ákelýge degen jelanie uryp tur. Jaspyn. Ýaqytym da, qairatym da jetedi. Biraq, qolym qysqa. Ony uzartatyn baǵdarlama bar, qoldaý bar, múmkindik bar. Biraq, jeme-jeme kelgende eshteńe joq. Srazý i chetko aitý kerek qoi. «Biznesi bar tulǵany tap ne qymbat jyljymaityn múlik tap! Áitpese, qoldaý joq!» dep. Sonda biz jáne biz siiaqty «nólden» kásibin bastaǵysy kelgender bir jerlerin qysyp, sol kúibeń tirlikpen júre berer edi. Úmittenbei...
Aitpaqshy, anaý joly Úkimette úlken jiyn boldy jáne osy kásipkerlikke bólingen qarjy durys igerilmei jatqany aityldy. Iaǵni, ony jyl sońyna deiin netip bitirý kerek. Al, endi neteiik desek, aqsha joq deidi. Bailarǵa bilmeimin, áiteýir, biz siiaqtylarǵa sondai jaýap. Aqyry qoldy bir siltep, ishimnen burq-burq etip boqtaýdan basqa amal qalmady. Búitken nelerińdi...
Aslan Qajenovtiń feisbýktaǵy jazbasynan
