Balalarǵa arnalǵan sút qospasyn óndiretinder, jarnamasynda onyń sábige arnaiy jasalǵanyn jáne balalardyń immýnitetin kúsheitetin bifidobakteriialar men fizikalyq jáne psihikalyq jetilýin qamtamasyz etetin zattar bar dep sendiredi. Árine, qandai da bir jaǵdailarmen ana balasyn emize almasa, sút qospalary taptyrmaityn jol. QazUMÝ balalar juqpaly aýrýlar kafedrasynyń dotsenti Marina Golovenkonyń aitýynsha, balany emizý nemese emizbeýge qatysty talqy áli de jalǵasyp jatyr. Joǵary dárejeli dáriger balany tabiǵi jáne jasandy jolmen tamaqtandyrýdyń ara-jigin ashyp aityp berdi, dep jazady Tengrinews.kz.
"Qoǵamda qosymsha taǵamǵa súienip, mańyzdy sebepsiz balany uzaq ýaqyt boiy emizgisi kelmeitin, tipti múlde emizbeitin analar jii bolmasa da, amal ne, kezdesedi. Biraq balany emizý eń aldymen anaǵa mańyzdy", - deidi Marina Valerevna.
"Balany emizý nemese emizbeýge qatysty diskýssiia áli jalǵasyp jatsa da, qazirgi tańda emizýge qatysty derekter kóbirek. Ol eń aldymen ana densaýlyǵy úshin mańyzdy. Jariialanǵan zertteý nátijelerine súiensek, balany tolyqqandy emizetin ananyń odan bas tartatyndarǵa qaraǵanda sút bezi obyryna shaldyǵý qaýpi azyraq eken. Balany neǵurlym uzaq emizse, ol osy derttiń aldyn alý sharasy bolyp sanalady. Biraq bala úshin alǵashqy bir-bir jarym jyl ǵana emizý mańyzdy", - deidi dáriger.
Golovenkonyń aitýynsha, ana sútimen ósken balany tárbieleý ońai, sebebi olar emotsionaldy psihikalyq turǵydan anasyna jaqyn keledi.
"Balany uzaq ýaqyt boiy emizse, anasymen tereń psihikalyq bailanys ornaidy. Olar anasyna óte qatty emotsionaldy bailaýly jáne mundai balany tárbieleý ońai. Sebebi olar emotsionaldy psihikalyq turǵydan tilalǵysh keledi", - deidi dáriger.
"Bala emizý - sábidiń aman qalýy úshin tabiǵattyń oilap tapqan mehanizmi. Sebebi ana sútinde sábidiń ósip-jetilýine arnalǵan barlyq qunarly nárse bolady. Biraq onyń maksimal taǵamdyq qundylyǵy 7 aidan keiin ózgere bastaidy. Sút quramyndaǵy temir, aqýyz jáne basqa negizgi quramdas bólikterdiń mólsheri birtindep azaia beredi. Sol sebepten 6 aidan bastap balaǵa quramynda túrli dárýmeni bar qosymsha taǵam berý keńes etiledi. Ol sábi aǵzasynda tapshy komponentterdi toltyrýǵa kómektesedi", - deidi Marina Valerevna.
Alaida dáriger qosymsha taǵamdardyń túr-túri shyǵyp jatsa da, olar ana sútin tolyqqandy almastyra almaitynyn, sebebi onda daiyn antideneler bolatynyn aitady.
"Balany virýs, bakteriiadan jáne basqa da aýrýlardan qorǵaityn antidene tek ana sútinde bolady. Sebebi antideneni ana uzaq ýaqyt boiy ózi qalyptastyrǵan. Ol - tabiǵi qorǵanys. Otyz jyldan asa ýaqyt buryn Amerikada ǵalymdar zertteý júrgizgen. Onda túrmede otyrǵan adamdardyń anasyn emgen-embegenin anyqtaǵan. Nátijesinde olardyń kóbi ana sútinen aiyrylǵan bolyp shyqqan. Osyǵan qarap adamnyń psihologiialyq turǵysynan bala emizýdiń mańyzdy ekenin aitýǵa bolady", - deidi maman.
