Almaty oblysynda mal urlyǵyn jasady degen kúdikke ilingen azamat ustaldy, dep habarlaidy «Ult aqparat» Almaty oblysy politsiia departamentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Aqsý aýdanynyń politsiia bólimine 55-jastaǵy Eginsý aýylynyń turǵyny quny 300 000 teńge turatyn 5 bas usaq malyn, iaǵni qoilaryn belgisiz bireýlerdiń urlap ketkendigi týraly aryzdanǵan.
Jedel ýákildermen júrgizilgen jedel-izdestirý sharalary barysynda atalǵan qylmysty jasady degen kúdikke ilingen jábirlenýshiniń 50-jastaǵy aýyldasy anyqtalyp, ustaldy.
«Atalǵan derek boiynsha QR Qylmystyq kodeksi 188-1 babyna sáikes sotqa deiingi tergeý amaldary júrgizilýde. Bultartpas aiǵaqtardan keiin kúdikti qylmysyn tolyǵymen moiyndady. Kúdiktiniń osyǵan uqsas ózge de qylmystarǵa qatysy bary tekserilýde. Ózge aqparat tergeý múddesine sáikes jariia etilmeidi», – deidi Aqsý APB bastyǵy, politsiia podpolkovnigi Dáýren Sakenov.
Jalpy óńirde mal urlyǵyna qatysty derekter az kezdesip otyrǵan joq. Máselen, jaqynda Alakól aýdanynda jaiylymnan mal urlap ketken er adam ustaldy. Úsharal qalasynyń 55 jastaǵy turǵyny Alakól aýdandyq politsiiasynyń kezekshi bólimine jazbasha aryzben júgingen. Ol óziniń aryzynda 25 sáýir kúni jaiylymnan belgisiz bireýdiń bir bas iri qara malyn urlap ketkeni jaiynda habarlaǵan.
Tergeý jáne jedel izdestirý is-sharalaryn júrgizý barysynda kriminaldyq politsiia jedel ýákili 24 jastaǵy kúdikti – jergilikti turǵyndy anyqtap, ustady. Kúdiktiniń jaiylymnan erkin qol jetkizý jolymen bir bas iri qara maldy qoldy qylǵany jáne ony satyp jibergeni belgili boldy. Shyǵyn somasy 150 myń teńgeni qurap otyr.
Atalǵan fakti negizinde QR Qylmystyq kodeksiniń 188-1-babynyń 1-bóligi (mal urlyǵy) boiynsha sotqa deiingi tergeý amaldary júrgizilýde. Kúdiktige qatysty «kelý týraly mindetteme» túrindegi bultartpaý sharasy tańdaldy. Ózge aqparat tergeý qupiialyǵyna bailanysty taratylmaidy.
Óz kezeginde politsiia qyzmetkerleri mal urlyǵynyń aldyn alý maqsatynda oblys turǵyndaryn qaýipsizdik sharalaryn kúsheitýge, maldaryn qaraýsyz jibermeýge jáne qyraǵy bolýǵa shaqyrady.
Almaty oblysynda mal urlyǵyna qatysty mynadai da aqparat tarady. «Mal urlandy» dep aryzdanǵan turǵynǵa jalǵan aqparat taratty degen aiyp taǵylyp otyr. Naqtyraq aitsaq, Eskeldi aýdanynda politseilerge jalǵan kórineý aqparat bergen áiel azamatsha qolǵa tústi.
Eskeldi aýdandyq politsiia bólimine Mońǵoliia Respýblikasynyń týmasy bir bas iri qara malynyń urlanǵany jaiynda aryzdanǵan. Sotqa deiingi tergep-tekserý barysynda tergeýshi aryzdanýshynyń jalǵan aqparat taratqanyn anyqtady. Aryzdanǵan 38 jastaǵy azamatshanyń bir bas iri qara malyn qaryzynyń ótemi retinde berip, kúieýinen qoryqqandyqtan jalǵan aqparat bergendigi belgili boldy.
Tártip saqshylary mal urlyǵy deregi boiynsha tirkelgen qylmystyq isti qysqartyp, kórineý jalǵan sóz jetkizý deregi boiynsha QR Qylmystyq kodeksiniń 419-babyna sáikes is qozǵady. Sotqa deiingi tergeý materialdary aldaǵy ýaqytta sottyń qaraýyna joldanady.
Oblystyq politsiia departamentiniń bastyǵy, politsiia general-maiory Serik Kýdebaev «Jetisý» gazetinde jaryq kórgen maqalasynda óńirde bótenniń múlki men mal urlaý boiynsha jasalyp jatqan qylmysty azaitý – kún tártibinde turǵan aýqymdy másele ekenin atap ótken bolatyn.
Onyń aitýynsha, buryn jasalǵan bótenniń múlkin urlaýdyń 400 qylmysy ashyldy, onyń ishinde 72-si ótken jyly oryn alǵan. Bótenniń múlkin urlaýdyń aldyn alý jáne ony ashý maqsatynda 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan múlikti qorǵaý jóninde baǵdarlama ázirlenip, bekitilgen. Nátijesinde páter urlyǵyn tirkeý 35,4 paiyzǵa tómendep, qylmystyń ashylýy 15,3 paiyzǵa jaqsaryp otyr.
Politseiler 72 urlyq jasaǵany úshin 41 qylmystyq topty, onyń ishinde páterler men jeke úilerden 30 urlyq jasaǵan 16 uryny ustaǵan.
Oblystyq politsiia departamentiniń basshysy atap ótkendei, mal urlyǵymen kúres boiynsha jedel-profilaktikalyq sharalardyń keshendi jospary qabyldanýda. Mal urlyǵyna qatysty qylmystyń tirkelýi birinshi toqsannyń qorytyndysy boiynsha 24,6 paiyzǵa tómendedi. 2020 jyldyń jeltoqsan aiynda oblystyq máslihattyń sheshimimen mal jaiýdyń tiptik erejeleri bekitildi. Mal jaiý erejelerin buzǵany úshin 1 914 adam jaýapkershilikke tartylyp, 50 adamǵa 711 myń 748 teńge aiyppul salyndy. Osy sekildi mal urlyǵynyń aldyn alý sharalary maldy joǵaltý derekteriniń sanyn 2 ese, iaǵni, 42-den 23-ke deiin tómendetýge áser etti.
Aita ketsek, jyl basynan beri mal tasymaldaý erejelerin buzýdyń 98 deregi anyqtaldy, kináli tulǵalarǵa 2 million 836 myń 783 teńge aiyppul salyndy. Mal men et ónimderin ótkizý jáne satyp alý oryndaryna beinebaqylaý kameralaryn ornatý boiynsha maqsatty jumystar júrgizildi.
