«Ekibastuz qalasynyń qurmetti azamaty» ataǵyna kózi tirisi bar, dúnieden kóshkeni bar, jalpy 117 azamat ie. Osy 117 «qurmettiniń» kerýeni 2016 jylǵa deiin arnaiy komissiia súzgisinen ótip, táp-táýir kele jatty.
Sany jaǵynan taldap ótsek, bul ataq 1972 jyly – 6; 1979 jyly – 2; 1983 jyly -2; 1986 jyly – 1; 1987 jyly – 3; 1989 jyly -1; 1991 jyly – 1; 1994 jyly – 2; 1995-1996 jyldary – bir-birden; 1997 jyly – 4; 1999 jyly - 4; 2002 jyly – 6; 2003 jyly -1; 2004 jyly - 2; 2005 jyly – 2; 2006 jyly – 3; 2007 jyly – 3; 2010 jyly – 4; 2011 jyly – 4; 2012 jyly – 5; 2013 jyly – 3; 2015 jyly 2 azamatqa berilgen. Baiqaǵandaryńyzdai, kei jyldary eshkimge berilmegen kezder bolǵan. Sonymen qatar, dúnieden ótken tulǵalarǵa berilgen shaqtary bar.
1972 jyldan beri «tulpardai jelip» kele jatqan osynaý ataqtyń jolynan bir súringen kezi Viktor Shýkinge berilgen 2015 jyl edi. Ol jyly «Bogatyr Kómir» kompaniiasynyń bas direktorlyǵy qyzmetinde otyrǵan Shýkin myrzaǵa qala ákimi Aleksandr Verbniak «Qalanyń qurmetti azamaty» tósbelgisin óz qolymen taqqanyna qaramastan, keiin qalalyq máslihat Shýkin myrzaǵa bul ataqty berý týraly sheshimniń kúshin joidy. Oǵan sebep: Viktor Shýkin myrza Resei azamaty kórinedi, al «qurmetti azamat» ataǵy ózge eldiń azamatyna berilmeidi. Sheshim kúshiniń joiylýyna prokýratýranyń qarsylyǵy sebep boldy. Biraq Verbniak myrzanyń aralasýymen be, álde joǵarydaǵy basshylardyń yqpaly ma, kim bilsin, áiteýir keiin máslihat jarǵysyna ózgerister engizilip, Shýkin myrza ol ataqty báribir aldy. Ózge eldiń azamatyna qaitse de berý úshin jarǵy ózgertýge baratyndai Shýkin áýlie me sonsha deisiń eriksiz... Ne degen «jomarttyq»! Bylai qarasańyz, Shýkin sonshalyqty ne tyndyrypty? Jaraidy, qalada ótetin túrli sharalarǵa demeýshilik etken shyǵar, biraq aqshany óz qaltasynan bergen joq, bári de Ekibastuzdyń óz kómiriniń aqshasy emes pe edi?! Dese de bul jaǵdaida bir yrza bolatyn jait – prokýratýranyń qyraǵyly men ádilettiligi. Sebebi prokýrordyń bári birdei emes ekenin tómendegi faktilerden baiqaýǵa bolady.
«Ekibastuz qalasynyń qurmetti azamaty» ataǵyna usynýshylar kandidatýrasy buryndary adal da ádil talqylanatyndyqtan, ol tóńireginde osy Shýkin oqiǵasyna jáne odan beride Núkenov ákim bolǵanǵa deiin eshqashan alyp-qashpa sóz shyǵyp kórgen emes. Al Ekibastuzǵa Qairat Núkenov ákim bolyp kelgeli osy ataq «páshkisimen» taratyla bastady. Qairat Temirshotuly basshy bolyp kelgen 2016 jyly bul ataq ái-shái joq 15 azamatqa berildi. Soraqysy sol: olardyń arasynda Ekibastuz óńirinde mandytyp eńbek etpegen, bir-eki jyl ǵana turǵan azamattar kezdesti.
Máselen, osy ataqqa ie bolǵan Aǵlash Saǵituly Sádýov biraz jyl ǵana «Ekibastuz» keńsharynyń direktory, «Ekibastýzenergostroi» AQ Bas direktorynyń orynbasary bolyp jumys istepti. Jumys istese, jalaqysyn aldy ǵoi endi. Tegin istegen joq qoi. Aǵlash aqsaqal jaqsy azamat shyǵar, eńbegin minsiz atqarǵan shyǵar, ol jaǵyna shúbá keltire almaimyz. Biraq «Ekibastuz qalasynyń qurmetti azamaty» ataǵy qoǵamǵa, urpaq tárbiesine, elge eńbegi sińgen, qoǵamdyq jumyspen kópke tanylǵan azamatqa berilýi kerek. Aqsaqal áldebir izgi isterimen Ekibastuzda tanyldy deiin desek, olai deýge aiǵaq ta joq. Ol kisini biletin adamnyń ózi birli-jarym. Bul ómirde tyndyrǵan eń keremet isi 2016 jyly Ekibastuzda prokýrorlyq oryntaqta otyrǵan uly Erlan Sádýovty tárbielep, er jetkizgeni deýge bolady. Qyzmetker ul ósirgenniń bárine ataq berý kerek bolsa, onda endigi Ekibastuzdaǵy «qurmettiler» tizimi 117 emes, 1170 bolýy kerek shyǵar, bálkim ...