"Ana súti bala quralǵan genetikalyq materialdyń ózi. Sol sebepti odan allergiialyq reaktsiia týyndamaýy kerek, árine eger ana ózi ony týdyratyn taǵam jemese. Al siyr aqýyzynan jasalatyn qospadan balada jii aǵzanyń titirkenýi men ol taǵamǵa tózbeýshilik bolyp turady. Qandaida bir sebeptermen ana balaǵa jasandy qospa berýge májbúr bolsa, bala qalypty damidy. Biraq olardyń immýndy júiesi aqyryn qalyptasady jáne olar túrli virýs pen juqpaly aýrýǵa shaldyqqysh keledi. Zertteý boiynsha, embegen bala tabiǵi jolmen tamaqtanatyn balaǵa qaraǵanda 4-8 ese kóbirek ishek aýrýyna shaldyǵýǵa beiim eken. Sonymen qatar, bul balalar JRVI (jedel respiratorly virýstyq infektsiialar), túrli allergiialyq aýrýdan bastap tynys demikpesine deiin shaldyǵýǵa beiim keledi", - dep qosty joǵary dárejeli dáriger.
Golovenkonyń aitýynsha, bala úshin ana sútinen de mańyzdy nárse bar.
"Sábi týǵannan keiin eń keregi - ana súti emes, ýyz dese bolady. Ol anada bosanǵannan keiingi alǵashqy kúnderi paida bolatyn suiyqtyq. Onyń quramynda qorǵanysh antideneniń maksimal mólsheri bolady. Ýyz sábidiń tynys alý joldary men ishek jolynyń shyryshty qabyǵyn qaptaidy. Sol sebepten halyqaralyq usynys boiynsha bala týa salyp mindetti túrde emýi kerek. Syrt kózge jai ǵana suiyqtyq bolyp kóringenmen, ýyzdy joǵaltyp almaý óte mańyzdy", - deidi ol.
Árine ana súti bala úshin óte mańyzdy. Alaida almatylyq terapevt-kardiolog Leila Ospanovanyń aitýynsha, ár balaǵa jeke kútim kerek. Keide ana densaýlyǵyndaǵy aqaý sút arqyly balaǵa keri áserin tigizýi múmkin eken.
"Mysaly qanazdyqpen aýyratyn ana bala jaǵdaiyn odan ári qiyndatýy múmkin. Mundai jaǵdaida dárigerler qosymsha sút qospalaryn berýdi usynady. Sebebi qanazdyq sábidiń aqyl-oi kemistigine ákeledi. Eń qorqynyshtysy, ol erte kezeńde bastalmaidy, bala 19 jasqa kelgennen keiin ǵana aýrý belgileri baiqala bastaidy. Sonymen qatar, qanazdyq urpaqtan-urpaqqa jalǵasady. Sol sebepti dárigerler júktilik kezinde ony emdeýge keńes beredi. Qanazdyq ta kóp jaǵdaida bala emizý uzaqtyǵyna áser etedi", - deidi dáriger.
Sábidiń tamaqtanýy onyń salmaq jinaýyna bailanysty eken. Bala dárigerleri ony ai saiyn ólshep, qadaǵalap otyrady. Leila Ospanovanyń aitýynsha, bala jii mazasyzdanyp, emshek surap jylai berse kóp jaǵdaida ol ana sútine toimaýy múmkin. Ondai jaǵdaida birte-birte qosymsha taǵamdy qoldanýǵa bolady.
"Keide bala týǵannan keiingi alǵashqy aida ana sútine toimaidy. Onyń túrli sebebi bar, anadan sút qashady nemese emshegi durys damymaǵan bolyp shyǵady. Bálkim ana aýyratyn shyǵar, ia bolmasa ota jasalǵan bolýy múmkin. Bul qiyndyqtyń sheshimin qosymsha sút qospasynan tabýǵa bolady, biraq balany uzaq ýaqyt boiy turaqty emizý onyń densaýlyǵyna paidalyraq. Biraq ol úsh jastan ary sozylmaýy tiis, sebebi odan ary basqa da qiyndyqtar týyndaýy ábden múmkin", - deidi ol.
"Jasandy sút balanyń immýniteti men as qorytý júiesine jáne aqyl-oiynyń damýyna qalai áser etedi?" degen suraqqa dáriger Leila Ospanova tabiǵi jáne jasandy súttiń úlken aiyrmashylyǵy anyqtalmaǵan deidi.
"Bul suraqty durys túsiný qajet. Balada antidene jetispegende onyń immýndyq júiesi álsireidi. Al antidene ana sútimen keledi. Balanyń as qorytý júiesindegi qiyndyqtar tek qosymsha súttiń sapasyz bolýynan týyndaidy. Sondyqtan ony jeke qadaǵalaý kerek. Aqyl-oidyń damýyna da jasandy sút keri áserin tigizbeidi, munda úlken aiyrmashylyq anyqtalmaǵan. Dese de dárigerler balanyń immýndyq júiesin kúsheitý úshin ony emizýge keńes beredi", - deidi Leila Ospanova.
