Zańdardyń sapasyna talap kúsheiedi
«Biz barlyq kúsh-jigerimizdi biriktirgen kezde ǵana elimizdi lańkestik qaýpinen qorǵaityn zań qabyldai alamyz», - dep málimdedi Májilis tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlin «Qazirgi kezeńdegi ekstremizm men terrorizmniń aldyn alý jáne terrorizm qateriniń jolyn kesýdiń zańnamalyq jáne institýtsionaldyq sharalary» atty dóńgelek ústelde. Onyń pikirinshe, búkil qoǵam bir ustanymmen birikken kezde ǵana ekstremizm men terrorizmge qarsy kúres nátijeli bolady.
«Elimizdegi jáne álemdegi lańkestik oqiǵalar terrorizmniń ulty, dini, shekarasy joqtyǵyn kórsetti jáne ol barlyq órkenietti álemge ortaq qater bolyp tabylady, - dedi Nurlan Nyǵmatýlin. - Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev birneshe ret asa biik minbelerden halyqaralyq terrorizmniń qaýpi kún saiyn ulǵaiyp bara jatqanyn eskertip, adamzatqa ortaq jaýmen kúresýde barynsha tabandy jáne júieli qadamdar jasaýǵa úndedi. Ótken jyldyń qyrkúiek aiynda BUU-nyń Bas Assambleiasynyń 70-inshi quryltaiynda sóilegen sózinde Qazaqstan basshysy terrorizm men ekstremizmge qarsy kúreste birtutas jahandyq jeli qurýdy, sondai-aq osy saladaǵy halyqaralyq-quqyqtyq bazany jetildirýdi usyndy».
Nurlan Nyǵmatýlin Májiliste talqylanyp jatqan «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine ekstremizmge jáne terrorizmge qarsy is-qimyl máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn jan-jaqty jetildirýge memlekettik organdarmen qatar úkimettik emes uiymdar, qoǵamdyq birlestikter, ǵylymi ortalyqtar, kásipkerler qaýymdastyǵy, dini birlestikterdiń ókilderi tartylǵanyn atap ótti. Ol dóńgelek ústel basyna jinalǵandardy atalǵan zań jobasy boiynsha berilgen usynystardyń barlyǵy muqiiat qaralatynyna sendirdi.
Dóńgelek ústelde sóz sóilegen Senat tóraǵasynyń orynbasary Bektas Beknazarov halyqaralyq terrorizm men ekstremizm qateriniń keńeiýi Parlamentte qabyldanatyn zańdardyń sapasyna joǵary talap qoiatynyna nazar aýdardy. «Bul saladaǵy zańnamalyq deńgeidegi jumystar, eń bastysy dini ekstremizm men terrorizmdi tazalaýǵa, bul rette bizdiń azamattardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qatań saqtaý arqyly, olardy anyqtaýdyń jáne jolyn kesýdiń tiimdiligin arttyrýǵa, sondai-aq ekstremistik jáne terroristik qyzmettiń saldaryn azaitý jáne joiý sharalaryn kúsheitýge baǵyttalatyn bolady», - dep atap ótti B.Beknazarov.
Ol sondai-aq, Qazaqstannyń ekstremistik ideologiialar men lańkestikke bailanysty dinder men olarǵa qarsy kúshterdiń arasyndaǵy dialogtyń nyǵaiýy úshin kúsh-jigerin aiamai jumsap kele jatqanyn málimdedi. Buǵan 2016 jyldyń mamyr aiynda «Dinder terrorizmge qarsy» taqyrybyndaǵy halyqaralyq konferentsiianyń ótkizilýi dálel bola alady. Bektas Beknazarov óz sózinde memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń VI shaqyrylǵan Qazaqstan Parlamentiniń ekinshi sessiiasynyń ashylýynda sóilegen sózinde elimizdiń qaýipsizdiginiń zańnamalyq negizderin nyǵaitý máselesin basty jumys baǵyttarynyń biri retinde kórsetip berýi kezdeisoq emestigine toqtaldy. Bul rette quryltaidaǵy Elbasymyzdyń: «Álemde bir de bir el terroristik shabýyldardan saqtandyrylmaǵan. Terroristik qater Qazaqstan úshin de aqiqatqa ainalyp otyr», - degen sózin mysalǵa keltirdi.
