2014 jyly 17 qańtarda táýelsiz elimizdiń tarihyndaǵy asa mańyzdy qujat qabyldandy. Bul – «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Elbasynyń halyqqa arnaǵan Joldaýyndaelimizdiń rýhyn asqaqtatyp uly maqsat-murattarǵa jetkizýge negizdelgen «Máńgilik el» ulttyq ideiasy boldy.
N.Nazarbaev óziniń «Tarih tolqynynda» eńbeginde: «Eger biz memleket bolǵymyz kelse, ózimizdiń memlekettigimizdi uzaq ýaqytqa meńzep qurǵymyz kelse, onda halyq rýhaniiatynyń bastaýlaryn túsingenimiz jón. Oǵan barar jol-halyq danalyǵynyń nezinde jatyr» dep atap kórsetti.
Ulttyq rýhaniiat, ulttyq qundylyq – ár ulttyń qorshaǵan tabiǵat erekshilikterine sai ómir salty negizinde jinaqtalǵan turmystyq jáne rýhanimurasy.
«Men – qazaq, qazaqpyn dep maqtanamyn,
Uranǵa alash degen at alamyn.
Súigenim qazaq ómiri, ózim qazaq,
Men nege qazaqtyqtan saqtanamyn»
degen S.Toraiǵyrovtyń sózi búgingi kúnge deiin ózektiligin joǵaltqan joq. Kerisinshe álemdegi órkenietke umtylyp, jahandanýdyń shapshań ózgeristerinen qalyspai, eń ozyq tehnologiialardy igerý basty baǵyt sanalǵan búgingi tańda, ulttyq qundylyǵyn joǵaltpaǵan halyq qana adamzat tarihynda máńgilik qalary anyq.
Sondyqtan, Elbasynyń «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy osy ómirlik qajettigilikterdi halyqtyń, onyń ishinde jastardyń bolashaqty baiyppen baǵalap, ózderiniń azamattyq paryzyn durys túsinýlerine baǵyttaldy. Ulttyq tárbie ǵylymynyń negizin qalaýshy, pedagog jazýshy Ádibai Tabyldy: Qandai tárbie bolsa da, ol ulttyq tárbie dep atalynady, óitkeni ol belgili bir ulttyń tárbielik tájiribesinde qalyptasyp, sol últtyń óz tilinde júrgiziledi». Ǵalym óziniń «Ulttyq tárbie» eńbeginde: «Ulttyq ádep, ulttyq rýh, ulttyq bolmys, ulttyq qaǵida arqyly paida bolǵan ultjandylyq minez qazaq halqynyń ǵasyrlar boiy qalyptasqan qasietti ulttyq minezi» delingen.
Demek, Máńgilik el ideiasy – jastardan osy ulttyq qundylyqtardy negizge ala otyryp, olardy zamannyń ózgeristerine sáikestendire qoldana bilýdi, qoǵam talaptaryna sai, bilim-ǵylymnyń barlyq múmkindikterin el igiligine, halyq múddesine jumsaýdy talap etedi.
Elbasynyń úzdiksiz bilim alý jáne ómir boiy oqý tapsyrmasy, ásirese jastarǵa qarata aityldy. Óitkeni, ǵylym progrestińtqarqanynan qalyspaý, adamzat balasynyń búgingi tańda qol jetkizgen barsha jetistikteri men jańalyqtaryn qazaq eliniń ósip-órkendeýine jumsaý – bolashaqtyń tabandy irgetasy bolmaq. Bul rette, jastardyń úlesi mol bolýy tiis. Qazirgi kezeńde dúnie júzindegi mádenietter men órkenietterdiń arasyn jalǵap, álem halyqtarynyń yntymaqtastyǵyn nyǵaitatyn bilimdi, sanaly jastar.
Sonaý Tonykók, Bilte qaǵan kezinde máńgilik el bolýdyń tujyrymdamasy jasalyp, búgingi Qazaqstan táýelsizdiginiń shirek ǵasyrlyq tarihynda jalǵasyn tabýy – Elbasynyń úzdiksiz, tabandy eńbeginiń nátijesi.
Osy 25 jyl ishinde, ásirese jastardyń bastamasyna basa kóńil aýdarylyp, olardyń shetelderde bilim alýlaryna, tájiribelik taǵylymdamalardan ótýlerine zor múmkindik jasaldy jáne ol áli de jalǵasýda.
Sondyqtan, el erteńi – jastarda, degen qanatty sóz, «Máńgilik el» ulttyq ideia júzege asyrý arqyly jastarǵa artylǵan jaýapkershilik.
Qasymova J.A.,
QR DIAQM DIK
Mádenietter men dinderdiń halyqaralyq ortalyǵy
Halyqaralyq yntymaqtastyq bóliminiń basshysy
.jpeg)