مال ۇرلىعى – ماڭىزدى مەسەلە

الماتى وبلىسىندا مال ۇرلىعىن جاسادى دەگەن كٷدٸككە ٸلٸنگەن ازامات ۇستالدى, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات» الماتى وبلىسى پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.

اقسۋ اۋدانىنىڭ پوليتسييا بٶلٸمٸنە 55-جاستاعى ەگٸنسۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى قۇنى 300 000 تەڭگە تۇراتىن 5 باس ۇساق مالىن, ياعني قويلارىن بەلگٸسٸز بٸرەۋلەردٸڭ ۇرلاپ كەتكەندٸگٸ تۋرالى ارىزدانعان.

جەدەل ۋەكٸلدەرمەن جٷرگٸزٸلگەن جەدەل-ٸزدەستٸرۋ شارالارى بارىسىندا اتالعان قىلمىستى جاسادى دەگەن كٷدٸككە ٸلٸنگەن جەبٸرلەنۋشٸنٸڭ 50-جاستاعى اۋىلداسى انىقتالىپ, ۇستالدى.

«اتالعان دەرەك بويىنشا قر قىلمىستىق كودەكسٸ 188-1 بابىنا سەيكەس سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ امالدارى جٷرگٸزٸلۋدە. بۇلتارتپاس ايعاقتاردان كەيٸن كٷدٸكتٸ قىلمىسىن تولىعىمەن مويىندادى. كٷدٸكتٸنٸڭ وسىعان ۇقساس ٶزگە دە قىلمىستارعا قاتىسى بارى تەكسەرٸلۋدە. ٶزگە اقپارات تەرگەۋ مٷددەسٸنە سەيكەس جارييا ەتٸلمەيدٸ», – دەيدٸ اقسۋ اپب باستىعى, پوليتسييا پودپولكوۆنيگٸ دەۋرەن ساكەنوۆ.

جالپى ٶڭٸردە مال ۇرلىعىنا قاتىستى دەرەكتەر از كەزدەسٸپ وتىرعان جوق. مەسەلەن, جاقىندا الاكٶل اۋدانىندا جايىلىمنان مال ۇرلاپ كەتكەن ەر ادام ۇستالدى. ٷشارال قالاسىنىڭ 55 جاستاعى تۇرعىنى الاكٶل اۋداندىق پوليتسيياسىنىڭ كەزەكشٸ بٶلٸمٸنە جازباشا ارىزبەن جٷگٸنگەن. ول ٶزٸنٸڭ ارىزىندا 25 سەۋٸر كٷنٸ جايىلىمنان بەلگٸسٸز بٸرەۋدٸڭ بٸر باس ٸرٸ قارا مالىن ۇرلاپ كەتكەنٸ جايىندا حابارلاعان.

تەرگەۋ جەنە جەدەل ٸزدەستٸرۋ ٸس-شارالارىن جٷرگٸزۋ بارىسىندا كريمينالدىق پوليتسييا جەدەل ۋەكٸلٸ 24 جاستاعى كٷدٸكتٸ – جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندى انىقتاپ, ۇستادى. كٷدٸكتٸنٸڭ جايىلىمنان ەركٸن قول جەتكٸزۋ جولىمەن بٸر باس ٸرٸ قارا مالدى قولدى قىلعانى جەنە ونى ساتىپ جٸبەرگەنٸ بەلگٸلٸ بولدى. شىعىن سوماسى 150 مىڭ تەڭگەنٸ قۇراپ وتىر.

اتالعان فاكتٸ نەگٸزٸندە قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 188-1-بابىنىڭ 1-بٶلٸگٸ (مال ۇرلىعى) بويىنشا سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ امالدارى جٷرگٸزٸلۋدە. كٷدٸكتٸگە قاتىستى «كەلۋ تۋرالى مٸندەتتەمە» تٷرٸندەگٸ بۇلتارتپاۋ شاراسى تاڭدالدى. ٶزگە اقپارات تەرگەۋ قۇپييالىعىنا بايلانىستى تاراتىلمايدى.

ٶز كەزەگٸندە پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا وبلىس تۇرعىندارىن قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن كٷشەيتۋگە, مالدارىن قاراۋسىز جٸبەرمەۋگە جەنە قىراعى بولۋعا شاقىرادى.

الماتى وبلىسىندا مال ۇرلىعىنا قاتىستى مىناداي دا اقپارات تارادى. «مال ۇرلاندى» دەپ ارىزدانعان تۇرعىنعا جالعان اقپارات تاراتتى دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر. ناقتىراق ايتساق, ەسكەلدٸ اۋدانىندا پوليتسەيلەرگە جالعان كٶرٸنەۋ اقپارات بەرگەن ەيەل ازاماتشا قولعا تٷستٸ.

ەسكەلدٸ اۋداندىق پوليتسييا بٶلٸمٸنە موڭعولييا رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋماسى بٸر باس ٸرٸ قارا مالىنىڭ ۇرلانعانى جايىندا ارىزدانعان. سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەپ-تەكسەرۋ بارىسىندا تەرگەۋشٸ ارىزدانۋشىنىڭ جالعان اقپارات تاراتقانىن انىقتادى. ارىزدانعان 38 جاستاعى ازاماتشانىڭ بٸر باس ٸرٸ قارا مالىن قارىزىنىڭ ٶتەمٸ رەتٸندە بەرٸپ, كٷيەۋٸنەن قورىققاندىقتان جالعان اقپارات بەرگەندٸگٸ بەلگٸلٸ بولدى.

تەرتٸپ ساقشىلارى مال ۇرلىعى دەرەگٸ بويىنشا تٸركەلگەن قىلمىستىق ٸستٸ قىسقارتىپ, كٶرٸنەۋ جالعان سٶز جەتكٸزۋ دەرەگٸ بويىنشا قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 419-بابىنا سەيكەس ٸس قوزعادى. سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ ماتەريالدارى الداعى ۋاقىتتا سوتتىڭ قاراۋىنا جولدانادى.

وبلىستىق پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى, پوليتسييا گەنەرال-مايورى سەرٸك كۋدەباەۆ «Jetisý» گازەتٸندە جارىق كٶرگەن ماقالاسىندا ٶڭٸردە بٶتەننٸڭ مٷلكٸ مەن مال ۇرلاۋ بويىنشا جاسالىپ جاتقان قىلمىستى ازايتۋ – كٷن تەرتٸبٸندە تۇرعان اۋقىمدى مەسەلە ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن بولاتىن.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن جاسالعان بٶتەننٸڭ مٷلكٸن ۇرلاۋدىڭ 400 قىلمىسى اشىلدى, ونىڭ ٸشٸندە 72-سٸ ٶتكەن جىلى ورىن العان. بٶتەننٸڭ مٷلكٸن ۇرلاۋدىڭ الدىن الۋ جەنە ونى اشۋ ماقساتىندا 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان مٷلٸكتٸ قورعاۋ جٶنٸندە باعدارلاما ەزٸرلەنٸپ, بەكٸتٸلگەن. نەتيجەسٸندە پەتەر ۇرلىعىن تٸركەۋ 35,4 پايىزعا تٶمەندەپ, قىلمىستىڭ اشىلۋى 15,3 پايىزعا جاقسارىپ وتىر.

پوليتسەيلەر 72 ۇرلىق جاساعانى ٷشٸن 41 قىلمىستىق توپتى, ونىڭ ٸشٸندە پەتەرلەر مەن جەكە ٷيلەردەن 30 ۇرلىق جاساعان 16 ۇرىنى ۇستاعان.

وبلىستىق پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, مال ۇرلىعىمەن كٷرەس بويىنشا جەدەل-پروفيلاكتيكالىق شارالاردىڭ كەشەندٸ جوسپارى قابىلدانۋدا. مال ۇرلىعىنا قاتىستى قىلمىستىڭ تٸركەلۋٸ بٸرٸنشٸ توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 24,6 پايىزعا تٶمەندەدٸ. 2020 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا وبلىستىق مەسليحاتتىڭ شەشٸمٸمەن مال جايۋدىڭ تيپتٸك ەرەجەلەرٸ بەكٸتٸلدٸ. مال جايۋ ەرەجەلەرٸن بۇزعانى ٷشٸن 1 914 ادام جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلىپ, 50 ادامعا 711 مىڭ 748 تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. وسى سەكٸلدٸ مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ شارالارى مالدى جوعالتۋ دەرەكتەرٸنٸڭ سانىن 2 ەسە, ياعني, 42-دەن 23-كە دەيٸن تٶمەندەتۋگە ەسەر ەتتٸ.

ايتا كەتسەك, جىل باسىنان بەرٸ مال تاسىمالداۋ ەرەجەلەرٸن بۇزۋدىڭ 98 دەرەگٸ انىقتالدى, كٸنەلٸ تۇلعالارعا 2 ميلليون 836 مىڭ 783 تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. مال مەن ەت ٶنٸمدەرٸن ٶتكٸزۋ جەنە ساتىپ الۋ ورىندارىنا بەينەباقىلاۋ كامەرالارىن ورناتۋ بويىنشا ماقساتتى جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ.