Qysqa beldemsheden hidjabqa deiin: Álem elderiniń mektep formasy qandai?

Qysqa beldemsheden hidjabqa deiin: Álem elderiniń mektep formasy qandai?


Oqýshylardyń birdei kiim kiiýi bizdiń zamanymyzǵa deiin uzaq jyldar buryn paida bolǵan. Tipti ejelgi Grekiianyń ózinde oqýshylar birkelki ýniforma kigen kórinedi. Uzaq ýaqyt saqtalyp kele jatqan osy dástúrdi qazirgi ýaqytta ustanatyn da, ustanbaityn da elder bar. Mektep formasy jai ǵana ýniforma emes, oǵan qarap memlekettiń qazirgi mádeni aǵymynan habar alýǵa bolady, tarihi damý kezeńi men saiasi rejimin túsinýge jáne halyqtyń minez-qurqyn kórýge bolady.

Japoniia

Japon qyzdarynyń mektep formasy álemde eń tanymal deýge bolatyn shyǵar. Olardyń qysqa beldemsheleri men uzyn shulyqtary tipti álemdik dizainerlerge de shabytyna arqaý bolǵan. Áleýmettik jelide japon oqýshylaryna úkimet etegi qysqa mektep formasyn beredi eken degen qaýeset taraǵan. Biraq shyn máninde olardyń mektep formasynyń etegi tizege deiin jetedi,  tek ony oqýshylar ózderi qysqartyp alatyn kórinedi. 

Foto:dzen.ru

Ózge elderdegidei Japoniiada da 90 jyldary qysqa etekti kóilekter sánge ainalǵan. Sol kezden bastap oqýshylar da ýniformalarynyń etegin qysqartatyn bolǵan. Al ústilerine olar aq jeide kiedi. Kei mektepterinde «seilor fýk» (qazaq tiline aýdarǵanda «motros kostiýmy») kiedi. Al uldar tik jaǵaly «gakýran» kiedi.

Foto:dzen.ru

Angliia

Bul memlekette 1552 jyly alǵash Christ's Hospital mektebinde oqýshylar arnaiy birkelki forma kiip bastaǵan. Sodan beri jalǵasyp kele jatqan dástúr álemge tarady deýge bolady. Kóptegen elderde oqýshylar kietin kók tústi ýniformany angliialyqtar kedei oqýshylarǵa arnap tiktirgen kórinedi. Sol kók tústi mektep formasy qazir de qoldanysta. Tek kiimniń sapasy áldeqaida jaqsarǵan jáne ony tek kedei balalary ǵana emes, áleýmettik jaǵdaiyna qaramastan, oqýshylardyń túgelge jýyǵy kiedi. Sonymen birge olardyń kóbi óz eliniń mektep formasyn kiip, bilim alyp jatqanyna baqytty.

Foto:smartpress.by

Bir qyzyǵy, Angliiada mektep formasyna degen erekshe kózqaras kóptegen elitalyq mekemelerde bar eken. Oqýshylardyń mektep kiimderi olardyń aýqattylyǵyn, mártebesin kórsetýi múmkin. Mektep formasynyń negizgi elementteri men tús shemasynan bastap aiaq kiimge, kolgotki nemese shulyq túsine jáne oqý ornynyń mindetti emblemasyna deiin óte muqiiat tańdalady. Jáne bul memlekette ár mekteptiń óz mektep formasy bar.

Wycliffe School mektep formasy Foto:dukeeducation.net

AQSh

Amerika Qurama Shtattarynda mektep formasyna bári birdei qarym qatynas jasaidy dep aitýǵa kelmeidi: keibir oqý oryndary mektep formasyn quptaidy, basqalary qabyldamaidy, al taǵy biri jai ǵana "iskerlik kiim stilin" tańdaǵan.
Angliiamen salystyrǵanda, AQSh-ta mektep formasy ǵasyrlar boiǵy dástúrler men erekshe maqtanysh máselesi emes, taptyq teńsizdik pen oqýshylardyń syrtqy kelbeti negizinde qaqtyǵystardy boldyrmaýǵa tyrysý máselesi bul memlekette basty orynda tur.

Foto:bolshoyvopros.ru

Qytai

Qytailyqtar eń aldymen, balalardyń yńǵaiy men jailylyǵyna nazar aýdaratyn siiaqty. Sondyqtan olardyń mektep formasy kóbinese qarapaiym sporttyq kostiýmderge uqsaidy. Olardyń mektep formasymen oqýshylar sabaq ta oqi alady, júgirip, sekirip, fýtbol da oinai alady.

Foto:dzen.ru

Soltústik Koreia

Aq jeide, qara nemese kók iýbka jáne shalbar kiiý Soltústik Koreia oqýshylarynyń ýniformasy. Sonymen qatar, qyzyl galstýk ta bul el mektep formasynyń ajyramas bóligi deýge bolady. Kommýnistik saiasattyń simvolyna ainalǵan qyzyl galstýkty taǵý óte qatal saqtalatyn tártip.


Foto:gadsclub.livejournal.com



Iran

Iran musylman eli bolǵandyqtan, munda qyz balalardyń oramal taǵýy túsinikti jaǵdai. Munda mektepke bailanysty formanyń túsi qaradan qyzǵylt jáne kókke deiin ózgerýi múmkin. Biraq kiim elementteri ózgerissiz qalady. Uldar shalbar, kóilek jáne kókirekshe kiedi, 6-7 jastan bastap qyzdarǵa hidjab pen uzyn kóilek qajet.

Qazaqstan 

Foto:Sputnik / Timýr Batyrshin

Qazirgi ýaqytta kóptegen elderde mektep formasyn alyp tastap, erkin kiinedi. Olar muny oqýshylardyń ózin emin-erkin sezinýi úshin kerek dese, metep formasy balalardyń áleýmettik alshaqtyǵyn jasyrý úshin, balalar ózderin teń sezinýi úshin kerek deitinder de bar. Ne de bolsa, osy dástúr ǵasyrlar boiy úzilmei kele jatyr. Qazaqstanda da mektep formasyn kiiý orta bilim mekemeleriniń negizgi erejeleriniń qataryna kiredi.  Jalpy alǵanda Qazaqstanda oqýshylar aq jeide men qoiý kóq tústi forma kiedi. Kei bir jekemenshik mektepterde ashyq kók nemese qońyr tústi mektep formasy bekitilgen.

Baljan Jeńisqyzy, ULT.KZ