Al endi Núkenovten ataq alǵan myna azamattardyń ómirbaiandaryna nazar aýdaraiyq:
«MUHAMETKALI JANTEMIROV. 25 jyldan astam Qazaqstan Respýblikasy UQK organdarynda qyzmet atqarǵan, otstavkadaǵy polkovnik, Ulttyq qaýipsizdik organdarynyń ardageri. KSRO QK 60, 70 jyldyǵy, QR QK 20 jyldyǵy, Pavlodar oblysynyń 75 jyldyǵy, QR Táýelsizdiginiń 10,20,25-jyldyǵy mereitoilyq medaldarymen, II, III dárejeli «Minsiz qyzmeti úshin», «Ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdegi úlesi úshin» «Ulttyq qaýipsizdik organdarynyń qurmetti ardageri», «Oblys aldynda sińirgen eńbegi úshin» belgilerimen marapattalǵan». Bul azamattyń da Otan aldynda minsiz qyzmet etkenine kúmán keltirgimiz joq. Biraq erlikteri zor bolsa, ol úshin «Barys», «Aibyn» siiaqty nagradalar nege almaidy? Ómirbaianynda Ekibastuz týraly bir sóz bolsashy emge?! Bul kisini tanityn adamdy da Ekibastuzdan tappadyq.
«SAFARǴALI BAIBOLATOV. Aýyl sharýashylyǵy ardageri. Pavlodar oblysynyń Sharbaqty, Pavlodar aýdandarynyń keńsharlarynda bas zootehnik, direktor bolyp eńbek etti. 1992 jyldan zeinetkerlikke shyqqanǵa deiin Ekibastuz aýdany ákimshiliginiń basshysy bolyp jumys istedi. 1994 jyldan bastap «Presnovskii» sharýa qojalyǵynyń basshysy. «Pavlodar oblysyna 75 jyl», «Pavlodar aýdanyna 80 jyl» mereitoilyq medaldarymen marapattalǵan. «Pavlodar aýdanynyń Qurmetti azamaty».
Bul kisi tipti Ekibastuzda eki-aq jyl eńbek etken siiaqty. Ákim álde «Sharbaqty aýdanynyń qurmetti azamatyn» berem dep shatasqan ba?
Tize bersek, Núkenovtiń ataqty tamyr-tanystyqpen bergen adamdary áli de barshylyq...
Al endi eń qyzyǵyn aitaiyq.
Kezinde Núkenovtiń sharapatyn kórgen jergilikti bir-eki kásipker Ekibastuzdyń burynǵy eki ákimi – kenshiler qalasyn bir-eki-aq jyl basqarǵan Núkenov pen Áshimbetovti «Ekibastuz qalasynyń qurmetti azamaty» degen ataqqa usynǵysy kelip júr eken. Sonda Núkenovke bul ataqty ne úshin berý kerek? Qazirgi Baýyrjan Momyshuly kóshesiniń (burynǵy Stroitelnaia) jóndeý jumystaryna tender ótkizgende jibergen aǵattyqtary úshin be? Sol kezde tenderdiń durys oinatylmaýy kesirinen kóshe birneshe jyl boiy ishek-qarny aqtarylǵan kúii jatty. Áli kúnge deiin ol kóshede marshrýttyq avtobýs ta júrmeidi. Bertin tipti merdiger tarap sotqa berip ákimdikti oisyrata jeńip shyqqan.
Núkenov, sonymen qatar, jolaýshy tasymaldaýshylarmen til tabysa alami, qalaaralyq, qalaishilik marshrýttardyń basyna birjola «sý quiyp» ketti. Bir ret kúiregen júie qalpyna kele qoimaidy, sol sebepti onyń qateligin Áshimbetov túzei almady. Túzegeni sol, Áshimbetov qaladaǵy №1, №10 marshrýttardy birjola jaýyp, shal-kempirdiń nalasyna qaldy.
Endi osy eki azamatqa ortaq bir «erekshelikti» atap ótkimiz keledi. Ol – kadrlarǵa maza bermei, búiidei tiiý. Núkenovti tipti bul jaǵynan «rekordshy», «bas júldeger» deýge bolady. Onyń ásirese áiel basshylardy ornynan alýǵa shabyty joiqyn boldy. «Ekibastuz daýysy» basylymynyń direktory Ainur Meiramovanyń, sport bóliminiń bilikti basshysy Zeinep Nurkenovanyń, taǵy basqa biraz mamannyń sońyna túsip, úlken «erlik» kórsetti.
