بٷگٸندە مەملەكەتٸمٸز دٸندٸ قاتاڭداتۋ ەمەس, ٸزگٸلەندٸرۋ جولىنا بەت بۇرىپ جاتىر. دەستٷرلٸ قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا مەن بەرٸلۋدە. ول دەگەنٸمٸز – ادامنىڭ بٸر-بٸرٸنە دەگەن قارىم-قاتىناسى, ٶز-ٶزٸن جەتٸلدٸرۋٸ, قازاقى قالىبىن ساقتاي بٸلۋٸ. دٸن – تاريح, دٸن – مەدەنيەت, دٸن – دەستٷر, دٸن – جاڭعىرۋ. ماۋسىم ايىندا بەكٸتٸلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتىنىڭ 2017–2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنان كٷتەر نەتيجە مول.
ەلباسى ن. نازارباەۆ سەۋٸر ايىندا دٸن ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋٸندە قازاقستان حالقىنىڭ ٶمٸرٸندە دٸننٸڭ ەرەكشە رٶل اتقاراتىنىن, مەملەكەت تاراپىنان دٸني قارىم-قاتىناستاردى رەتتەۋ ٷشٸن قابىلدانىپ جاتقان شارالار جايىن ايتىپ ٶتكەن ەدٸ. دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمدارعا قارسى كٷرەس جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى.
– تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ بولاشاعى جارقىن, ۇلتىمىز تاتۋ بولىپ, ەلٸمٸز زايىرلى مەملەكەت رەتٸندە ودان ەرٸ دامۋعا تيٸس. بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ يگٸ ماقساتىمىزعا قارسى شىققاندارعا كٶنە المايمىز. بۇل – مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ عانا ەمەس, بارشا قازاقستان حالقىنىڭ, ونىڭ بولاشاعىنىڭ مٷددەسٸ, – دەدٸ ەلباسى.
بٸز زايىرلى مەملەكەتپٸز. مۇنداي قوعامدا اگرەسسييالى دٸني ناسيحاتقا جول بەرٸلمەيدٸ. وسى سالادا حالىققا دۇرىس اقپارات-ناسيحات جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس. قازاقستان مۇسىلماندارى دەستٷرلٸ تٷردە حانافي مازحابىن ۇستانادى.
دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ ەزٸرلەگەن تۇجىرىمداما كٶپتەگەن ساراپشىلار مەن دٸنتانۋشىلاردىڭ وي-پٸكٸرلەرٸن, ۇسىنىستارىن ەسكەرٸپ, كەڭ تالقىلاۋدان ٶتتٸ. بۇل – دەر كەزٸندە قولعا الىنعان ماڭىزى زور قۇجات.
تۇجىرىمدامانى ەزٸرلەۋ قاجەتتٸلٸگٸ "100 ناقتى قادام" ۇلت جوسپارىندا, قر پرەزيدەنتٸنٸڭ "قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك" اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ دٸن سالاسىن رەتتەۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىندا ايقىندالعان مٸندەتتەرٸن ٸسكە اسىرۋدان تۋىنداپ وتىر.
تۇجىرىمدامانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – كونفەسسيياارالىق قاتىناستاردى جەتٸلدٸرۋگە باعىتتالعان دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ, مەملەكەتتٸڭ زايىرلىلىق قاعيداتتارىن نىعايتۋ جەنە دٸندٸ دەسترۋكتيۆتٸ ماقساتتا پايدالانۋعا جول بەرمەۋ. تۇجىرىمدامادا دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ دامۋىنىڭ ٷش نەگٸزگٸ باسىمدىقتارى ايقىندالعان.
بٸرٸنشٸ باسىمدىق – زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ مەن مەملەكەت پەن دٸني بٸرلەستٸكتەر اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدى رەتتەۋ.
ەكٸنشٸ – مەملەكەت دامۋىنداعى زايىرلىلىق قاعيدالارىن نىعايتۋ.
ٷشٸنشٸ باسىمدىق – دٸني ەكسترەميزم مەن دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمداردىڭ ٸس-ەرەكەتٸنە قارسى تۇرۋ جٷيەسٸن دامىتۋ انىقتالعان.
