18 qańtar kúni Qazaqstan Respýblikasynyń Resei Federatsiiasyndaǵy Elshiliginiń qoldaýymen Qazaqstan Prezidenti N. Á. Nazarbaevtyń «Uly Dalanyń jeti qyry» maqalasyndaǵy jetekshi oilardy paiymdaý aiasynda Máskeý qalasyndaǵy «Qazaq joly» intellektýaldyq klýbynyń "Qazaqtyń joly – ult joly" taqyrybyndaǵy dóńgelek ústel sharasy ótti.
Dóńgelek ústel barysynda Elbasy N. Á. Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» jáne «Uly Dalanyń jeti qyry» atty maqalalary áńgime arqaýyna ózek bolyp, ondaǵy jetekshi oilar qazaq dúnietanymynyń basty uǵymdarynyń biri – «jol» kategoriiasy arqyly tarqatyldy. «Jol» uǵymynyń etnolingvistikalyq, tarihi, quqyqtyq, mádeni, sharýashylyq jáne filosofiialyq qyrlary sóz bolyp, Qazaq eliniń aldaǵy damý kezeńine dúnietanymdyq tuǵyrnama qalyptastyrý joldary paiymdaldy.
Alqaly bas qosýǵa Qazaqstannyń Máskeý qalasynda bilim alyp júrgen doktoranttary, magistranttary, qazaq stýdent jastary men Elshilik qyzmetkerleri qatysty.
Dóńgelek ústelge Resei Federatsiiasy Úkimeti janyndaǵy Zańnama jáne salystyrmaly quqyqtaný institýtynyń doktoranty, z.ǵ.k. Qazybek Daýtaliev moderatorlyq etti. Bas qosýda birneshe baiandama jasalyp, erkin pikir alysýǵa jol ashyldy.
«Qazaq dúnietanymyndaǵy «jol» uǵymynyń maǵynalyq evoliýtsiiasy (qazaq halyq aýyz ádebieti men kóne jazba eskertkishteri mysalynda) atty alǵashqy baiandamany M. V. Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýniversitetiniń doktoranty, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Nurlan Asqarov jasady. Baiandamada «Jol» uǵymynyń protoqazaq kezeńinen tartyp HH ǵasyrdyń basyndaǵy Alash Orda qozǵalysy dáýirine deiingi aralyqtaǵy maǵynalyq keńeiý barysy ádebi muralar arqyly taratylady. Tól rýhani jáne tarihi tamyrǵa jalǵaný ǵana ulttyń jasampazdyq qýaty men shyǵarmashylyq qabiletin arttyryp, sanalyq ta, keńistiktik te keńeiýine jol ashatyny tujyrymdaldy.
Máskeý memlekettik ýniversitetiniń doktoranty, tarih ǵylymdarynyń kandidaty Sáken Nurbekovtiń «Shelkovyi pýt: doroga tovarov, ideologii i politicheskih interesov» atty baiandamasynda Uly Jibek jolynyń paida bolýy men damý barysy, ondaǵy qazaqtardyń orny men yqpaly, halyqaralyq qatynastardy damytýǵa qosqan úlesi jaily naqty tarihi derekter negizinde paiymdama jasaldy. Baiandamashy sózin «Jol ornatý arqyly saýda qarym-qatynasyn damytý, órkeniet ideialaryn toǵystyrý – qazaqtardyń kóne zamannan kele jatqan tarihi missiiasy» dep qorytyndylady.
RF Úkimeti janyndaǵy ZSQI doktoranty, zań ǵylymdarynyń kandidaty Qazybek Dáýtaliev «Jol filosofiiasy hám qazaq dúnietanymynyń Absoliýtine izdenis» atty baiandamasynda «jol» kategoriiasyn ulttyq filosofiialyq dúnietanym retinde qarastyryp, onyń dástúrli mádeniettegi kórinisteri men Absoliýtine izdenis jasady. «Ata-baba amanaty» atalatyn moraldyq imperativ pen «uiat bolady» kýltiniń («chame culthe») etikalyq suraqtaryn «Qazaq jolynyń» (iaki qazaq dúnietanymynyń) irgeqalaýshy filosofiialyq máseleleri retinde bólek shyǵaryp kórsetti. Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Uly Dalanyń jeti qyry» maqalasynda «ata-baba» uǵymynyń 15 ret qaitalanýy kezdeisoq emes, kerisinshe, bul ulttyq dúnietanymdaǵy bolmys pen etika uǵymdaryna maǵyna berýde jetekshi kategoriia hám ónegelik ustyn (imperativ) bola alatyndyǵyn atap ótti.
K.A.Timiriazev atyndaǵy Resei memlekettik agrarlyq ýniversitetiniń doktoranty, veterinariia ǵylymdarynyń kandidaty Kemeshov Jomart «Qazaqtyń dáýleti – tórt túlik mal: ata kásiptiń tájiribesi men ony damytýdyń joldary» atty baiandamasynda qazaq dúnietanymyn qalyptastyrýda tórt túlik maldyń áser-yqpaly men ony búgingi qazaq qoǵamy jaǵdaiynda damytý joldary sóz boldy.
Resei Syrtqy ister ministrliginiń Diplomatiia akademiiasynyń magistranty, Reseide bilim alyp jatqan qazaq jastarynyń «Jas tulpar» uiymynyń jetekshisi Muhtar Baimaǵulovtyń baiandamasy «Qazaq jastarynyń joly – «Elge qyzmet» jobasy» taqyrybyna arnaldy. Onda eldiń ishinde jáne syrtynda bilim alyp júrgen qazaq jastarynyń intellektýaldyq qýaty men tájiribesin Qazaqstannyń damýyna jumyldyrý men tartý tetikteri usynyldy.
Dóńgelek ústel qorytyndysy boiynsha birqatar usynystar jasaldy. Máselen:
1) Nazarbaev ziiatkerlik mektepteri jelisi negizinde qazaqtar shoǵyrlana qonystanǵan Resei, Mońǵoliia, Qytai, Iran, Ózbekstan jáne Qyrǵyzstan siiaqty kórshi elderde, ásirese kúnnen-kúnge eýroaziialyq yntymaqtastyǵymyz nyǵaiyp kele jatqan Resei Feleratsiiasynda (máselen, Orynbor qalasynda) «N.Á.Nazarbaev atyndaǵy Eýroaziialyq intellektýaldyq mektep-internat» orta bilim berý mekemesin ashý týraly;
2) memlekettiń bes negizgi belgisi boiynsha qazaq memlekettiliginiń kóne dástúrin kórsetetin «Balbal tas» (aýmaǵy), «Shejire» (halqy), «Qarý-jaraq palatasy» (áskeri), «Orda» (memlekettik bilik) jáne «Teńge sarai» (salyq-qarjy júiesi) murajailar keshenin Astana qalasynda ashý týraly;
3) qazaq halqynyń ótkeni men búginin jáne keleshegin bir arnaǵa toǵystyratyn «Qazaq joly» dúnietanymdyq júiesin qalyptastyrýdy mańyzdy dep taný týraly.
«Qazaq joly» intellektýaldyq klýby, Máskeý.
