Latynǵa kóshý – túbi bir túrki halyqtaryn jaqyndastyratyn faktor

Latynǵa kóshý – túbi bir túrki halyqtaryn jaqyndastyratyn faktor

Elimizdegi óner men mádeniet oshaqtary, irgeli joǵary oqý oryndarynyń ujymy, óner, mádeniet qairatkerleri latyn álipbiine kóshý ulttyń bolashaǵyna qatysty zaman talaby ekenin aityp, Elbasynyń bastamasyna qoldaý bildirdi. Buǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń atyna, QR Prezidenti Ákimshiligine kelip-túsip jatqan hattar dálel bolýda.

Sondai hattardyń birazyna sholý jasap kórelik. Ulttyq memlekettik kitap palatasynyń direktorynyń orynbasary Ǵ. Rahymbaidyń pikirinshe, latyn qarpine kóshý - túbi bir, tarihy ortaq túrki halyqtarymen jaqyndastyra túsetin mańyzdy faktorlardyń biri. «Olarmen birlese otyryp, gýmanitarlyq-ǵylymi zertteýlerdi jańa satyǵa kóterýge múmkindiktiń molaiatyny sózsiz. Bul ulttyń bolashaǵyna qatysty zamannyń talaby. Bul iske belsenip kirisetin kez keldi»,- deidi ol.

Qazaqstan Respýblikasynyń Ulttyq kitaphanasynyń direktory J. Seidýmanov memlekettiń tabysty damýy tildik ortaǵa da bailanysty ekendigine nazar aýdarypty. Ol latyn álipbiine kóshý ana tilimizdi damytyp qana qoimai, halqymyzdyń birligin kúsheitip, rýhani jaqyndastyrady dep sanaidy. «Bul qadamnyń shyn máninde memleketimizdiń damýyn jańa deńgeige kóterip, elimizge jańa múmkindikter týǵyzatynyna jáne qazirgi órkeniet jetistikterine alyp baratynyna biz kámil senimdimiz»,- dep jazady ol.

Abai atyndaǵy Qazaq memlekettik akademiialyq opera jáne balet teatrynyń direktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri Asqar Bóribaev el basshysynyń atyna joldaǵan hatynda mynadai pikirin jetkizipti: «Ózimizdiń tól álipbiimiz, tól jazýymyz paida bolatyny, túrki halyqtarynyń arasyndaǵy rýhani bailanysty ornatýǵa múmkindik týatyny, qoldanýǵa óte yńǵaily, álemdik jańa tehnologiialarǵa yńǵailanǵan latyn álipbiine kóshý elimiz úshin úlken strategiialyq mańyzǵa ie».

Latyn álipbiine kóshý týraly usynysty ujym bolyp qoldaǵandardyń qatarynda A. Jubanov atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan respýblikalyq mamandandyrylǵan mýzyka mektep-internaty da bar. Mekeme direktory M. Qadyrov latynǵa kóshý arqyly ana tilimizdiń mártebesi de kóteriletinine toqtalǵan. «Latynǵa kóshý arqyly elimizdiń álemdik mádeni keńistikke kirýine jáne jańa tehnologiialardy erkin meńgerýine jol ashylady. Qazirgi tańda úsh tildi erkin meńgergen jas urpaǵymyzǵa latyn álipbiin meńgerý esh qiyndyq keltirmeidi. Jáne tez úirenip, qalyptasyp ketetinine senimimiz mol. Óitkeni ótken jyldan bastap elimizdiń mektepterinde aǵylshyn tili sabaqtary 1-shi synyptan bastap oqytylýda. Erikti elimizdiń jas urpaǵy bilimdi igerýde jahandyq ózgeriske beiimdele otyryp, qalyptasýy kerek. Latyn álipbiine kóshýge qadam jasalǵany óte qýantarlyq sheshim dep bilemiz. Tilimizdiń mártebesi asqaqtai bersin!»,-delingen onyń Elbasynyń atyna joldaǵan hatynda.

J. Elebekov atyndaǵy respýblikalyq estrada-tsirk kolledjiniń ujymy latynǵa kóshý týraly bastamany «Qazaq eliniń taǵy bir jeńisi, Elbasynyń utymdy usynysy» dep baǵalap otyr. «Latyn álipbii – túbi bir túrki halqynyń ortaq dúniesi. Latynǵa kóshý – táýelsiz Qazaqstannyń batyl qadamdarynyń biri dep bilemiz. Búgingi el aǵalarynyń qazaq tilin latyn álipbiine kóshirý týraly sheshimin biz qýanyshpen qabyldadyq. Shyǵarmashylyq-pedagogikalyq ujym retinde latyn álipbiin nasihattaýǵa jáne onyń damýyna aianbai úles qosamyz»,- deidi mekeme direktory D. Ýáshev.

K. Baiseiitova atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan respýblikalyq mamandandyrylǵan mýzykalyq orta mektep-internatynyń ustazdary: «latinitsaǵa kóshý qiyndyq týǵyzbaidy» degen ashyq pikirin bildirdi. «Bizdiń mektepte oqý merzimi 12 jyl. Aǵylshyn tili 1-den 12-shi synypqa deiin oqytylady. Bul pánnen memlekettik emtihan tapsyrylady. 2016-2017 oqý jylynan bastap elimizde birinshi bolyp joǵary synyptarda 15 top qurylyp, mýzyka pánderi: solfedjio, garmoniia, álem mádenieti tarihy aǵylshyn tilinde ótkizilýde. Bizdiń oqýshylardyń aǵylshyn tilin meńgerý deńgeii óte joǵary. Ony mektepke kelgen sheteldik qonaqtar atap aityp júr. Latyn álipbiine esh qiyndyqsyz kóshýge bizdiń ujymnyń (480 oqýshy) tolyq múmkindigi bar»,-delingen atalǵan ujymnyń hatynda. «Taǵy bir artyqshylyq, eger latynǵa kóshsek, halqymyzdyń ótken tarihyn tereńinen oqyp, bilýge zor múmkindik týady. Úlken býyn aǵalarymyz kirill qarpine kóshpei turǵanda latyn tilinde esh qiyndyqmyz oqyp, jaza bilgen».- deidi mektep-internat direktory O. Abdýllaev.

«Bul bolashaqqa batyl qadam jasap, elimizdi búkil dúnie júzine tanytyp kele jatqan Elbasynyń taǵy bir baiandy bastamasynyń biri jáne der kezinde qozǵalǵan ǵylymi mańyzy zor shara dep sanaimyz»,-dep jazady óz hatynda Q. Qojamiiarov atyndaǵy respýblikalyq memlekettik akademiialyq uiǵyr mýzykalyq komediia teatrynyń basshysy R. Toktahýnov. Onyń aitýynsha, táýelsiz eldiń negizgi belgileriniń biri retinde jazýdyń mańyzy óte zor. «Búgingi tehnologiia zamanynda ǵalamtor jelisinde latyn álipbiimen kompiýterde kez-kelgen adam jumys istei alady. Latynǵa kóshsek, birinshiden, qazaq tiliniń halyqaralyq dárejege shyǵýyna jol ashylady. Halyqaralyq aqparat keńistigine kirýgýge múmkindik týady. Ekinshiden, tamyry bir túrki tildes halyqtarmen rýhani bailanysty kúsheitýge de paidasy zor bolatyny anyq»,-deidi ol.

P. Chaikovskii atyndaǵy Almaty mýzykalyq kolledjiniń ujymynyń Elbasynyń atyna joldaǵan hatynda: «Latyn qarpine aýysý týraly Elbasynyń bastamasy qazaq halqyn jańa bir rýhani satyǵa kóterdi. Latyn álipbii jańa tarihi kezeńge aiaq basýǵa, básekelestik qabilettilikti arttyrýǵa, sonymen qatar, bilim men otanshyldyqty damytýǵa úlken septigin tigizedi. Biz Sizdi qoldaimyz! Biz Sizben birgemiz! Latyn álipbiin qoldaný – elimizdiń bolashaǵy úshin jasalǵan úlken tarihi qadam!»,- dep jazylypty.

Astana-Balet teatry da utymdy usynysqa qoldaý bildire otyryp, latyn álipbiine kóshý túrki jáne jahandyq álemmen yqpaldasýǵa, qazaq halqy buryn qoldanǵan álipbige qaityp oralýǵa, ulttyq sanamyzdyń jańǵyrýyna óz septigin tigizedi degen úmitin jetkizgen. Al «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatrynyń ujymy latynǵa aýysý bizdiń elimizdi jahandyq órkenietke jaqyndata túsedi degen lebizin joldapty. «Latyn álipbii – álemdegi eń tanymal jazýlardyń biri jáne onyń bolashaǵy zor. Teatr ujymy Sizdiń el ómirindegi osy tarihi sheshimińizdi qoldap, ári qarai júzege asýyna úlesin qosady»,-delingen ujymnyń hatynda.