1920 jyldardyń basynda Máskeý halqyn úreide ustaǵan bir esim boldy. At bazarynan joǵalǵan adamdardyń artynan kóp uzamai qapqa oralǵan máiitter tabylyp jatty. Qala turǵyndary jumbaq qylmysker týraly ańyz qylyp aita bastaǵanymen, onyń qarapaiym taksi júrgizýshisi Vasilii Komarov ekeni keiin ǵana belgili boldy, dep habarlaidy ult.kz.
«Qubyjyq-adam» atanǵan Komarov kim edi?
Adam ómirin qiiý eń aýyr qylmystardyń biri. Keńes Odaǵy kezinde mundai áreketti asqan qatygezdikpen jasaǵan adamdar da boldy. Solardyń biri alǵashqy keńestik seriialyq óltirýshilerdiń biri atanǵan Vasilii Komarov. Ol 1920 jyldary Máskeýde birneshe adamdy qatygezdikpen óltirip, jurt arasynda «qubyjyq-adam» degen atpen tanyldy.
1915 jyly Birinshi dúniejúzilik soǵys kezinde nemis áskeri Baltyq jaǵalaýyna jaqyndaǵan soń Komarov otbasy Edil boiyna kóship ketedi. Keiin 1917 jyly Qyzyl Armiia qataryna erikti bolyp qosylyp, vzvod komandirine deiin kóteriledi. Sol kezeńde ol dezertirlerdi jazalaý jumystaryna qatysyp, adam óltirýge beiim kózqarasy qalyptasa bastaǵan degen pikir bar.
1919 jyly Komarovty Denikin áskeri tutqynǵa alady. Bir jyldan keiin Máskeýge kelip, tegin ózgertip, Shabolovka kóshesine qonystanady. Alǵashynda evakýatsiia komitetinde jumys istegenimen, keiin jeke júk tasymalymen ainalysa bastaidy. Dál osy kásip onyń bolashaq qurbandarymen tanysýyna múmkindik bergen.
Alǵashqy qurban
Komarovtyń alǵashqy qurbany Máskeýge jylqy satyp alýǵa kelgen sharýa. Ekeýi ishimdik iship otyryp tanysyp, Komarov oǵan astanadan maldy arzanǵa alyp, keiin tiimdi aiyrbas jasaýǵa bolatynyn aitady. Osylaisha sharýanyń senimine kirgen ol keiin ony balǵamen óltirgen.
Qatty soqqydan jábirlenýshiniń bas súiegi jarylyp, qan ainalany jailap ketken. Komarov máiitti kórshi bos aýmaqqa aparyp jasyrǵan. Bul onyń alǵashqy qylmysy edi.
Qandy qylmystar men áieliniń kómegi
Birinshi qylmystan keiin Komarov muny turaqty iske ainaldyrady. Ol qurbandaryn kóbine at bazarynan izdeitin bolǵan. Úiine shaqyryp, mámile jasap, ishimdik ishkizgen soń olardy balǵamen uryp, keiin tunshyqtyryp óltirgen.
Bul qylmystardyń barlyǵyn onyń áieli Sofia kórip otyrǵan. Biraq ol politsiiaǵa habarlaýdyń ornyna kúieýine kómektesken. Áiel qan izderin jýyp, qylmystyń izin jasyryp otyrǵan. Tergeýshiler keiin úiden qan daǵyn tabýǵa tyrysqanymen, nátije shyqpaǵan.
Qurbandar sany kóbeigen saiyn máiitterdi jasyrý qiyndai tústi. Keiin Komarov óltirilgen adamdardy qapqa salyp, túnde Máskeý ózenine aparyp tastai bastaǵan.
Máskeýdi dúrliktirgen tergeý
1921 jyldan bastap politsiiaǵa adamdardyń joǵalǵany týraly aryzdar jiileidi. Tergeý izi Serpýhovtaǵy at bazaryna deiin jetedi. Kóp uzamai Zamoskvoreche aýdanyndaǵy bos ǵimarattardan qapqa oralǵan máiitter tabyla bastaidy.
Barlyq máiit birdei tásilmen bailanǵan ári qurbandardyń ólimi de uqsas bolǵan: bastan soqqy alyp, keiin tunshyqtyrylǵan. Máskeýlikter arasynda belgisiz qanisher týraly áńgime tarap, jurt úrei qushaǵynda ómir súrdi. Iske tipti Vladimir Leninniń tapsyrmasymen arnaiy izdeý jariialanǵan.
Tergeýshiler máiitterdiń suly qaptaryna salynýyna qarap, qylmyskerdiń tasymalmen ainalysatynyn boljaidy. Kúdik taksi júrgizýshilerine túsedi. Biraq sol kezeńde Máskeýde myńdaǵan júrgizýshi bolǵandyqtan, barlyǵyn tekserý ońaiǵa soqpaǵan.
Komarov qalai ustaldy?
1923 jyly 18 mamyrda politsiia Komarovtardyń úiine samogon satýy múmkin degen syltaýmen tintý júrgizýge keledi. Úidi tekserý barysynda Vasilii qatty qobalji bastaidy.
Politseiler qoraǵa jaqyndaǵanda ol terezeden sekirip qashyp ketken. Alaida bir kúnnen keiin Máskeý mańyndaǵy Nikolskoe aýylynda qolǵa tústi. Qoradan basy jarylǵan adamnyń áli sýyp úlgermegen máiiti tabylǵan.
Ókinbegen maniak
Tergeý kezinde Komarov jasaǵan qylmystary týraly esh qysylmai aityp bergen. Tipti ózin aqtaǵysy kelip, qurbandaryn «paidakúnemder» dep sipattaǵan. Ol aqsha úshin óltirmegenin, jábirlenýshilerden asa kóp paida kórmegenin de málimdegen.
Osy sózderinen keiin halyq arasynda oǵan «qubyjyq-adam» degen ataý berildi. Máskeýlikter ony tiridei jazalaýdy talap etken jaǵdailar da bolǵan.
Komarov pen onyń áielin KSRO-nyń jetekshi psihiatrlary teksergen. Dárigerler onyń psihikalyq aýytqýy bar degen qorytyndyǵa kelgenimen, sot ekeýine de ólim jazasyn kesedi.
1923 jyldyń shildesinde Vasilii Komarov pen Sofia Komarova atý jazasyna kesildi. Al olardyń balalary balalar úiine jiberilgen. Keiin halyq arasynda belgisiz qanisherlerdi «komarov» dep ataý da tarai bastaǵan.
