Qytaidy Londonmen jalǵaityn poiyz joly

Qytaidy Londonmen jalǵaityn poiyz joly

Qytai prezidenti Si Tszinpin men Ulybritaniia patshaiymy Elizaveta Býkingem saraiyna kúimemen kele jatyr. London, 20 qazan 2015 jyl.

Batys baspasózi Qytai men Ulybritaniia arasynda temirjol qatynasy ashylǵany, Qazaqstandy ómir súrý óte arzan turatyn elder sanatyna qosqan serbiialyq saittyń reitingi týraly jazǵan.

QAZAQSTAN ARQYLY ÓTETIN POIYZ

Tailandtyń Bangkok Post gazeti Qytaidan Londonǵa ashylǵan jańa temirjol marshrýtyna qatysty kommentariiin saqtana jazǵan. Alǵashqy poiyz Qytaidyń shyǵysyndaǵy Iu qalasynan jeksenbi kúni shyqqan. Jol-jónekei Qazaqstan, Resei, Belarýs, Polsha, Germaniia, Belgiia jáne Frantsiiany kesip ótetin poiyz Londonǵa deiingi 12 myń kilometr qashyqtyqty shamamen 18 kúnde júrip ótedi. Qytaidyń Xinhua jańalyqtar agenttiginiń habarlaýynsha, poiyz júginiń ishinde kiim-keshek, sómke, shabadan siiaqty tutyný taýarlary bar.

"Buǵan qosa, Qytai temirjol qatynasyn shetelde diplomatiialyq ádisi retinde paidalanady. Qytaidyń poiyz óndirýshileri temirjol arqyly júk tasymaldaýǵa tapsyrys alý úshin Afrika, Latyn Amerikasy jáne Ońtústik-Shyǵys Aziia elderindegi jańa naryq kózderine nazar aýdarýmen qatar damyǵan eldermen jan-jaqty kelisim jasaýdan úmitti" dep jazady Bangkok Post. Maqalada Eýropa men Aziia arasynda ashylǵan temirjol baǵytyn "sirek marshrýt" dep ataǵan, óitkeni júk kóbinese teńiz joly arqyly tasymaldanady. Aziiadan jóneltilgen júk Los-Anjeleske deiin teńiz arqyly shamamen 10 kúnde jetkiziledi, al Gollandiianyń Rotterdam portyna 30 kúnde jetýi múmkin.

Қытайдан Иранға келген алғашқы пойыз. Тегеран, 15 ақпан 2016 жыл.
Қытайдан Иранға келген алғашқы пойыз. Тегеран, 15 ақпан 2016 жыл.

Qytaidan Iranǵa kelgen alǵashqy poiyz. Tegeran, 15 aqpan 2016 jyl.

Amerikalyq Bloomberg agenttigi saity da bul jańalyqqa qatysty kommentarii jariialaǵan. "Qytaidan Londonǵa baratyn poiyz] 200-dei konteiner jetkize alady, biraq 20 myń konteiner siiatyn aýyr júk kemesimen salystyrǵanda, júkti jetkizýge Shyǵys Aziia men Ońtústik Eýropa arasynda júzýge ketetin 30 kúnniń jartysynan azy ketedi" dep jazady Bloomberg. Britandyq Brunel Shippingkólik kompaniiasynyń operatsiialyq direktory Maikl Ýaittyń Bloomberg agenttigine aitýynsha, "teńiz joly arqyly tasymaldaǵanda júk bógelip turyp qalýy nemese júk jóneltý josparlanǵan ýaqyttan keshigýi múmkin, sondyqtan bul ásirese shyǵyny eki ese qymbat áýe tasymalymen salystyrǵanda, temirjoldy básekege qabiletti variant etýge múmkindik beredi".

Kezinde Qytai qundy qaǵazdardy retteý komissiiasy tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin atqarǵan Iao Gangtyń 2015 jyly aitqan sózderine silteme jasaǵan maqala avtorlarynyń habarlaýynsha, el prezidenti Si Tszinpinniń strategiiasy boiynsha, Qytai shetelde tas jol men temirjoldy damytýdy qarjylandyrýǵa ádepkide 40 milliardtai dollar bólgen, al transport dálizi boiynda ornalasqan eldermen saýda kólemi aldaǵy 10 jylda eki jarym trillion dollarǵa jetýi múmkin.

"KÁSIBI TERRORShYLAR"

Germaniianyń Deutsche Welle saitynda jariialanǵan "Mamandyǵy - terrorshy ma? IM sodyrlardy Ortalyq Aziiadan jinaidy" degen maqalada Qazaqstan, Túrkimenstan, Tájikstan, Ózbekstan jáne Qyrǵyzstandy "úgitteýge utymdy aimaq" dep atap, Ortalyq Aziiadan "Islam memleketi" (IM) ekstremistik uiymy qatarynda soǵysatyn "jańa sarbazdar" jinaýǵa qatysty ahýaldy taldaǵan. Siriiadaǵy IM uiymynda Ortalyq Aziiadan barǵan sodyrlardyń naqty sany belgisiz. Niý-Iorkte ornalasqan Soufan Group strategiialyq qaýipsizdik agenttiginiń 2015 jylǵy jeltoqsandaǵy esebinshe, IM uiymynyń 4700-ge jýyq sodyry burynǵy Sovet odaǵy elderinen shyqqandar. Olardyń jartysynan kóbi - Sheshenstan, Ingýshetiia jáne Daǵystannan shyqqan reseilik azamattar. Ózbekstan men Qyrǵyzstannyń árqaisysynan qosylǵan shamamen 500 sodyr san jaǵynan ekinshi úlken topty quraǵan.

