بٷگٸن استانادا قىزىلوردا وبلىسى ەلورداعا سىيلىق رەتٸندە سالعان اشىق اسپان اياسىنداعى عارىش مۋزەيٸ – راكەتا-عارىش تەحنيكاسى ەكسپوزيتسيياسىنىڭ تانىستىرىلىمى ٶتتٸ.
جاڭا مۋزەيدٸڭ تانىستىرىلىمىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىستى.
استانانىڭ سول جاعالاۋ بٶلٸگٸندە ورنالاسقان جالپى اۋماعى 1,4 گا جەر ۋچاسكەسٸندە شىنايى ٶلشەمدە جاسالعان «سويۋز», «پروتون», «زەنيت» زىمىران-تاسىعىشتارى ورناتىلدى, جاقىن ارادا «بۋران» وربيتاارالىق كەمەسٸنٸڭ ماكەتٸ قويىلادى, ەكسپوزيتسييا ماڭىنداعى ايماق اباتتاندىرىلدى. سونداي-اق, كەشەن اۋماعىندا زىمىرانداردىڭ تەحنيكالىق سيپاتتاماسى, جاسالۋى جەنە پايدالانۋ تاريحى تۋرالى بارلىق مەلٸمەتتەر كٶرسەتٸلگەن ارنايى اقپاراتتىق ستەندتەر قويىلدى.
«پروتون» - اۆتوماتتى عارىش اپپاراتتارىن جەر شارىنىڭ وربيتاسى مەن ەرٸ قاراي عارىش كەڭٸستٸگٸنە شىعارۋعا ارنالعان اۋىر ساناتتى بٸرجولعى زىمىران-تاسىعىش. گەوستاتسيونارلىق وربيتاعا سالماعى 3,3 تونناعا دەيٸن جٷكتەردٸ شىعارۋعا قاۋقارى بار. «پروتون» زىمىران-تاسىعىشى بارلىق كەڭەستٸك جەنە رەسەيلٸك وربيتالىق ستانتسييا مەن «مير» ستانتسيياسىنىڭ مودۋلدەرٸ جەنە حالىقارالىق عارىش ستانتسييالارىن شىعارۋ قۇرالى بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, «پروتون» زىمىران تاسىعىشىنىڭ كٶمەگٸمەن «گلوناسس» جەرسەرٸكتٸك جٷيە كەڭەيتٸلٸپ, «ەكسپرەسس» سەرييالى جەرسەرٸكتەر ۇشىرىلادى. بٸرقاتار كٶرسەتكٸش بويىنشا, ونىڭ ٸشٸندە ۇشىرىلىمنىڭ باعاسى, وربيتاعا شىعارىلاتىن پايدالى جٷك جەنە ونىڭ كيلوگراممىنىڭ قۇنى بويىنشا «پروتون» ەلەمدەگٸ ەڭ تابىستى زىمىران.
«زەنيت» - نەگٸزگٸ ورتا ساناتتى ەكٸ ساتىلى زىمىران-تاسىعىش. العاشقى ۇشىرىلىمى 1985 ج. 13 سەۋٸر كٷنٸ جٷزەگە اسىرىلدى. «زەنيت» تولىعىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان جەنە ۇشىرىلىم قۇرالىندا پەرسونالدىڭ بولۋىن قاجەت ەتپەيتٸن العاشقى ەرٸ جالعىز ەمبەباپ كەشەن. بۇل زىمىراندى تٸپتٸ 80-90 جج. «21 عاسىردىڭ راكەتاسى» دەپ اتايتىن.
«زەنيت» ۇشىرىلىم كەشەنٸنٸڭ نەگٸزٸندە «بەيتەرەك» رەسەي-قازاقستاندىق بٸرلەسكەن جوبا جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى دەپ جوسپارلانۋدا.
«بۋران» - «ەنەرگييا-بۋران» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا جاساپ شىعارىلعان كٶپ مەرتەلٸك وربيتالدٸ عارىش كەمەسٸ. «ەنەرگييا-بۋران» حالىقارالىق عارىش ستانتسيياسىن جاساۋ كەڭەس دەۋٸرٸندەگٸ ەڭ اۋقىمدى باعدارلاما بولاتىن. 18 جىل ٸشٸندە عارىش ستانتسيياسىن 86 مينيسترلٸك پەن ۆەدومستۆو جانىنداعى 1286 كەسٸپورىننىڭ ميلليوننان استام قىزمەتكەرٸ ەزٸرلەدٸ, مەملەكەتتٸڭ ەڭ ٸرٸ عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىقتارى وسى جۇمىسقا تارتىلعان. «بۋران» كوسموپلانىن قوندىرۋ ٷشٸن «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىندا كٷشەيتٸلگەن ۇشىرىلۋ-قونۋ جولاعى بار «يۋبيلەينىي» اەرودرومى ارنايى سالىندى.
اتاپ ٶتەيٸك, جوبانى جٷزەگە اسىرۋدىڭ ەكٸنشٸ كەزەگٸندە قورعانىس جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ مۋزەي مەن پلانەتارييدٸڭ قۇرىلىسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
