Búgin Astanada Qyzylorda oblysy Elordaǵa syilyq retinde salǵan ashyq aspan aiasyndaǵy ǵarysh mýzeii – raketa-ǵarysh tehnikasy ekspozitsiiasynyń tanystyrylymy ótti.
Jańa mýzeidiń tanystyrylymyna Elbasy Nursultan Nazarbaev qatysty.
Astananyń sol jaǵalaý bóliginde ornalasqan jalpy aýmaǵy 1,4 ga jer ýchaskesinde shynaiy ólshemde jasalǵan «Soiýz», «Proton», «Zenit» zymyran-tasyǵyshtary ornatyldy, jaqyn arada «Býran» orbitaaralyq kemesiniń maketi qoiylady, ekspozitsiia mańyndaǵy aimaq abattandyryldy. Sondai-aq, keshen aýmaǵynda zymyrandardyń tehnikalyq sipattamasy, jasalýy jáne paidalaný tarihy týraly barlyq málimetter kórsetilgen arnaiy aqparattyq stendter qoiyldy.
«Proton» - avtomatty ǵarysh apparattaryn Jer sharynyń orbitasy men ári qarai ǵarysh keńistigine shyǵarýǵa arnalǵan aýyr sanatty birjolǵy zymyran-tasyǵysh. Geostatsionarlyq orbitaǵa salmaǵy 3,3 tonnaǵa deiin júkterdi shyǵarýǵa qaýqary bar. «Proton» zymyran-tasyǵyshy barlyq keńestik jáne reseilik orbitalyq stantsiia men «Mir» stantsiiasynyń modýlderi jáne halyqaralyq ǵarysh stantsiialaryn shyǵarý quraly bolyp tabylady. Sondai-aq, «Proton» zymyran tasyǵyshynyń kómegimen «Glonass» jerseriktik júie keńeitilip, «Ekspress» seriialy jerserikter ushyrylady. Birqatar kórsetkish boiynsha, onyń ishinde ushyrylymnyń baǵasy, orbitaǵa shyǵarylatyn paidaly júk jáne onyń kilogrammynyń quny boiynsha «Proton» álemdegi eń tabysty zymyran.
«Zenit» - negizgi orta sanatty eki satyly zymyran-tasyǵysh. Alǵashqy ushyrylymy 1985 j. 13 sáýir kúni júzege asyryldy. «Zenit» tolyǵymen avtomattandyrylǵan jáne ushyrylym quralynda personaldyń bolýyn qajet etpeitin alǵashqy ári jalǵyz ámbebap keshen. Bul zymyrandy tipti 80-90 jj. «21 ǵasyrdyń raketasy» dep ataityn.
«Zenit» ushyrylym kesheniniń negizinde «Báiterek» resei-qazaqstandyq birlesken joba júzege asyrylatyn bolady dep josparlanýda.
«Býran» - «Energiia-Býran» baǵdarlamasynyń aiasynda jasap shyǵarylǵan kóp mártelik orbitaldi ǵarysh kemesi. «Energiia-Býran» halyqaralyq ǵarysh stantsiiasyn jasaý Keńes dáýirindegi eń aýqymdy baǵdarlama bolatyn. 18 jyl ishinde ǵarysh stantsiiasyn 86 ministrlik pen vedomstvo janyndaǵy 1286 kásiporynnyń millionnan astam qyzmetkeri ázirledi, memlekettiń eń iri ǵylymi-óndiristik ortalyqtary osy jumysqa tartylǵan. «Býran» kosmoplanyn qondyrý úshin «Baiqońyr» ǵarysh ailaǵynda kúsheitilgen ushyrylý-qoný jolaǵy bar «Iýbileinyi» aerodromy arnaiy salyndy.
Atap óteiik, jobany júzege asyrýdyń ekinshi kezeginde qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrligi mýzei men planetariidiń qurylysyn salýdy josparlap otyr.
