Búginde memleketimiz dindi qatańdatý emes, izgilendirý jolyna bet buryp jatyr. Dástúrli qundylyqtardy nasihattaýǵa mán berilýde. Ol degenimiz – adamnyń bir-birine degen qarym-qatynasy, óz-ózin jetildirýi, qazaqy qalybyn saqtai bilýi. Din – tarih, din – mádeniet, din – dástúr, din – jańǵyrý. Maýsym aiynda bekitilgen Qazaqstan Respýblikasynyń din salasyndaǵy memlekettik saiasatynyń 2017–2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynan kúter nátije mol.
Elbasy N. Nazarbaev sáýir aiynda din ókilderimen kezdesýinde Qazaqstan halqynyń ómirinde dinniń erekshe ról atqaratynyn, memleket tarapynan dini qarym-qatynastardy retteý úshin qabyldanyp jatqan sharalar jaiyn aityp ótken edi. Destrýktivti dini aǵymdarǵa qarsy kúres júrgizý qajettigine nazar aýdardy.
– Táýelsiz Qazaqstannyń bolashaǵy jarqyn, ultymyz tatý bolyp, elimiz zaiyrly memleket retinde odan ári damýǵa tiis. Biz ózimizdiń igi maqsatymyzǵa qarsy shyqqandarǵa kóne almaimyz. Bul – memlekettik apparattyń ǵana emes, barsha Qazaqstan halqynyń, onyń bolashaǵynyń múddesi, – dedi Elbasy.
Biz zaiyrly memleketpiz. Mundai qoǵamda agressiialy dini nasihatqa jol berilmeidi. Osy salada halyqqa durys aqparat-nasihat jumystary júrgizilýi tiis. Qazaqstan musylmandary dástúrli túrde hanafi mazhabyn ustanady.
Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi ázirlegen tujyrymdama kóptegen sarapshylar men dintanýshylardyń oi-pikirlerin, usynystaryn eskerip, keń talqylaýdan ótti. Bul – der kezinde qolǵa alynǵan mańyzy zor qujat.
Tujyrymdamany ázirleý qajettiligi "100 naqty qadam" Ult josparynda, QR Prezidentiniń "Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik" atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda, Memleket basshysynyń din salasyn retteý máseleleri jónindegi tapsyrmalarynda aiqyndalǵan mindetterin iske asyrýdan týyndap otyr.
Tujyrymdamanyń negizgi maqsaty – konfessiiaaralyq qatynastardy jetildirýge baǵyttalǵan din salasyndaǵy memlekettik saiasattyń tiimdiligin arttyrý, memlekettiń zaiyrlylyq qaǵidattaryn nyǵaitý jáne dindi destrýktivti maqsatta paidalanýǵa jol bermeý. Tujyrymdamada din salasyndaǵy memlekettik saiasattyń damýynyń úsh negizgi basymdyqtary aiqyndalǵan.
Birinshi basymdyq – zańnamany jetildirý men memleket pen dini birlestikter arasyndaǵy ózara is-qimyldy retteý.
Ekinshi – memleket damýyndaǵy zaiyrlylyq qaǵidalaryn nyǵaitý.
Úshinshi basymdyq – dini ekstremizm men destrýktivti dini aǵymdardyń is-áreketine qarsy turý júiesin damytý anyqtalǵan.
Dini ekstremizmmen kúreste jat ideologiiaǵa qarsy azamattardyń immýnitetin qalyptastyrý mańyzdy. Bul maqsatta aqparattyq-túsindirme jumystaryna úkimettik emes uiymdardyń ókilderin, mádeniet jáne sport qairatkerlerin belsendi atsalysýǵa tartý kózdelgen.
Bilim berý, mádeniet, sport, BAQ, densaýlyq saqtaý, otbasy jáne neke institýttary siiaqty barlyq salalarda keshendi jumys júrgizilýi qajet. Kórsetilgen basymdyqtardy júzege asyrý 2020 jylǵa deiin júrgiziledi.
Osy Tujyrymdamada din salasyndaǵy negizgi úrdister men erekshelikterdi taldaý negizinde, din salasyndaǵy memlekettik saiasattyń 2020 jylǵa deiingi strategiialyq maqsattary men negizgi baǵyttary aiqyndalyp otyr. Memlekettik-konfessiialyq jáne konfessiiaaralyq qatynastardy jetildirýge, memlekettiń zaiyrly qaǵidalaryn nyǵaitý jáne dindi destrýktivti maqsatta paidalanýǵa jol bermeýge mán berilgen.
Elimizdiń Konstitýtsiiasyna sáikes, tili men dini kózqarasyna qaramastan barlyq azamattardyń zań aldynda teńdik qaǵidattaryna jáne árbir azamattyń jeke nanym-senimine qurmetpen qaraýǵa negizdelgen memlekettik-konfessiialyq qatynastardyń zaiyrly modeli qalyptasty.