Ekibastuzǵa kele sala «Nur Otan» partiiasy Ekibastuz filialy tóraǵasynyń birinshi orynbasary – syily azamat Samat Ramazanovty ornynan alyp, ornyna óziniń jaqsy tanysy Svetlana Gladyshevany ákeldi. Ákimniń sharýashylyq jónindegi orynbasaryn 5 ret aýystyrdy. Qala ákimdigindegi bólim basshylarynyń 90 paiyzyn aýystyrdy. Óziniń áleýmettik máseleler jónindegi orynbasary Máriiam Adaspaeva dekrettik demalysqa ketkende ornyna Pavlodar qalasynan Natalia Nefedovany ákeldi. Ol kezde qaramaǵyndaǵy qyzmetker paramen ustalyp, Nefedovanyń Pavlodarda jamanaty shyǵyp turǵan edi... Núkenovtiń kadrlyq imidjge degen talap-talǵamyn osydan-aq baiqai berińiz.
Jalpy, Núkenovtiń isten alǵysyz etip jumystan shyǵarǵan kadrlaryn sanap shyǵý úshin bir aidai ýaqyt kerek eken...
Núkenovtiń taǵy bir «qasieti» júrgen jerinde, iaǵni, Aqsý, Ekibastuz qalalarynda túkke turmaityn birdeńe ótkizip, «rekordtar kitabyna» engizip kisimsýi edi. Onysyn jurt mazaq etip áli kúledi. Sebebi rekordtar kitaby degeni onyń Reseidegi bir jaqsy tanysy basqaratyn qoǵamdyq uiym jasaǵan tizim bolyp shyqty. Sonymen qatar, orystildi buqaralyq aqparat quraldary únemi onyń diplomynyń sapasyna kúmán keltirip maqala jazýmen boldy.
Ekibastuzdy alataidai búldirip bolyp Núkenov myrzanyń Túrkistannan bir-aq shyqqanyn qaiteiik, ol jaqta óz tilinde «yńq-myńq» dep sóileitin, ne aitqanyńdy uqpai dińkeńdi qurtatyn ony eshkim adam qurly kórmedi. Basshy retinde sózi ainalasyndaǵylarǵa ótpedi. Sóitip, amaly quryp, biraz ýaqyttan soń qaitadan ol óziniń qamqorshysy – Baqaýovtyń qolastyna qaityp keldi.
Qairat Núkenovtiń ornyna Nurjan Áshimbetov kelgende, ekibastuzdyqtar «páleden qutyldyq-aý» dep bórkin aspanǵa atty. Kóp uzamai eldiń bul qýanyshy sý sepkendei basyldy. Áshimbetov myrza kele sala Ekibastuzda óshi bardai istiń retin biletin tájiribeli kadrlarǵa qyrǵidai tidi. Zeinetkerlikke az ýaqyt qalǵan Tórtqudyq kentiniń ákimi Bazylbek Tasimovty, el syilaityn Erlan Qabyltaevty, keńesshilerdi, ákim apparatynyń jetekshisin, kásipkerlik bólimi basshysyn obal-saýabyna qaramastan qyzmetterinen bosatty. Onyń tusynda 3-4 baspasóz qyzmetshisi aýysty. Biletinderdiń aitýynsha, Áshimbetov myrza shahar tizginin ustaǵan bir jylda 40-tan astam túrli deńgeidegi basshylar qyzmetimen qosh aitysqan. «Adamdy jumystan ketirgende júzinen ókinish, aiaýshylyq taby bilinbeitin, kerisinshe, istegen isine aiyzy qanyp, rahattanatyn», dep jaǵasyn ustaityn kózi kórgender. Áshimbetov bir jylda qaramaǵyndaǵylardyń yǵyryn shyǵaryp, qajytyp jibergeni sonshalyq, ainalasyndaǵylar onyń qyzmetten ketkenin qudaidan tilei bastady.
Qysqasy, arysy - bir jyl, berisi eki jyl ǵana ákim oryntaǵynda otyrǵan osy eki azamat Ekibastuzǵa eshqandai serpin ákelmedi. Ekibastuzdyqtardyń esinde Áshimbetov kresheniede jalańashtanǵandarǵa qazaqtyń qasietti kiiz úiin tikken ákim retinde qaldy.
Eeee, aitpaqshy, umytyp barady ekenbiz, Áshimbetovtiń byltyr kóktemde aǵyl-tegil tegin shyrsha óskinin taratqany bar. Biraq mamandardyń sózine sensek, taratylǵan merzim jalpy ol óskinderdi otyrǵyzýǵa kesh mezgil eken. Demek, Áshimbetov shybyqtardy bosqa taratqan boldy...
Al endi ainaldyrǵan bir-eki jyl ishinde ainalasyn byj-tyj qylǵan ekeý «Ekibastuz qalasynyń qurmetti azamaty» ataǵyna shynymen laiyq pa?! Bul suraqtyń jaýabyn oqyrman enshisine qaldyrdyq...
Nurǵali Baitaq, Pavlodar oblysy
