AQSh memlekettik hatshysy Maik Pompeo jeksenbi kúni ABC News telearnasyna bergen suhbatynda "Qytai biligi álem elderi COVID-19 qaýpi týraly der kezinde bilmei qalýy úshin qolynan kelgendi jasaýǵa tyrysyp baqty" dep málimdedi. Ol muny aqparatty burmalaýdyń kommýnistik klassikalyq amaly ekenin jáne ol úshin [Qytai biligi] "jaýap beretinin" aitty dep habarlaidy ABC News.
Buǵan deiin avstraliialyq Daily Telegraph basylymy quramyna AQSh, Ulybritaniia, Kanada, Avstraliia men Jańa Zelandiia sarapshylary engen Batys elderi arnaýly qyzmetteri odaǵynyń 15 bettik baiandamasyna silteme jasap, Qytai koronavirýstyń órshigeni týraly dálelderdi ádeii jasyrǵan dep habarlaǵan.
Qytai biligi ózge elderge qaýip tóndiretin koronavirýstyń paida bolǵany týraly aqparatty jasyryp, dárigerlerdi úndemeýge májbúrlegen jáne sheteldik mamandarǵa biomaterialdardy berýden bas tartyp, vaktsina jasaý jumysyn erterek bastaýyna kedergi keltirgen delingen baiandamada.
Qujat avtorlary Qytai úkimeti virýstyń adamnan adamǵa juǵatyny týraly 2019 jyldyń jeltoqsan aiynyń basynda bilgen deidi. Biraq bul faktini qańtardyń 20-syna deiin joqqa shyǵaryp keldi deidi batys arnaýly qyzmetteri. Olardyń jazýynsha, Qytaidyń ulttyq densaýlyq komiteti 3 qańtarda koronavirýstyń úlgisin joiýǵa pármen berip, jańa infektsiia týraly aqparatty taratýǵa tyiym salǵan.
Deutsche Welle basylymy virýstyń qalai tarala bastaǵany týraly maqalasynda Avstraliia úkimetiniń Qytaidyń asa qaýipti koronavirýstardyń genetikalyq ózgerýin zertteitin bir top ǵalymyn oqytyp, qarjylandyrǵany týraly jazady. Maqalada bul virýstardyń jarqanattan adamǵa juǵýy múmkin ekeni jáne oǵan qarsy em joǵy aitylady.
Senbi kúni álemdik birqatar basylymda Ýhan virýsologiia institýtyndaǵy doktor Shi Chjeenli jetekshilik etetin qytai ǵalymdary Iýnnan provinitsiiasyndaǵy úńgirden tabylǵan shamamen 50 virýstyń keminde bireýi COVID-19 dertin qozdyratyn SARS-CoV-2 virýsyna óte uqsas ekenin anyqtaǵany týraly habarlady.
Batys barlaý aliansyna enetin arnaýly qyzmetter qarama-qaishy pikir aitady. Avstraliia barlaý qyzmeti virýstyń alǵash ret Ýhan bazarynda paida bolǵan dep sanaidy, Qytai úkimeti de osyny aitady. Biraq 17 arnaýly qyzmetti biriktiretin AQSh barlaý qaýymdastyǵy, sonyń ishinde Ortalyq barlaý qyzmeti (CIA) men Federaldyq tergeý biýrosy (FBI) túpkilikti qorytyndysyn ázirge jariialaǵan joq.
