Májilistiń jalpy otyrysynda Eldos Abaqanov elimizdegi qalalarda aýanyń lastanýy máselesine qatysty tiisti sheshimder qabyldaý kerektigin aitty, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Búgingi tańda qalalardaǵy aýanyń lastanýy dereý sheshýdi qajet etetin eń áleýmettik sezimtal máselelerdiń biri bolyp otyr. Ǵalymdardyń pikirinshe, aýanyń jahandyq lastanýy ómir súrý uzaqtyǵyn orta eseppen bir jylǵa qysqartady. Nashar aýa tynys alýdyń qiyndaýyna, entigý, jótel, júrek aýrýlary, ókpe qaterli isiginiń nasharlaýyna ákelýi múmkin. Aýa lastanýynyń teris áserin boldyrmaý úshin atmosferanyń jai-kúiine lastanýdyń ekologiialyq monitoringisi júrgiziledi. Meniń oiymsha, halyqqa sapaly jáne senimdi ekologiialyq aqparat berý qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy saiasattyń negizgi baǵyttarynyń biri bolýy kerek», – dep toqtaldy ol Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministriniń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda.
Onyń aitýynsha, Qazaqstanda aýanyń turaqty lastaný dárejesin anyqtaý úshin atmosferanyń lastaný indeksi boiynsha eseptelip (IZA), derekter «Qazgidromet» biýlleteninde jylyna tek bir ret qana jariialanady. Al AQSh, Kanada, Qytai, Eýropa elderinde halyqqa derekterdi usyný kezeńdiligi bir saǵattan bir táýlikke deiin maksimým bolatyn Aýa sapasynyń indeksi (Air Quality Index) paidalanylyp, negizinde kelesi lastaýshy zattar ólshenedi: RM2,5 jáne RM10 qatty bólshekteri, kúkirt dioksidi, azot dioksidi, ozon, kómirtegi oksidi.
«Damyǵan elderde atmosfera sapasynyń kórsetkishteri turǵyndardy lastaný deńgeii týraly jii habardar etedi. Joǵaryda aitylǵandardan Qazaqstan jalpy kórinisten anyqtalatyn zattardyń jiiligi men quramy boiynsha erekshelenedi dep aitýǵa bolady. Sonymen qatar, 2015 jyly eski sanitarlyq-epidemiialyq normativterdiń ornyna lastaýshy zattardyń jańa shekti ruqsat etilgen kontsentratsiiasy qabyldanǵanyn atap ótkim keledi. Onyń ishinde Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń aýa sapasynyń usynylatyn parametrlerine sáikes kelmeitin RM2,5 jáne RM10 ziiandy zattary úshin shekti ruqsat etilgen kontsentratsiialar engizilgen. Máselen, bizdiń normativterimizde joǵaryda keltirilgen PM2,5 boiynsha ortasha táýliktik kórsetkishter Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy usynǵannan 28,5%-ǵa joǵary», - dedi E. Abaqanov.
Depýtat joǵaryda baiandalǵandy eskere otyryp, kelesi tiisti usynystardy jasady.
«Birinshiden, Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy usynǵan parametrlerge RM2,5 jáne RM10 boiynsha shekti ruqsat etilgen kontsentratsiiasyn sáikestikke keltirý. Ol úshin Densaýlyq saqtaý ministrligimen birge aldaǵy ýaqytta qajetti ǵylymi jumys júrgizý arqyly qoldanystaǵy normativterge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kerek dep esepteimiz. Ekinshiden, azamattardy neǵurlym sapaly jáne ózekti ekologiialyq aqparatpen qamtamasyz etý, sondai-aq lastanýdyń joǵary deńgeii kezinde halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaý úshin qajetti ádistemeni qabyldaý arqyly tiisti halyqaralyq tájiribege sáikes Aýa sapasynyń indeksine (Air Quality Index) kóshýdi jedeldetýdi qarastyrýdy suraimyz», - dedi ol.