دٸني ەكسترەميزممەن كٷرەستە جات يدەولوگيياعا قارسى ازاماتتاردىڭ يممۋنيتەتٸن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. بۇل ماقساتتا اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرمە جۇمىستارىنا ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸن, مەدەنيەت جەنە سپورت قايراتكەرلەرٸن بەلسەندٸ اتسالىسۋعا تارتۋ كٶزدەلگەن.
بٸلٸم بەرۋ, مەدەنيەت, سپورت, باق, دەنساۋلىق ساقتاۋ, وتباسى جەنە نەكە ينستيتۋتتارى سيياقتى بارلىق سالالاردا كەشەندٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلۋٸ قاجەت. كٶرسەتٸلگەن باسىمدىقتاردى جٷزەگە اسىرۋ 2020 جىلعا دەيٸن جٷرگٸزٸلەدٸ.
وسى تۇجىرىمدامادا دٸن سالاسىنداعى نەگٸزگٸ ٷردٸستەر مەن ەرەكشەلٸكتەردٸ تالداۋ نەگٸزٸندە, دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ 2020 جىلعا دەيٸنگٸ ستراتەگييالىق ماقساتتارى مەن نەگٸزگٸ باعىتتارى ايقىندالىپ وتىر. مەملەكەتتٸك-كونفەسسييالىق جەنە كونفەسسيياارالىق قاتىناستاردى جەتٸلدٸرۋگە, مەملەكەتتٸڭ زايىرلى قاعيدالارىن نىعايتۋ جەنە دٸندٸ دەسترۋكتيۆتٸ ماقساتتا پايدالانۋعا جول بەرمەۋگە مەن بەرٸلگەن.
ەلٸمٸزدٸڭ كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس, تٸلٸ مەن دٸني كٶزقاراسىنا قاراماستان بارلىق ازاماتتاردىڭ زاڭ الدىندا تەڭدٸك قاعيداتتارىنا جەنە ەربٸر ازاماتتىڭ جەكە نانىم-سەنٸمٸنە قۇرمەتپەن قاراۋعا نەگٸزدەلگەن مەملەكەتتٸك-كونفەسسييالىق قاتىناستاردىڭ زايىرلى مودەلٸ قالىپتاستى.
مەملەكەت دٸن سالاسىندا تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ, قوعامدا كونفەسسيياارالىق كەلٸسٸم مەن تولەرانتتىلىقتى نىعايتۋ, كەز كەلگەن تٷردەگٸ جەنە كٶرٸنٸستەردەگٸ دٸني ەكسترەميزم مەن راديكاليزم يدەولوگيياسىنا حالىقتىڭ يممۋنيتەتٸن قالىپتاستىرۋ بويىنشا ناقتى شارالار قابىلداۋدا.
قازٸر قوعامداعى ەرتٷرلٸ توپتاردىڭ اراسىندا دٸني ەكسترەميزمنٸڭ الدىن الۋدا جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزە الاتىن دٸنتانۋ, تەولوگييا جەنە يسلامتانۋ سالاسىنداعى كادرلاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸنە قويىلاتىن تالاپتار كٷشەيدٸ.
ەل ازاماتتارىنىڭ قازاقستاندا دٸني بٸلٸم الۋى مٷمكٸندٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. مەملەكەتتٸك ورگاندارداعى, مەكەمەلەر مەن ۇيىمدارداعى قىزمەتكەرلەردٸڭ, دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى ٸسكە اسىرۋعا قاتىساتىن ساراپشىلار مەن تالداۋشىلاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ودان ەرٸ ارتتىرۋىمىز كەرەك.
سونداي-اق, دەسترۋكتيۆتٸ دٸني يدەولوگيياعا ازاماتتاردىڭ يممۋنيتەتٸن قالىپتاستىرۋ بويىنشا مەملەكەت ٸسكە اسىرىپ جاتقان شارالاردى تٷسٸندٸرۋگە باعىتتالعان اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن كٷشەيتۋگە نازار اۋدارۋىمىز قاجەت.
تۇجىرىمدامانى ٸسكە اسىرۋدا كٷتٸلەتٸن نەتيجەلەر قانداي? تۇجىرىمدامانىڭ ٸسكە اسىرىلۋى جٷيەلٸلٸك, دەيەكتٸلٸك جەنە ۆەدومستۆوارالىق ٶزارا ٸس-قيمىل قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلگەن. تۇجىرىمداما دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى ٸسكە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ورتالىق مەملەكەتتٸك جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ قۇزىرەتٸ مەن جاۋاپكەرشٸلٸك اياسىن ناقتىلايدى. وسى كەزەڭ ٸشٸندە:
– دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتى ٸسكە اسىرۋدا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, عىلىمي-ساراپشىلار قوعامداستىعىنىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ, قوعامدىق جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەردٸڭ ىنتىماقتاستىق تەتٸگٸ جەتٸلدٸرٸلەدٸ;
– ەلدٸڭ زايىرلى دامۋ قاعيداتتارىن, قازاقستان حالقىنىڭ ۇلتتىق, رۋحاني دەستٷرلەرٸن ناسيحاتتاۋعا شوعىرلانعان مەديا جۇمىستاردى جاڭعىرتۋ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ;
– دٸن سالاسىنداعى اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن نەتيجەلٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارالار كەشەنٸ ەزٸرلەنەدٸ;
– زايىرلى ٶمٸر سالتىنىڭ قۇندىلىقتارى, قازاقستان حالقىنىڭ ۇلتتىق رۋحاني دەستٷرلەرٸ مەن كونفەسسييالارى, سونداي-اق دٸني ەكسترەميزمنٸڭ قاۋپٸ تۋرالى تاقىرىپتىق دەرەكتٸ فيلمدەر, تەلەحابارلار مەن ەلەۋمەتتٸك روليكتەردٸڭ سەرييالارى ەزٸرلەنەدٸ;
– دٸنتانۋ جەنە دٸني بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ بويىنشا شارالار ەزٸرلەنەدٸ.
قورىتا ايتقاندا, بۇل باعىتتا قوعامدا ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى كەڭٸنەن ناسيحاتتالىپ, اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى كٷشەيتٸلمەك.
ەلٸمٸزدٸڭ دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتىن تٷسٸندٸرۋ شارالارى بەلسەندٸ جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ. رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق جۇمىس توبى ٶڭٸرٸمٸزدە كەزدەسۋلەر, سەمينارلار ٶتكٸزٸپ جاتىر. دٸني مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋ جيىندارىندا ايتىلعان تاقىرىپتاردىڭ اۋقىمى كەڭ. شىمكەنت قالاسىندا بۇل باعىتتا بٸرقاتار ٸس-شارالار ٶتٸپ جاتىر. رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, قالالىق اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توپ مٷشەلەرٸ مەشٸت يمامدارى, دٸن مەسەلەلەرٸن زەرتتەۋ ورتالىقتارى ماماندارى, جاستار ساياساتى بٶلٸمٸنٸڭ باسشىلارى, بٸلٸم جەنە مەديتسينا سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ قالا تۇرعىندارىمەن كەزدەسٸپ, پٸكٸر الماسۋدا.
قر پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸنٸڭ سەكتور مەڭگەرۋشٸسٸ عالىم شويكين, قر دٸن مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اينۇر ەبدٸرەسٸلقىزى باستاعان توپ مٷشەلەرٸ دە قالامىزدا ٶتٸپ جاتقان جيىنداردا مەملەكەتتٸك ساياساتتى جان-جاقتى تٷسٸندٸرٸپ بەردٸ.
سونداي-اق, وقۋ ورىندارىنداعى ورامال تارتۋ مەسەلەسٸ, دٸني اعىمداردىڭ ەكسترەميستٸك يدەولوگيياسىنا قارسى تۇرۋ شارالارى جەنە رۋحاني قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ باق بەتتەرٸندە دٷركٸن-دٷركٸن جازىلىپ كەلەدٸ. ەرٸ قاراي دا بۇل سالادا حالىققا دۇرىس اقپارات-ناسيحات جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ جۇمىستارى جاندانادى. وسى تۇرعىدا قالامىزدا ٸس-شارالار اۋقىمى كەڭەيە بەرمەك. بۇل رەتتە ەربٸر قالا تۇرعىنى تۇجىرىمدامانى ٸسكە اسىرۋعا بٸرگە اتسالىسۋى قاجەت.
قانات قالىبەكوۆ,
شىمكەنت قالالىق ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى
