Elimizdegi, jalpy búkil álemdegi ekonomikalyq ahýal qandai? Naryqtan qandai ózgerister kútýge týra keledi? Jalpy, el úkimeti men Ulttyq bank ázirlegen ádister qanshalyqty tiimdi?
Dál osy saýaldarǵa «Ekonomikalyq zertteýler institýty» AQ Makroekonomikalyq zertteýler jáne boljaý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymi qyzmetkeri Madiiar Kenjebolat jaýap berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Tolyqtai alǵanda, jaǵdai tek bizdiń elimiz úshin ǵana aýyr bolyp turǵan joq. Bul jalpyálemdik problema. Dúisenbi kúni búkil álemde taýarlyq jáne qor naryqtary jappai quldyrady. AQSh tipti qor naryǵynyń qatty qulaýy saldarynan saýda-sattyqty toqtatyp ta tastady. Degenmen, seisenbi kúni-aq oń ósim baiqala bastady. Máselen, dúisenbi kúni 30 paiyzǵa biraq qulaǵan munai baǵasy seisenbi kúni 7 paiyzǵa kóterildi. Ulttyq banktiń aldyn ala shara qoldanyp, paiyzdyq mólsherlemeni ulǵaitýynyń, qajet bolǵan jaǵdaida interventsiia jasaityndyǵyna ýáde berýiniń arqasynda teńge kóptegen sarapshylar boljaǵandai qatty quldyraǵan joq. Qazirgi ýaqytta 1 dollar shamamen 395 teńgeni quraidy. Resei rýbli de quldyraýyn birshama deńgeide túzete aldy. Dúisenbi kúni bir dollar 75 rýbl bolsa, keshegi kúni 1 dollar shamamen 72 rýbl shamasynda tirkeldi», - dedi sarapshy.
Onyń atap ótýinshe, Qazaqstan sońǵy 10 jylydń ishinde jahandyq daǵdarys qubylysymen birneshe ret betpe-bet keldi jáne daǵdarysqa qarsy tiimdi sharalarynyń arqasynda kúrdeli jaǵdaidan shyǵa aldy.
«Munai baǵasy 3 esege jýyq quldyraǵan 2007-2009 jyldary jáne 2014 jylǵy álemdik qarjy daǵdarysy kezinde tiimdi sharalar qabyldai aldy. Menińshe, Úkimet Ulttyq bankpen birge bul joly da jedel qarsy áreket etip, halyq aldyndaǵy barlyq mindettemelerin oryndaityn bolady», - dedi Madiiar Kenjebolat.
Osy oraida aldaǵy ýaqytta álemdik ekonomikadaǵy ahýalǵa boljamyn bildirgen Madiiar Kenjebolat jaǵdaidyń túzelýine birneshe faktor áser etetindigin basa aitty.
«Qazirgi ýaqytta Saýd Arabiiasy da, Resei de mólsherlemeni kóterip otyr. Keshe Saýd Arabiiasy sáýir ainynan bastap munai óndirisiniń kólemin qazirgi táýligine 9,7 mln barrelden 12,3 mln barrelge deiin ulǵaitatyndyǵyn málimdedi. Olar álemdik naryqqa qosymsha shyǵarýdy josparlap otyrǵan táýligine 2,6 mln barrel munai óte úlken kólem sanalady. Resei tarapynyń ókilderi de qysqa merzimdi kezeńde munai óndirý kólemin táýligine 300 myń barrelge, orta merzimde 500 myń barrelge jetkizetindikterin aitty. Eger bul janjal odan ary ýshyǵa beretin bolsa, onda munaidyń quny barreline shamamen 30 dollardan da tómendep ketedi. Bul jaǵdai teńgege de qysym jasaidy», - dedi sarapshy.
Osy rette ǵylymi qyzmetker elimizdiń Úkimeti naqty sharalar qabyldap jatqanyn, 2020-2022 jylǵa arnalǵan biýdjetti naqtylaý júrgiziletindigin aitty.
«Sáýir aiynyń ortasynda biýdjet naqtylanýy múmkin. Qazirgi ýaqytta biýdjet munai baǵasy barreline 55 dollardan, al bir dollar 370 teńge baǵamymen eseptelingen. Soǵan orai munyń barlyǵy da ózgeriske ushyraidy. Buǵan qosa, Prezident Qasym-Jomart Toqaev memleket óz tarapynan barlyq áleýmettik mindettemelerdi oryndaityndyǵyn aitty», - dedi «Ekonomikalyq zertteýler institýty» AQ Makroekonomikalyq zertteýler jáne boljaý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymi qyzmetkeri.