Qazaqstanda terakti jasaý qaýpi saqtalýda
«Qazaqstanda terakti jasaý qaýpi saqtalyp otyr. Lańkestik qylmystar áskeri janjaldar júrip jatqan jerlerden oralǵan, áskeri tájiribe jinaǵan jáne radikaldyq kózqarasty ustanýshylardyń qatysýymen jasalýy múmkin»,- dep málimdedi dóńgelek ústelde Ulttyq qaýipsizdik komiteti tóraǵasynyń orynbasary Nurǵali Bilisbekov. Elimizdiń ulttyq qaýipsizdigine jaýapty organnyń ókili sońǵy 5 jyl ishinde terroristik belsendiligi joǵary aimaqtarǵa barýǵa umtylǵan 559 qazaqstandyqtardyń joly kesilgenin habarlady. «Siriia-Irak shekarasyndaǵy áskeri janjal barlyq Taiaý Shyǵystaǵy terroristik kúshterdiń belsendiligin arttyrdy. Qazirgi kezde álemniń 80-nen astam elinen barǵan jańa erikti sarbazdar sodyrlardyń qataryn tolyqtyrýda. Osy oraida qazaqstandyqtardyń da áskeri janjaldarǵa qatysýy tikelei qaýip tóndiredi»,- degen oiymen bólisti N. Bilisbekov.
UQK tóraǵasynyń orynbasary áskeri janjaldardan otanyna oralǵan sodyrlardyń terakti jasaý qaýpi saqtalatynyn aitty. Ol bul sózine dálel retinde sońǵy kezderi elimizde zalalsyzdandyrylǵan radikaldyq toptardyń bir bóligi halyqaralyq terroristik uiymdardyń nusqaýymen is-qimyl jasaǵanyn mysalǵa keltirdi. Onyń aitýynsha, Qazaqstandaǵy basqa radikaldanǵan toptar da aqparattyq nasihattyń yqpalymen belsendi áreketter júrgizýge umtylǵan kórinedi. Bul oraida radikaldyq ideologiiany ǵalamtor jelisinde taratýdyń eń mańyzdy máselege ainalyp otyrǵany anyq. Qazirgi kezde dini nasihat pen terroristik qyzmettiń tásilderine baýlityn ǵalamtor resýrstardyń úlken júiesi paida bolǵan.
Jastardy ekstremistik aǵymdardyń arbaýynan qutqarý úshin UQK aqparattyq salada júieli jumys júrgizýdi bastaǵan. Atap aitqanda, ekstremistik baǵyttaǵy materialdardyń tek qana ǵalamtor arqyly taralýyn anyqtaityn, baqylaityn jáne jolyn kesetin arnaiy keshendi júie qurylǵan. Sonymen qatar, reseilik áleýmettik jeliler: V Kontakte, Odnoklassniki rý, Mail.ru jáne olardyń batystyq áriptesteri – Facebook, Twitter, YouTube-tiń ákimshiligimen yntymaqtastyq ornatylǵan. «Mundai qadam ǵalamtordaǵy terroristik jáne ekstremistik sipattaǵy materialdardyń aitarlyqtai kóp bóligin joiýǵa múmkindik berdi. Ǵalamtorda ai saiyn terroristik mazmundaǵy 70 myńǵa jýyq materialdar paida bolady. Sonyń ishinde shamamen 400-deii qazaqstandyq aýditoriiaǵa baǵyttalǵan. Jyl saiyn ǵalamtordaǵy ondaǵan myń beine materialdar men aýdio jazbalar anyqtalyp, buǵattalyp, joiylady. Sondai-aq, júzdegen beine arnalar, myńdaǵan saittar, kórýge tyiym salynǵan anonimaizerler joiylady»,- dep habarlady Nurǵali Bilisbekov.
Ámirlan Álimjan