«Ислам мемлекеті» экстремистік тобы содырлары түнгі клубқа жасаған шабуылы кезінде қаза тапқан 23 жастағы түрік жігіті Юнус Гормекті жерлеу рәсіміне жиналғандар. Стамбул, 2 қаңтар 2017 жыл.
«Ислам мемлекеті» экстремистік тобы содырлары түнгі клубқа жасаған шабуылы кезінде қаза тапқан 23 жастағы түрік жігіті Юнус Гормекті жерлеу рәсіміне жиналғандар. Стамбул, 2 қаңтар 2017 жыл.

«Islam memleketi» ekstremistik toby sodyrlary túngi klýbqa jasaǵan shabýyly kezinde qaza tapqan 23 jastaǵy túrik jigiti Iýnýs Gormekti jerleý rásimine jinalǵandar. Stambýl, 2 qańtar 2017 jyl.

Maqalada halyqaralyq koalitsiianyń Siriia men Iraktaǵy IM uiymyna qarsy jýyrdaǵy shabýyldary kezinde "Ortalyq Aziiadan barǵan sodyrlardyń kóbiniń kózi joiyldy", sondyqtan "kóptegen sodyr Túrkiia arqyly eline oralyp jatyr" dep sanaityn reseilik kei sarapshylardyń pikirin keltirgen. Mysaly, qaýipsizdik máseleleri jónindegi reseilik sarapshy Lev Korolkov Ortalyq Aziiadan barǵan sodyrlar úshin IM uiymyna kirý "eńbek migratsiiasynyń jańa túrine" ainaldy dep sanaidy. Ol "sarapshylardyń pikirinshe, Ortalyq Aziiadan "jihadqa" ideologiialyq emes, kóbinese qarjylyq sebeptermen attanatyndar kóbeidi dep sanaidy" deidi. Reseide kóshi-qon saiasaty kúsheiýine bailanysty Reseiden Ortalyq Aziiadaǵy eline oralǵan jas migranttardyń kóbi "IM qataryna qosylýǵa úgitteitinder úshin ońai oljaǵa" ainalýy múmkin.

Jańa jyl merekesi túni ondaǵan adam mert bolyp, jaralanǵan Stambýldaǵy túngi klýbta jasalǵan teraktiden keiin bul shabýyl - Ortalyq Aziiadan shyqqan adamnyń isi degen aqparat taraǵan. Ony áli izdep jatyr. Teraktini Túrkiia baýyrlas ári dos aimaq dep sanaityn Ortalyq Aziia elderiniń birinen shyqqan adam jasaýy múmkin degen habardan keiin Túrkiiada jurt narazylyq tanytqan.

ÓMIR SÚRÝ ARZAN TURATYN ELDER

Serbiianyń Numbeo.com saity álem elderindegi 2016 jyly ómir súrý quny boiynsha reitingin jariialady. Álgi reitingte Qazaqstan ómir súrý úshin eń arzan elder arasynda - Úndistan, Moldova jáne Pákistannan keiin tórtinshi oryndy ielendi. Serbiialyq saittyń jazýynsha, 2016 jyly Bermýd araldary, Shveitsariia, Bagam araldary, Norvegiia jáne Islandiia ómir súrý úshin eń qymbat elder bolǵan.

Saitta baspanany jalǵa alý, azyq-túlik quny, meiramhanadaǵy baǵalar siiaqty ólshemder boiynsha barlyǵy 122 el baǵalanǵan. Saittyń túsindirýinshe, baǵalaý parametrleri Niý-Iorkpen salystyrmaly túrde alynǵan. Sait dereginshe, Qazaqstan turǵyndarynyń tutyný múmkindigi indeksi - 59,30 ball bolǵan, iaǵni Niý-Iorktiń ortasha jalaqy alatyn turǵyndaryna qaraǵanda, Qazaqstannyń ortasha jalaqy alatyn turǵyndarynyń taýar jáne qyzmet túrlerin satyp alý múmkindigi 40,7 paiyzǵa az. Biraq Qazaqstanda ómir súrý quny (baspanany jalǵa alýdan ózgesi) - 26,82 ball, iaǵni Niý-Iorkke qaraǵanda 73,18 paiyzǵa arzan. Serbiialyq sait "zertteýge áldebir úkimettik uiymdardyń yqpaly bolǵan joq" dep málimdeidi.

Anna Klevtsova, Azattyq