Kytai Qazaqstan jeri arqyly álem ekonomikasyn dúr silkindirmek

Kytai Qazaqstan jeri arqyly álem ekonomikasyn dúr silkindirmek

Qytai Ortalyq Aziia aýmaǵynda óziniń dándi-daqyl dálizin salýy múmkin, osylaisha olar Afrika, Aziia jáne Qytaidyń ózine jylyna 160 million tonna dándi-daqyl eksporttaýdy kózdep otyr. Sonymen qatar qazaqstandyq diqandar osy sýperjobada basty rólde bolady, - dep habarlaidy "Nezavisimaia gazeta".

Qytai statistikasyna sáikes, Ortalyq Aziia jerinde egistikke jaramdy 38 million gektar jer bar eken. Sonyń 74 paiyzyn iaǵni 28 million gektar jerin Qazaqstannyń jeri alyp jatyr. Bolashaqta eldegi egistikke jaramdy jerler 60 million gektarǵa jetýi múmkin. 

Basylym Beijiń agrarlyq ekspansiiasynan qaýiptenedi, eger Qytai óz josparyn iske asyratyn bolsa, olar Qazaqstannyń jeri arqyly álemdegi dándi-daqyl saýdasyn Qazaqstannyń jeri arqyly iske asyrady. "Qytai jobasynyń qanshalyqty aýqymdy ekenin túsiný úshin, Reseidiń eksportqa shyǵaratyn óniminiń 37,5 million tonna ekenin aita keteiik. Iaǵni bul degenimiz, Qytai Reseige qaraǵanda tórt ese kóp eksport shyǵarmaqshy. Eger Qytai osy jobany iske asyratyn bolsa, Resei óziniń aýylsharýashylyq damý josparyn qaita qaraýy kerek bolady. Álemdik saýdada baǵa túsip ketýi de múmkin. Qytai óndirýshilerimen básekeles bolǵan óndirýshiler bankrotqa ushyraidy", - delingen maqalada. 

"Qytai Qazaqstan jerin paidalana otyryp, Reseige qaraǵanda eki ese artyq ónim alyp, 3-4 ese eksportqa shyǵaratyn bolsa, bizdiń dándi-daqyl eksportynan túsetin kirisimiz qandai bolady?" - degen suraq qoiady avtor. 

"Qosymsha óndirilgen 160 million tonna dándi-daqyl baǵany 30-50 paiyzǵa tómendetip jiberýi múmkin. Dándi-daqyl álemdik baǵasy jyl saiyn 1,3 paiyzǵa ósip keledi, al Jer betindegi adamdar sany - 1,12 paiyzǵa ósedi eken. Iaǵni tamaq artylyp qalmaidy. Qazirgi ýaqytta bir jylda 150-160 million tonna astyq jetispeidi. Osy defitsittiń ornyn Qytai toltyrmaqshy", - deidi IFC Markets sarapshysy Dmitrii Lýkashov.

"Qytai ózine durys baǵytta qozǵalyp keledi. Alaida "Dándi-daqyl dálizi" atty jobanyń qazir iske qosylýy ekitalai", - dep oilaidy maman. Onyń aitýynsha, AQSh olarǵa kedergi jasaý úshin barlyǵyn jasaidy, sonymen qatar Qazaqstan, Ózbekstan, Túrkmenstan jáne Tájikstan elderine qysym kórsetedi. 

"Eger Qytai Qazaqstan arqyly óz josparyn iske asyratyn bolsa, onda álemdik saýda kúrdeli ózgeriske ushyraidy. Baǵanyń tómendep, sapaly ónimge suranystyń kóbeietini anyq. Aitylǵan kólemder - bul óte kóp. Olar eger iske qosylsa, Resei dándi-daqyl eksporttaýdan kóshbasshy bolmaidy. Dándi daqyldan túsetin paia qazirgidei bolmaidy", - deidi "Alor Broker" kompaniiasynyń sarapshysy Kirill Iakovenko.

Sonymen qatar birshama sarapshylar Qytai jobasyn fantaziia nemese jahandyq alaiaqtyq dep atady. "Bul joba "dáliz" degennen góri kóbirek "panama" aferasyna uqsaidy", - dedi Agrarlyq saýda koniýnktýrasy institýtynyń bas direktory Dmitrii Rylko. 

"Ázirge bul joba qiial bolyp kórinedi. Qytailyqtar kóz tigip otyrǵan osy Ortalyq Aziia aýmaǵynda sý tapshylǵy bar. Aýa raiy óte qolaisyz. Qosymsha bir dúnielersiz myna jerlerdi iemdený óte qiyn", - deidi "Sovekon" analitikalyq ortalyqtyń direktory Andrei Sizov. Onyń aitýynsha, óńirlerdegi ónim alýdy osy deńgeide saqtap qalý basty maqsat bolyp tabylady. Osyndai aýqymda óndirilgen kúnniń ózinde ony sol elden alyp shyǵý múmkin emes. Oǵan mysal retinde Qazaqstannan Qytaiǵa eksporttalatyn az ǵana mólsherdegi dándi-daqyl sebep bolady", - dep túsindirdi ol.

kaz.tengrinews.kz