QR Memlekettik hatshysy, Ábý Nasyr Ál-Farabidiń 1150 jyldyǵyna daiyndalý jáne ony ótkizý jónindegi memlekettik komissiianyń tóraǵasy Qyrymbek Kósherbaev Almatydaǵy Ál-Farabi halyqaralyq ortalyǵynda ǵulamanyń mereitoilyq jylynyń qorytyndy sharalaryna qatysty. Bul týraly Aqorda habarlady.
Shara aiasynda belgili ǵalym-farabitanýshy Aqjan Mashanidiń biýstin ashý saltanaty, biregei «Ál-Farabi» entsiklopediiasynyń tusaýkeseri jáne elimizdiń jetekshi farabitanýshy ǵalymdarymen kezdesý ótti.
Memlekettik hatshy tanymal ǵalym Aqjan Mashanidiń biýstiniń ashylý saltanatynda sóilegen quttyqtaý sózinde adamzattyń Ekinshi ustazy Ábý Nasyr Ál-Farabidiń Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Otyrarda, bir kezderi Farabi dep atalǵan Qazaqstan men Ortalyq Aziianyń ejelgi mádeni ortalyǵynda, dúniege kelgenin ǵylymi turǵydan búkil álemge dáleldegen qazaqstandyq farabitaný mektebiniń negizin qalaǵan tulǵanyń erekshe úlesin atap ótti. Osydan jarty ǵasyr buryn IýNESKO aiasynda Ál-Farabidiń 1100 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq forýmdy Qazaqstanda ótkizý týraly sheshimniń qabyldanýy qazaqstandyq ǵalymnyń baǵa jetpes eńbeginiń moiyndalýynyń taǵy bir kórinisi boldy. Bul jiyn 1975 jyly Almaty qalasynda ótti.
Kezdesýdi ashqan Qyrymbek Kósherbaev Ál-Farabidiń 1150 jyldyq mereitoiynyń keibir qorytyndylaryn shyǵaryp, pandemiiaǵa qaramastan qazaqstandyq farabitanýshy ǵalymdar men ǵylymi qaýymdastyqtar uly ǵalymnyń murasyn el ishinde jáne búkil álemde keńinen nasihattap, dáripteý úshin kóptegen jumys atqarǵanyn aitty.
Mereitoilyq is-sharalarǵa qatysýǵa halyqaralyq qoǵamdastyq jáne akademiialyq uiymdar keń aýqymda tartyldy, olardyń ishinde BUU men IýNESKO, IYU, TÚRKSOI, diplomatiialyq missiialardyń ókilderi, sondai-aq sheteldik jetekshi farabitanýshy ǵalymdar bar. Sheteldegi Qazaqstannyń Elshilikterimen jáne Ál-Farabi ortalyqtarynyń qoldaýymen jáne jetekshi sheteldik ýniversitettermen birlesip – Oksford ýniversiteti, A.Djavaharlal Nerý ýniversiteti, Stambul ýniversiteti, Kapodistri atyndaǵy Afina ulttyq ýniversiteti, Sofiia ýniversiteti, Damask ýniversiteti, Egipet ýniversiteti jáne basqa ýniversitetterdiń qatysýymen birqatar halyqaralyq konferentsiialar ótkizildi. Ál-Farabidiń mereitoiy Úndistan, Singapýr, Malaiziia jáne Indoneziiada atalyp ótti. Halyqaralyq is-sharalarǵa álemniń 50 elinen 5 myńnan astam adam qamtyldy, olardyń ishinde AQSh, Germaniia, Frantsiia, Japoniia, Qytai jáne t.b. memleketter bar.
Respýblikada onlain rejimde 26-dan astam konferentsiia, dóńgelek ústelder men ǵylymi seminarlar ótti. Máselen, áleýmettik jelilerde ashyq alańda «Parasattylyq saǵaty» jalpyulttyq aktsiiasy, «Ál-Farabi jáne qaiyrymdy qoǵam» atty videodáris jáne «Ekinshi Ustaz» onlain veb-seminarlar seriiasy ótti. «Qaiyrymdy qoǵam» chellendjine álemniń 7 elinen kelgen sheteldik stýdenttermen qosa, Qazaqstandaǵy joǵary oqý oryndarynyń 14 myńǵa jýyq stýdenti qatysty. «Ál-Farabi» halyqaralyq pándik olimpiadasyna alys jáne jaqyn shetelderdiń 10 elinen 9,5 myńnan astam mektep oqýshysy qatysty. Olimpiada jeńimpazdaryna Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-da oqý úshin 39 bilim granty bólindi.
Sonymen qatar, Ál-Farabige arnalǵan 7 monografiia, Ál-Farabidiń dáieksózder jinaǵy, sonymen qatar «Qaiyrymdylyq» oilary men naqyl sózder jinaǵy qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde jaryq kórdi. Ál-Farabidiń buryn jariialanbaǵan úsh traktaty arab tilinen qazaq tiline aýdaryldy.
Kezdesý aiasynda álemde tuńǵysh ret jaryq kórgen «Ál-Farabi» entsiklopediiasynyń tusaýkeser rásimi ótkizildi. Bul is-shara dóńgelek ústel formatynda qazaqtyń uly aqyny, oishyl Abaidyń 175 jyldyǵyna orai ashylǵan Abai zalynda ótti.
Shara sońynda Qyrymbek Kósherbaev qazaqstandyq ǵalymdarǵa qajymas ǵylymi izdenisteri úshin alǵysyn bildirip, olarǵa jańa tabys jáne otandyq ǵylym men Qazaqstannyń igiligi úshin zor jetistik tiledi.
Memlekettik hatshy Almatyǵa jumys sapary barysynda biyl týǵanyna 185 jyl tolǵan alǵashqy qazaq ǵalymy, tarihshy, etnograf, folklortanýshy, saiahatshy, aǵartýshy jáne shyǵystanýshy Shoqan Ýálihanovtyń eskertkishine gúl shoǵyn qoidy.
Eske salaiyq, sondai-aq búgin Qyrymbek Kósherbaev ǵalymdardyń shaǵyn ortasynda kórnekti otandyq ǵalymdardy, QR Ulttyq ǵylym akademiiasynyń akademikterin: qoǵam qairatkeri, abaitanýshy, filologiia ǵylymdarynyń doktory, professor Mekemtas Myrzahmetovti jáne tuńǵysh qazaq antropology, ulttyq antropologiia mektebiniń negizin qalaýshy, tarih ǵylymdarynyń doktory Orazaq Ismaǵulovty 90 jyldyq mereitoilarymen quttyqtady.