Memleket din salasynda turaqtylyqty saqtaý, qoǵamda konfessiiaaralyq kelisim men toleranttylyqty nyǵaitý, kez kelgen túrdegi jáne kórinisterdegi dini ekstremizm men radikalizm ideologiiasyna halyqtyń immýnitetin qalyptastyrý boiynsha naqty sharalar qabyldaýda.
Qazir qoǵamdaǵy ártúrli toptardyń arasynda dini ekstremizmniń aldyn alýda júieli jumys júrgize alatyn dintaný, teologiia jáne islamtaný salasyndaǵy kadrlardyń biliktiligine qoiylatyn talaptar kúsheidi.
El azamattarynyń Qazaqstanda dini bilim alýy múmkindigin qamtamasyz etý qajet. Memlekettik organdardaǵy, mekemeler men uiymdardaǵy qyzmetkerlerdiń, din salasyndaǵy memlekettik saiasatty iske asyrýǵa qatysatyn sarapshylar men taldaýshylardyń biliktiligin odan ári arttyrýymyz kerek.
Sondai-aq, destrýktivti dini ideologiiaǵa azamattardyń immýnitetin qalyptastyrý boiynsha memleket iske asyryp jatqan sharalardy túsindirýge baǵyttalǵan aqparattyq-túsindirý jumystaryn kúsheitýge nazar aýdarýymyz qajet.
Tujyrymdamany iske asyrýda kútiletin nátijeler qandai? Tujyrymdamanyń iske asyrylýy júielilik, dáiektilik jáne vedomstvoaralyq ózara is-qimyl qaǵidattaryna negizdelgen. Tujyrymdama din salasyndaǵy memlekettik saiasatty iske asyrý máseleleri boiynsha ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdardyń, azamattyq qoǵam institýttarynyń quzyreti men jaýapkershilik aiasyn naqtylaidy. Osy kezeń ishinde:
– din salasyndaǵy memlekettik saiasatty iske asyrýda memlekettik organdardyń, ǵylymi-sarapshylar qoǵamdastyǵynyń, buqaralyq aqparat quraldarynyń, qoǵamdyq jáne dini birlestikterdiń yntymaqtastyq tetigi jetildiriledi;
– eldiń zaiyrly damý qaǵidattaryn, Qazaqstan halqynyń ulttyq, rýhani dástúrlerin nasihattaýǵa shoǵyrlanǵan media jumystardy jańǵyrtý qamtamasyz etiledi;
– din salasyndaǵy aqparattyq-túsindirý jumystarynyń tiimdiligi men nátijeliligin arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalar kesheni ázirlenedi;
– zaiyrly ómir saltynyń qundylyqtary, Qazaqstan halqynyń ulttyq rýhani dástúrleri men konfessiialary, sondai-aq dini ekstremizmniń qaýpi týraly taqyryptyq derekti filmder, telehabarlar men áleýmettik rolikterdiń seriialary ázirlenedi;
– dintaný jáne dini bilim berý júiesin jetildirý boiynsha sharalar ázirlenedi.
Qoryta aitqanda, bul baǵytta qoǵamda ulttyq qundylyqtarymyzdy keńinen nasihattalyp, aqparattyq-túsindirý jumystary kúsheitilmek.
Elimizdiń din salasyndaǵy memlekettik saiasatyn túsindirý sharalary belsendi júrgizilip keledi. Respýblikalyq aqparattyq-nasihattyq jumys toby óńirimizde kezdesýler, seminarlar ótkizip jatyr. Dini máselelerdi talqylaý jiyndarynda aitylǵan taqyryptardyń aýqymy keń. Shymkent qalasynda bul baǵytta birqatar is-sharalar ótip jatyr. Respýblikalyq, oblystyq, qalalyq aqparattyq-nasihattyq top músheleri meshit imamdary, din máselelerin zertteý ortalyqtary mamandary, jastar saiasaty bóliminiń basshylary, bilim jáne meditsina salasynyń qyzmetkerleri qala turǵyndarymen kezdesip, pikir almasýda.
QR Prezident ákimshiligi Ishki saiasat bóliminiń sektor meńgerýshisi Ǵalym Shoikin, QR Din máseleleri jónindegi ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń direktory Ainur Ábdirásilqyzy bastaǵan top músheleri de qalamyzda ótip jatqan jiyndarda memlekettik saiasatty jan-jaqty túsindirip berdi.
Sondai-aq, oqý oryndaryndaǵy oramal tartý máselesi, dini aǵymdardyń ekstremistik ideologiiasyna qarsy turý sharalary jáne rýhani qundylyqtardy nasihattaý BAQ betterinde dúrkin-dúrkin jazylyp keledi. Ári qarai da bul salada halyqqa durys aqparat-nasihat jumystaryn júrgizý jumystary jandanady. Osy turǵyda qalamyzda is-sharalar aýqymy keńeie bermek. Bul rette árbir qala turǵyny tujyrymdamany iske asyrýǵa birge atsalysýy qajet.
Qanat QALYBEKOV,
Shymkent qalalyq ishki saiasat bóliminiń basshysy
